TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ELİF ÖZER VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/4770)
Karar Tarihi: 23/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Elif ÖZER
2. Emine TEKİN
3. Esma ÖZER UYAN
4. Fahrettin ÖZER
5. Faruk ÖZER
6. Fatma AKIN
7. Fehime ÖZER
8. Hatice ÖZER
9. İzzet ÖZER
10. Mehmet Halis ÖZER
11. Mehmet Sebih ÖZER
12. Muhammed ÖZER
13. Zehra ÖZER
Vekili
:
Av. Arzu PAMUKÇU YÖRDEM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkı ve bağlantılı olarakeşitlik ilkesi ile savunma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/4/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular Elif Özer, Emine Tekin, Hatice Özer, Faruk Özer,Mehmet Halis Özer ve Mehmet Sebih Özer'in murisiİrfan Özer ile başvurucular Esma Özer Uyan, Fahrettin Özer, Fatma Akın, FehimeÖzer, İzzet Özer, Muhammed Özer ve Zehra Özer'in murisi Mahmut Nedim Özeraleyhine 16/4/1971 tarihinde Diyarbakır Kadastro Mahkemesinde (Mahkeme)kadastro tespitine itiraz davası açılmış olup Mahkemece verilen kararlarınmüteaddit kereler Yargıtayca bozulması üzerine davayerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle makul süredeyargılanma, mülkiyet, özel hayatın gizliliği ve etkili başvuru haklarının,beyanlarının Mahkemece dikkate alınmaması nedeniyle savunma haklarının vebenzer nitelikteki davalar makul sürede sonlandırılırken kendi davalarınınmakul süreyi aşması nedeniyle eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Mahmut Nedim Özer'inMirasçıları Yönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 46. maddesine göre AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunulması için başvuruya konu edilen ve ihlaleyol açtığı ileri sürülen kamusal eylem veya işlemden başvurucunun "kişiselolarak" ve "doğrudan" etkilenmiş olması gerekir (Onur Doğanay, B. No: 2013/1977, 9/1/2014,§§ 42-45).
12. Başvuru formunda her ne kadar diğer başvurucuların murisiİrfan Özer'in, engelli kardeşi Mahmut Nedim Özer adına kadastro tespitineitirazda bulunduğu ve bu suretle Mahmut Nedim Özer'in de şikâyet konusu davanıntarafı olduğu ileri sürülmüşse de söz konusu durumun başvuruya dayanak olarakgösterilen belgelerden teyit edilemediği; ayrıca, muris Mahmut Nedim Özer'in vedolayısıyla mirasçısı olan başvurucuların başvuru konusudavadataraf sıfatlarının bulunmadığı, bu sebeple muris Mahmut Nedim Özer'in mirasçısıolan başvurucular Esma Özer Uyan, Fahrettin Özer, Fatma Akın, Fehime Özer,İzzet Özer, Muhammed Özer ve Zehra Özer'in ihlale neden olduğunu ilerisürdükleri kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak etkilenmediklerianlaşılmaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Esma ÖzerUyan, Fahrettin Özer, Fatma Akın, Fehime Özer, İzzet Özer, Muhammed Özer veZehra Özer yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımındanincelenmeksizin kişi bakımından yetkisizliknedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Diğer Başvurucular Yönünden
a. Savunma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkinİddia
14. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarakiletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlarasunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özenigöstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İşlek,B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
15. Somut olayda başvurucuların, beyanlarının Mahkemece dikkatealınmaması nedeniyle savunma haklarının ihlal edildiğini ileri sürdükleribaşvuru konusu davanın yerel Mahkeme aşamasında derdest olduğu, dolayısıylabaşvurucuların anılan ihlal iddiası yönünden hukuk sisteminde mevcut idari veyargısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, savunma hakkının ihlaledildiği iddiası yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımındanincelenmeksizin başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
b. Eşitlik İlkesinin İhlal Edildiğine İlişkinİddia
17. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi veAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenenayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarakdeğerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında yeralan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 33).
18. Ayrımcılık iddiasının incelenebilmesi için başvurucunun,kendisiyle benzer durumdaki kişilere yönelik farklı uygulamaların meşru birtemeli olmaksızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ayrımcı bir nedenedayandığını makul delillerle ortaya koyması gerekir (Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 50).
19. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılıolarak eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri süren başvurucular, kendilerinehangi nedenle ayrımcılık yapıldığına ilişkin olarak ise herhangi bir beyandabulunmamışlardır. Dolayısıyla başvurucular tarafından ileri sürülen iddialarınkanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun, eşitlik ilkesinin ihlaledildiği iddiası yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımındanincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
c. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlalEdildiğine ilişkin İddia
21. BaşvurucularElif Özer, EmineTekin, Hatice Özer, Faruk Özer, Mehmet Halis Özer ve Mehmet SebihÖzer yönünden açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine kararverilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
23. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
25. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 46 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
27. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle mülkiyet, özelhayatın gizliliği ve etkili başvuru haklarının da ihlal edildiğini iddiaetmişlerse de başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğiyönünde yukarıda yer verilen tespitler ışığında, diğer haklarının ihlaledildiği yönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
28. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
29. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucularElif Özer, Emine Tekin,Hatice Özer, Faruk Özer, Mehmet Halis Özer ve Mehmet SebihÖzer'e ayrı ayrı net 4.350 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.
32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvurucularElifÖzer, Emine Tekin, Hatice Özer, Faruk Özer, Mehmet Halis Özer ve Mehmet Sebih Özer'e müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucular Esma Özer Uyan, Fahrettin Özer, Fatma Akın,Fehime Özer, İzzet Özer, Muhammed Özer ve Zehra Özer yönünden başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. 1. Başvurucular Elif Özer, Emine Tekin, Hatice Özer, FarukÖzer, Mehmet Halis Özer ve Mehmet Sebih Özer yönündenbaşvurunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin kısmınınKABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Savunma hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkin kısmının başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
3. Eşitlik ilkesininihlal edildiği iddiasına ilişkin kısmının açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Başvurucular Elif Özer, Emine Tekin, Hatice Özer, Faruk Özer,Mehmet Halis Özer ve Mehmet Sebih Özer'in Anayasa’nın36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLALEDİLDİĞİNE,
D. BaşvurucularElif Özer, Emine Tekin,Hatice Özer, Faruk Özer, Mehmet Halis Özer ve Mehmet SebihÖzer'e ayrı ayrı net 4.350 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkindiğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucularElif Özer,Emine Tekin, Hatice Özer, Faruk Özer, Mehmet Halis Özer ve Mehmet Sebih Özer'e MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Diyarbakır Kadastro Mahkemesine(E.2013/3) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.