Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - ENVER OCAK Başvurusuna İlişkin Karar - 27/12/2017

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

Yusuf Enes KAYA

Başvurucu

:

Enver OCAK

Vekili

:

Av. Ali Şadi TOKLU

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; uzun tutukluluk nedeniyle kişi hürriyeti vegüvenliği hakkının, yargılamanın adil bir şekilde yürütülmemesi nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 9/7/2014 tarihindeyapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına vebu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağınıbildirmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

8. Adana Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmakapsamında başvurucu;suçişlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma, bir suçu gizlemek veya başka birsuçun delillerini gizlemek ya da yakalanmamak amacıyla öldürme, örgüte bilerekveya isteyerek yardım etme, nitelikli yağma, ihaleye fesat karıştırma, suçluyukayırma, birden fazla kişi tarafından birlikte yağma ve tehdit suçlarından9/1/2010 tarihinde tutuklanmıştır.

9. Adana Cumhuriyet Başsavcılığının E.2011/120 sayılıiddianamesi ile başvurucu ve diğer şüpheliler hakkında kamu davası açılmıştır.

10. Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2011/54 sayılı davadosyası üzerinden bir süre devam eden yargılama, anılan Mahkemenin kapatılmasınedeniyle İskenderun 1. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2014/74 sayılı dava dosyasıüzerinden yürütülmeye başlanmıştır.

11. İskenderun 1. Ağır Ceza Mahkemesi 19/6/2014tarihli duruşmada başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.

12. Bu karara yapılan itiraz, İskenderun 2. Ağır CezaMahkemesinin 4/7/2014 tarihli kararıylareddedilmiştir.

13. Başvurucu 9/7/2014 tarihindebireysel başvuruda bulunmuştur.

14. Başvurucu, yargılama devam ederken 5/1/2015tarihinde tahliye edilmiştir.

15. İskenderun 1. Ağır Ceza Mahkemesi 20/11/2015tarihli kararıyla başvurucunun mahkûmiyetine ve hakkında yakalama kararıçıkarılmasına karar vermiştir. Mahkûmiyet kararı temyiz edilmiş olup temyizincelemesi devam etmektedir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 27/12/2017 tarihindeyapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Kişi Hürriyeti ve Güvenliği Hakkının İhlalEdildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu, başvuru tarihi itibarıyla 4 yıl 7 aydır tutukluolduğunu, soyut ve matbu gerekçelerle tutukluluk hâlinin sürdürülmesine kararverilmesinin Anayasa'nın 19. maddesinde yer alan kişi hürriyeti ve güvenliğihakkını ihlal ettiğini ileri sürmüş; tazminat ve tahliye talebinde bulunmuştur.

2. Değerlendirme

18. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrasının son cümlesişöyledir:

"Başvuruda bulunabilmek için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması şarttır."

19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkı" kenarbaşlıklı 45. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem,eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarınıntamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmiş olması gerekir."

20. Yukarıda belirilen Anayasa veKanun hükümleri gereğince Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilenhak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecekikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliğigereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikleolağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur (Ayşe Zıraman ve Cennet Yeşilyurt,B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 17).

21. Anayasa Mahkemesi, tutukluluğun kanunda öngörülen azamisüreyi veya makul süreyi aştığı iddiasıyla yapılan bireysel başvurularbakımından bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla başvurucu tahliyeedilmiş ise asıl dava sonuçlanmamış da olsa -ilgili Yargıtay içtihatlarına atıfyaparak- 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde öngörülen tazminat davası açma imkânınıntüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu olduğu sonucuna varmıştır (Erkam Abdurrahman Ak, B. No: 2014/8515, 28/9/2016,§§ 48-62; İrfan Gerçek, B. No:2014/6500, 29/9/2016,§§ 33-45).

22. Somut olayda bireysel başvuruda bulunduktan sonra 5/1/2015 tarihinde tahliyesine karar verilen başvurucununtutukluluğunun makul süreyi aştığına ilişkin iddiası,5271 sayılı Kanun'un 141.maddesi kapsamında açılacak davada da incelenebilir. Bu madde kapsamındaaçılacak dava sonucuna göre başvurucunun tutukluluğunun makul süreyi aştığınıntespiti hâlinde görevli mahkemece başvurucu lehine tazminata dahükmedilebilecektir. Buna göre 5271 sayılı Kanun'un 141. maddesinde belirtilendava yolu, başvurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz etkili birhukuk yoludur ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden yapılan bireyselbaşvurunun incelenmesi bireysel başvurunun "ikincil niteliği" ile bağdaşmamaktadır.

23. Açıklanan nedenlerle başvurucunun tutukluluğunun makulsüreyi aştığı iddiasına ilişkin olarak yargısal başvuru yolları tüketilmedenbireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olmasınedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğineİlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü

24. Başvurucu; hakkındaki soruşturmanın hukuka aykırı birşekilde yürütüldüğünü, gerekli araştırmaların yapılmadığını,savunmasının alınmadığını ilerisürmüştür.

2. Değerlendirme

25. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucununiddialarının özünün yargılamanın adil bir şekilde yürütülmesine ilişkin olduğugörülmektedir. Başvurucunun şikâyetleri adil yargılanma hakkı kapsamındaincelenmiştir.

26. 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralı fıkrasıuyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanun yollarınıntüketilmiş olması gerekir (bkz. §§ 19-21).

27. Somut olayda başvuruya konu dosyanın temyiz incelemesinindevam ettiği görülmüştür. Bu nedenle başvurucu, iddialarını ileri sürebileceğiolağan kanun yollarını tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunmuştur.

28. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

29. Başvurucunun bireysel başvuruformunda dile getirmediği makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin şikâyeti ile daha sonra hükümle birlikte verilen yakalama kararınayönelik şikâyetini başvurudan yaklaşık iki yıl sonra ayrı bir dilekçeyle yenibir başvuru yapmaksızın ve harç ödemeksizin öne sürdüğü anlaşıldığından buşikâyetler yönünden ayrıca bir değerlendirme yapılmamıştır.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 27/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy