TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ENGİN GÜNAL BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/14734)
Karar Tarihi: 13/9/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
Engin GÜNAL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; başvurucunun çalıştığı kurumun sağladığı personeltaşıma hizmetinden yararlandırılmaması üzerine idari işlemin iptali talebiyleaçtığı davanın reddedilmesi nedeniyle eşitlik ilkesi ile adil yargılanmahakkının, karar düzeltme dilekçesinde kurum avukatı hakkında sarf ettiğisözlerden ötürü disiplin cezası ile cezalandırılması nedeniyle ifadeözgürlüğünün ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/9/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğünde (GenelMüdürlük) memur olarak çalışan başvurucu, anılan Genel Müdürlüğün sağladığıpersonel taşıma hizmetinden yararlanmak istemiş ve bu amaçla ilk kez 28/3/1998tarihinde Genel Müdürlüğe başvuruda bulunmuştur. Başvurucu bu isteminimüteaddit defalar yazılı olarak tekrarlamışsa da başvurularından olumlu birsonuç alamamıştır. Başvurucunun en son yaptığı başvuru da Genel Müdürlüğün3/12/2007 tarihli işlemi ile reddedilmiştir.
9. Başvurucu, idari işlemin iptali talebiyle 7/12/2007 tarihindedava açmıştır. Ankara 12. İdare Mahkemesi 5/11/2009 tarihli kararı ile davanınreddine karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:
"Dava dosyasının incelenmesinden; Gençlik ve Spor Genel MüdürlüğüTürkiye Karate Federasyonunda şef olarak görev yapan davacının ilk olarakHaziran 1998 tarihinde ikamet ettiği Gölbaşı İlçesine servis verilmesitalebinde bulunduğu bu talebin reddi üzerine, 29.09.1999 tarihli dilekçe ileserviste personel taşıma hizmetinden yararlanma talebinin yanında bununsağlanmaması durumunda bir aylık (22 iş günü) karşılığı EGO biletinin verilmesiiçin başvuruda bulunduğu bu talebin de reddedildiği ve aynı konuda 2007 yılıiçerisinde yaptığı başvurusuna; personel servis hizmetinde çalıştırılan servisaraçlarının yeterli sayıda personel bulunan güzergahlara tahsis edilmekteolduğu, yeterli sayıda personel olmayan güzergahlara personel servis aracıtahsis edilemediği ayrıca Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis HizmetleriYönetmeliği'nde personel taşıma hizmetinden yararlanmayan veya yararlanamayanpersonele ulaşım bedeli ödeneceğine ilişkin hüküm bulunmadığı gerekçeleriylereddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının servis talebinde bulunduğu Gölbaşı İlçesindesadece 2 personelin ikamet etmesi, 2 personeli için servis tahsisinin kamuhizmetlerinin verimliliği, etkinliği ilkesine uygun olmaması ve Kamu Kurum veKuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliği'nde servisten yararlanamayanveya yararlanmayan personele ulaşım bedeli ödeneceğine ilişkin hükümbulunmaması karşısında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılıkgörülmemiştir."
10. Başvurucunun temyizi üzerine karar, Danıştay BeşinciDairesinin (Daire) 16/5/2012 tarihli ilamıyla onanmıştır.
11. Başvurucunun karar düzeltme talebi, Dairenin 13/6/2014tarihli ilamıyla reddedilmiştir. Anılan ilam başvurucuya 12/8/2014 tarihindetebliğ edilmiştir. Başvurucu 10/9/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
12. Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü Müfettişliği24/12/2012 tarihli yazı ile başvurucuya; Ankara 12. İdare Mahkemesinde açmışolduğu dava dolayısıyla hazırladığı karar düzeltme dilekçesinde kurum avukatıile ilgili olarak "Hileli savunmayaparak yüce mahkemeyi kandırma yoluna gitmiş olmasıdır."yönünde bir cümleye yer verdiğinin, bu suretle avukatın şahsını, yürüttüğü kamugörevini ve Genel Müdürlüğü hedef alacak şekilde hakaret ve iftira içerenifadeler kullandığının iddia olunduğunu, bu iddiaları araştırmak üzereBaşmüfettişlikçe soruşturma başlatıldığını, bu hususta açıklama yapmasıgerektiğini bildirmiştir.
13. Genel Müdürlük 31/5/2013 tarihli yazı ile başvurucuya "yapılan soruşturma sonucunda Genel Müdürlüğün avukatı hakkındaileri sürdüğü iddialar ile hizmet dışında kusurlu bir davranış gösterdiği vekişisel hak arayışı sırasında devlet memuru olarak kendisine yönelik itibar vegüven duygusunu sarsacak eylemde bulunduğunun sabit görüldüğü"gerekçesiyle kınama cezası ile cezalandırıldığını bildirmiştir.
14. Başvurucu başvuru formunda, korku ve yılgınlık nedeniylekendisine verilen disiplin cezası ile ilgili olarak herhangi bir kanun yolunabaşvurmadığını belirtmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 13/9/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. İdari İşlemin İptaliDavasına İlişkin Şikâyetler Yönünden
1. Adil YargılanmaHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
16. Başvurucu; çalıştığı kurumun servis taşıma hizmetindenyararlanmak için müteaddit defalar yazılı olarak başvuruda bulunduğunu ancakbaşvurularından olumlu sonuç alamadığını, bunun üzerine idari işlemin iptalitalebiyle dava açtığını ancak bu davanın da reddedilmesi nedeniyle maddi vemanevi olarak mağdur edildiğini belirterek Anayasa’nın 5. ve 49. maddelerindetanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
17. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun şikâyetinin özü yargılamanınsonucu itibarıyla adil olmadığına ilişkin olup anılan şikâyet adil yargılanmahakkı kapsamında incelenmiştir.
18. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile uyuşmazlıklailgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu olamaz. Ancakbireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariztakdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit vesonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
19. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, derecemahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasınailişkin olup mahkeme kararında (bkz. § 9) bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkatealındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğuanlaşılmaktadır.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Eşitlik İlkesininİhlal Edildiğine İlişkin İddia
21. Başvurucu, çalıştığı kurumun servis taşıma hizmetindenyararlanmak için yaptığı başvurular ile idari işlemin iptali talebiyle açtığıdavanın reddedilmesi nedeniyle ayrımcılığa maruz kaldığını belirterek eşitlikilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
22. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi veAvrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 14. maddesinde düzenlenenayrımcılık yasağının ihlal edildiğine yönelik iddiaların soyut olarakdeğerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlaka Anayasa ve Sözleşme kapsamında yeralan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılı olarak ele alınması gerekir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §33).
23. Ayrımcılık iddiasının incelenebilmesi için başvurucunun,kendisiyle benzer durumdaki kişilere yönelik farklı uygulamaların meşru birtemeli olmaksızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ayrımcı bir nedenedayandığını makul delillerle ortaya koyması gerekir (Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 50).
24. Somut olayda başvurucu, kendisine hangi nedenle ayrımcılıkyapıldığına ilişkin herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Dolayısıyla başvurucutarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının da, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Disiplin Cezasınaİlişkin Şikâyetler Yönünden
26. Başvurucu; çalıştığı kurumun servis taşıma hizmetindenyararlanmak için yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine idari işlemin iptalitalebiyle açtığı davada, karar düzeltme dilekçesinde kurum avukatı hakkındasarf ettiği sözler nedeniyle kınama disiplin cezası ile cezalandırıldığını, hakarama amacıyla açtığı davada engelleme ve yıldırma uygulamasına tabitutulduğunu, korku ve yılgınlık nedeniyle disiplin cezasını yargı önünetaşıyamadığını belirterek ifade özgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
27. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarakiletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlarasunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özenigöstermiş olması gerekir(İsmail Buğra İşlek,B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
28. Somut olayda başvurucu her ne kadar hakkında verilendisiplin cezasına karşı korku ve yılgınlık nedeniyle yargısal başvuru yolunutüketmediğini belirtmişse de anılan başvuru yolunun ihlal iddiasını gidermedeneden etkisiz olacağını ortaya koyamamıştır. Bu itibarla başvurucunun hukuksisteminde mevcut yargısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğuanlaşılmaktadır.
29. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. İdari işlemin iptali davasına yönelik adil yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. İdari işlemin iptali davasına yönelik eşitlik ilkesinin ihlaledildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
3. Disiplin cezasına yönelik ifade özgürlüğünün ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA13/9/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.