TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
EMRE BEBEK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/11390)
Karar Tarihi: 24/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Hüseyin TURAN
Başvurucu
:
Emre BEBEK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargılamanın yenilenmesi talebinin mahkeme başkanıtarafından reddedilmesi nedeniyle karar elde etme hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/6/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılamaimkânının bulunmadığını belirterek adli yardım isteminde bulunmuştur.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu, Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) yapılanyargılama neticesinde anılan Mahkemenin 5/12/2012 tarihli kararıyla kastenöldürme suçundan 15 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş; söz konusu hükümYargıtay 1. Ceza Dairesinin 9/12/2013 tarihli onama ilamı ile kesinleşmiştir.
10. Başvurucu 25/11/2015 tarihinde Hatay 1. Ağır Ceza MahkemesiBaşkanlığına hitaben yazdığı dilekçesinde; atılı suçtan mahkûmiyetini gerektireceksomut delil bulunmadığını, tanık olarak dinlenen kişilerin maktulün yakınıolması nedeniyle verdikleri ifadelerin hükme esas alınamayacağını, indirimsebeplerinin uygulanmama gerekçesinin gerekçeli kararda açıklanmadığını, busebeplerle Anayasa’da güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğinibelirterek yargılamanın yenilenmesitalebinde bulunmuştur.
11. Söz konusu talep Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığının16/12/2015 tarihli yazısı ile talebin içeriğinin mahkeme kararını eleştirir nitelikteolduğu, anılan hükmün Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği,başvurucunun istemesi hâlinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudabulunabileceği belirtilmek suretiyle reddedilmiştir.
12. Ret kararı üzerine başvurucu 13/1/2016 tarihinde AnayasaMahkemesine başvuruda bulunmuştur (B. No: 2016/1120). Başvurucu bu başvuruda;kasten öldürme suçundan 15 yıl hapis cezasına ilişkin mahkûmiyet kararıverilmesini gerektirecek somut, kesin ve inandırıcı bir delil bulunmadığını,çelişkili ifadeler içeren tanık beyanlarının hükme esas alındığını, eksikinceleme ile hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen kararın yeterligerekçe içermediğini ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek adil yargılamahakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
13. Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Birinci Komisyonu 2/3/2016tarihinde bu başvuruyu, Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinin başvuruya konu 5/6/2012tarihli kararının Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 9/12/2013 tarihli onama ilamıylakesinleştiğini, böylece olağan başvuru yollarının tüketilmiş olduğunu, nihaikararın başvurucuya tebliğ edildiği tarihin tespit edilememekle birlikte itirazyoluna gidilmesi istemiyle başvurucunun Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınabaşvurduğu en geç 4/3/2014 tarihinde nihai kararı öğrendiğinin kabul edilmesigerektiğini belirtilerek süre aşımı nedeniyle kabul edilemez bulmuştur.
14. Başvurucu, Anayasa Mahkemesinin kararına itiraz etmiştir.İtirazında Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığının yönlendirmesi nedeniylebireysel başvuruya başvurduğunu, Anayasa Mahkemesinin ise süre aşımı nedeniylekabul edilemezlik kararı verdiğini, böylece mahkemeye erişim hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesi Komisyonlar Başraportörlüğü7/6/2016 tarihinde, Komisyonca verilen kararların kesin nitelikte olmasınedeniyle itiraz hakkında işlem yapılmasına gerek olmadığına karar vermiştir.
15. Bu karar 9/6/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş,başvurucu 14/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
16. Mahkemenin 24/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım TalebiYönünden
17. Anayasa MahkemesininMehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilenilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ve bireysel başvurutarihinde ceza infaz kurumunda tutuklu bulunan başvurucunun açıkça dayanaktanyoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğiİddiası
1. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu, Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesine yazdığı 25/11/2015tarihli dilekçesinin 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza MuhakemesiKanunu’nun 311. maddesi hükmü uyarınca yeniden yargılanma talebine ilişkinolduğunu, bu talebin Mahkeme Heyeti tarafından değerlendirilerek kararverilmesi gerekirken sadece Ağır Ceza Başkanı'nın imzalı bir yazısı ilebireysel başvuru yoluna gidilebileceği belirtilmek suretiyle anılan kanunyoluna başvurmasını ve dolayısıyla mahkemeye erişim hakkını engellediğini ilerisürmüş; tazminat ve yeniden yargılanma hakkının verilmesini talep etmiştir.
2. Değerlendirme
19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının adil yargılanmahakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yoluöngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekir.
21. Başvurucu, Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamaneticesinde anılan Mahkemenin 5/6/2012 tarihli ve E.2012/43, K.2012/208 sayılıkararıyla kasten öldürme suçundan 15 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş, sözkonusu hüküm Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 9/12/2013 tarihli onama ilamı ilekesinleşmiştir (bkz. § 9).
22. Başvurucu 25/11/2015 tarihinde Hatay 1. Ağır Ceza MahkemesiBaşkanlığına hitaben yazdığı dilekçesinde, atılı suçtan mahkûmiyetinigerektirecek somut delil bulunmadığını, tanık olarak dinlenen kişilerinmaktulün yakını olması nedeniyle verdikleri ifadelerin hükme esasalınamayacağını, indirim sebeplerinin uygulanmama gerekçesinin karardaaçıklanmadığını, bu sebeplerle Anayasa’da güvence altına alınan haklarınınihlal edildiğini belirterek yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur(bkz. § 10). Söz konusu dilekçe Hatay 1. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığının16/12/2015 tarihli yazısı ile dilekçe içeriğinin mahkeme kararını eleştirirnitelikte olduğu, anılan hükmün Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği,başvurucunun istemesi hâlinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudabulunabileceği belirtilmek suretiyle reddedilmiştir (bkz. § 11). Başvurucu, sözkonusu cevap yazısına istinaden 14/1/2016 tarihinde, Hatay 1. Ağır CezaMahkemesinin 5/6/2012 tarihli mahkûmiyet kararına konu yargılamanın sonucuitibarıyla adil olmadığı iddiasıyla bireysel başvuruda bulunmuş, AnayasaMahkemesi 2/3/2016 tarihinde asıl dava yönünden yapılan şikâyetin süresindeyapılmaması nedeniyle süre aşımıyönünden başvuru hakkında kabul edilemezlik kararı vermiştir (bkz. §§ 12, 13).Ne var ki başvurucu, bu başvuruda yargılamanın yenilenmesi talebininreddedilmesini başvuruya konu etmemiştir.
23. Somut başvuruda ise başvurucu, Anayasa Mahkemesinin 2/3/2016tarihli süre aşımı nedeniyleverilen kabul edilemezlik kararına itiraz etmiş; itirazında ise Hatay 1. AğırCeza Mahkemesi Başkanlığının yönlendirmesi nedeniyle bireysel başvuruyabaşvurduğunu, Anayasa Mahkemesinin süre aşımı nedeniyle kabul edilemezlikkararı verdiğini, böylece mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür. Komisyonlar Başraportörlüğü 7/6/2016tarihinde, Komisyonca verilen kararların kesin nitelikte olması nedeniyleitiraz hakkında işlem yapılmasına gerek olmadığına karar vermiş; bu karar9/6/2016 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu 14/6/2016 tarihindebireysel başvuruda bulunmuştur.
24. Bu durumda başvurucunun Hatay 1. Ağır Ceza MahkemesiBaşkanlığının 16/12/2015 tarihli yazısını en geç ilk bireysel başvurudabulunduğu 13/1/2016 tarihinde öğrendiğinin kabulü gerekli olup bu tarihtenitibaren otuz günlük başvuru süresi geçtikten sonra 14/6/2016 tarihindebireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır.
25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin süreaşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA 24/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.