Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - ELİF BURCU ÇAKIR VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 11/5/2017

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Elif Burcu ÇAKIR

2. Mustafa Cenk ÇAKIR

3. Burhan ÇAKIR

4. Seçkin Filiz ÇAKIR

5. Nahide Güngör ÇAKIR

Vekili

:

Av. Hüseyin SORGUCU

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icraedilmemesi ve taşınmaza kamulaştırmasız olarak el atılması, kamulaştırmasız el atmadankaynaklanan tazminat davası sonunda hükmedilen bedele kamu alacakları içinöngörülen en yüksek faiz oranının uygulanmaması nedenleriyle adil yargılanmahakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/4/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular ve diğer bir kısım davacılar tarafından 9/3/2004tarihinde Ankara 22. Asliye Hukuk Mahkemesinde Orta Doğu Teknik ÜniversitesiRektörlüğü aleyhine açılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında16/12/2010 tarihli karar ile tüm davacılar lehine 33.783.845 TL tazminatın davatarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idaredenalınarak başvuruculara ve diğer davacılara ödenmesine hükmedilmiş, İlk DereceMahkemesi kararı Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 20/6/2011 tarihli ilamı ileonanmış, karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 19/12/2011 tarihli ilamı ilereddedilmiş ve yargılama süreci sona ermiştir.

9. Başvurucular 23/12/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine sunduklarıdilekçe ile İlk Derece Mahkemesince lehlerine hükmedilen tazminat içinkendilerine kısmi ödemeler yapıldığını ancak hâlen alacaklarını tamamen tahsiledemediklerini bildirmişlerdir.

10. İlgili idare 26/12/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesinesunduğu dilekçe ile ilgili tazminata ilişkin kısmi ödemeler yapıldığını ancakhalen borcun tamamının ödenemediğini bildirmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

1. Mahkemeye Erişim Hakkıve Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdddia

12. Başvurucular; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomikdeğere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesinedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.

a. Kabul EdilebilirlikYönünden

13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılanmahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Esas Yönünden

14. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilirbir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icranın makul süre içindeyapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişimhakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B.No:2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).

15. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir biralacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamukurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi yada ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkınınihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve TuranYıldırım, §§ 55-75).

16. Anılan ilkeler (§§ 14-15) ve Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilennitelikteki yargı kararının üzerinden 5 yıl 2 ayı aşan bir süre geçmesinekarşın kısmen icra edilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyethakkının ihlal edildiği sonucuna varmak gerekir.

17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvencealtına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

2. Diğer İhlal İddiaları

a. TaşınmazaKamulaştırmasız El Atılması İle Mahkemece Hükmedilen Tazminata Dava Tarihindenİtibaren Kamu Alacakları İçin Öngörülen En Yüksek Faiz UygulanmamasıNedenleriyle Mülkiyet Hakkının İhlali İddiası

18. Başvurucular, taşınmazlarına kamulaştırma usullerineuyulmadan el atılması ve kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasısonunda hükmedilen bedele dava tarihinden itibaren kamu alacakları içinöngörülen en yüksek faiz oranının uygulanmaması nedenleriyle mülkiyethaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

19. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8) numaralı fıkrası uyarıncaAnayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihiolup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılanbireysel başvurular incelenebilir (ZaferÖztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012, § 17).

20. Somut olayda başvurucular tarafından taşınmazlarınakamulaştırmasız olarak el atıldığı iddiasıyla 9/3/2004 tarihinde tazminatistemli dava açıldığı, yargılama süreci sonunda kamulaştırmasız el atmanınvarlığı kabul edilerek başvurucular lehine dava tarihinden itibaren yasal faiziile birlikte işletilecek tazminata hükmedildiği ve yargılamanın Yargıtay19/12/2011 tarihli karar düzeltme talebinin reddine ilişkin ilam ile sona erdiğidolayısıyla İlk Derece Mahkemesi kararının 23/9/2012 tarihinden öncekesinleştiği anlaşılmıştır.

21. Açıklanan gerekçeyle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Mahkemece HükmedilenTazminata Kesinleşme Tarihinden İtibaren Kamu Alacakları İçin Öngörülen En Yüksek Faiz Uygulanmamasına İlişkinİddia

22. Başvurucular, 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı KamulaştırmaKanunu'nun geçici 6. maddesinde kamulaştırmasız el atmadan doğan alacaklardataksitle ödeme hâlinde yasal faiz uygulanacağının hüküm altına alınmasınedeniyle, mahkeme kararı ile lehlerine hükmedilen ve bugüne kadar kısım kısım ödenmekte olan tazminata, kararın kesinleşmesindenitibaren yasal faiz işletildiğini, oysa kamulaştırmadan doğan alacaklarda ödemesürecinde kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının dikkatealındığını, bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek mülkiyethaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler ve Kamulaştırma Kanunu'nun geçici6. maddesinin yasal faiz ile ödemeye ilişkin hükmünün iptal edilmesiniistemişlerdir.

23. Anayasa Mahkemesince başvurucuların şikâyetine benzerşikâyetlerin yer aldığı bireysel başvuru dosyalarında yapılan incelemelerde,Mahkeme kararlarının kesinleşmesinden itibaren hükmedilen tazminat bedellerinekamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranının uygulanması gereğinin Yargıtayca 2011 yılından bu yana kabul edildiği ancakbaşvurucuların bu konudaki taleplerini öncelikle ve süresinde yetkili idari veadli mercilere usulüne uygun olarak iletmesi ve bu konuda sahip oldukları bilgive kanıtlarını zamanında bu makamlara sunmaları gerektiği aksi hâlde şikâyetinbaşvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunacağı hükümaltına alınmıştır (Nejat Sakaoğlu,B. No: 2013/9403, 14/10/2015, §§ 22-34; Nejdet Sakaoğlu ve diğerleri, B. No: 2013/9404, 18/11/2015, §§30-42).

24. Somut olayda başvurucular, icra takibi sürecindealacaklarına, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren kamu alacaklarınaöngörülen en yüksek faizin uygulanması yönünde talepte bulunduklarına,taleplerinin reddedildiğine ya da bu konuda bir uyuşmazlık çıkartıp bunumahkemeler önüne taşıdıklarına dair Anayasa Mahkemesine herhangi bir açıklamadabulunmamışlardır. Oysa başvurucuların -Yargıtayın2011 yılından itibaren değişen içtihadı gözönünealındığında- bireysel başvuruya konu ettikleri bu şikâyetlerini öncelikle vesüresinde yetkili idari ve adli mercilere usulüne uygun olarak iletmeleri, bukonuda sahip oldukları bilgi ve kanıtları zamanında bu makamlara sunmalarıgerekmektedir.

25. Açıklanan gerekçeyle somut başvuruda Anayasa Mahkemesiiçtihadından ayrılmayı gerektirecek bir sebep görülmediğinden, başvurunun bukısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden

26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”

27. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

28. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkınınihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 14.400 TL manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.

30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

31. Ayrıca yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icraedilmesi ve böylece hukuk devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğüzararın devam etmesinin önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgiliidareye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A.  1. Mahkemeye erişimhakkı ile mülkiyet hakkının ihlali iddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

 2. Taşınmazakamulaştırmasız el atılması ile mahkemece hükmedilen tazminata dava tarihindenitibaren kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanmamasınedenleriyle mülkiyet hakkının ihlali iddiasının zaman bakımından yetkisizliknedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

 3. Mahkemece hükmedilentazminata kesinleşme tarihinden itibaren kamu alacakları için öngörülen enyüksek faiz uygulanmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeyeerişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyethakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın bir örneğinin yargı kararının en kısa sürede icraedilmesi için Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne GÖNDERİLMESİNE,

D. Başvuruculara ayrı ayrı net 14.400 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy