TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ENVER DEMİRLİ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19326)
Karar Tarihi: 13/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1.Enver DEMİRLİ
2. Emrullah DEMİRLİ
3. İsmail DEMİRLİ
Vekilleri
:
Av. Mustafa TEMEL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 5/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
A. Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde Görülen Yargılama
8. Başvurucularaleyhine 8/3/2005 tarihinde Beyoğlu 1. Mahkemesinde açılan işçi ve işverenilişkisinden kaynaklanan tespit davasında İlk Derece Mahkemesinin 4/10/2007tarihli kısmi kabul kararı Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 6/4/2009 tarihli ilamıile bozulmuş, bozma üzerine Beyoğlu 1. İş Mahkemesi 24/5/2011 tarihli kararıile davayı kısmen kabul etmiş, bu karar Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2/10/2012tarihli ilamı ile onanmış ve yargılama süreci sona ermiş, İlk DereceMahkemesinin onanan 24/5/2011 tarihli kararı kesinleşme şerhi düzenlenmesi ile5/11/2013 tarihinde kesinleşmiştir.
B. İstanbul 10. İş Mahkemesinde Görülen DavaYönünden
9. Başvurucular aleyhine 8/3/2005 tarihinde Beyoğlu İşMahkemesinde açılan işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davasında Beyoğluİş Mahkemesince 11/12/2006 tarihinde görevsizlik kararı verilmiş, kararıntemyiz edilmesi üzerine Yargıtay tarafından İlk Derece Mahkemesi kararıbozularak dosya tekrar Beyoğlu İş Mahkemesine gönderilmiştir. Yargılamanınilerleyen safhalarında dava dosyası İstanbul 10. İş Mahkemesine devredilmiş,22/1/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne hükmedilmiş, bu kararYargıtay 9. Hukuk Dairesinin 8/5/2014 tarihli ilamı ile bozulmuş, bozma üzerineyapılan yargılama sonucunda 5/11/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulünehükmedilmiş, taraflar temyize başvurmamıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 13/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucuların makul sürede yargılanma hakkının ve uzunsüren yargılamalar boyunca, makul sürede yargılama yapılmamasından dolayıuğradığı hak kaybına ilişkin başvurabileceği bir iç hukuk yolunun bulunmadığınıbelirterek etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
12. Etkili başvuru hakkının ihlali iddiası, başvurucularınbaşvurabileceği bir iç hukuk yolu olarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudabulunma imkânının sağlanması durumu dikkate alınarak makul sürede yargılanmahakkı kapsamında değerlendirilmiştir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde Görülen DavaYönünden
13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64.maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği, başvuru yollarının tüketildiği, başvuruyolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindebireysel başvuru yapılması gerekir.
14. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiasının incelenmesi sonucu Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde görülenyargılamada İlk Derece Mahkemesinin 24/5/2011 tarihli nihai kararının Yargıtay 10.Dairesince onanmasının ardından 5/11/2013 tarihinde kesinleştiği ancakbaşvurucuların ihlal iddialarını otuz günlük başvuru süresi geçtikten sonra5/12/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunarak ortaya koymuşlardır.
15. Açıklanan nedenle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. İstanbul 10. İş Mahkemesinde Görülen DavaYönünden
16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
17. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan iş mahkemelerindeaçılan davalarda yargılama süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihiolarak, davanın açıldığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak yargılamanınsona erdiği (Nesrin Kılıç, B. No:2013/772, 7/11/2013 § 69), yargılaması devam eden davalar yönünden ise AnayasaMahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkinşikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Mehmet Salih Ayyıldız, B. No: 2012/397, 17/11/2014, § 25).
18. İş mahkemeleri nezdinde görülen davalarda yargılamasüresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı vekaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindekitutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatininniteliği gibi hususlar dikkate alınır (NesrinKılıç, §§ 57, 58).
19. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık dokuz yıllıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
21. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir. …”
22. Başvurucular maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın Beyoğlu 1. İş Mahkemesinde görülen yargılama yönünden süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın İstanbul 10. İş Mahkemesinde görülen yargılama yönünden KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvuruculara ayrı ayrı net 9.600 TL manevi tazminatÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekalet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin İstanbul 10. İş Mahkemesine(E.2014/643, K.2014/783)GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE13/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.