TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ENVER KAYA BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/13180)
Karar Tarihi: 11/9/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Selahaddin MENTEŞ
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
Enver KAYA
Vekili
:
Av. Ceren YAKIŞIR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetenin internetsitesinde yer alan bir habere erişimin engellenmesi kararı verilmesinin ifadeve basın özgürlüklerini ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 31/7/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
7. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyandabulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
9. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte ulusal ölçekteyayın yapan Sözcü gazetesinin sorumlu yazı işleri müdürüdür.
10. Bahse konu gazetenin internet sitesinde 21/5/2015 tarihinde "Yandaş İçin Mazot İstasyonu"başlıklı bir haber yayımlanmıştır. Haberin içeriği şöyledir:
"Üçüncü havalimanına ‘kaçak’ mazotistasyonu kuran yandaş şirket, hafriyat kamyonlarına 1.15 TL’den mazot alıyor.
[C.M.L.K.K.] ortak girişim grubunun ihalesini aldığı üçüncühavaalanı inşaatında çalışan hafriyat kamyonlarına Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)alınmadan akaryakıt temin edildiği iddia edilmişti. İddianın doğruluğu isekanıtlandı. Ticari deniz taşıtları için sağlanan ÖTV’siz mazotu tankerlerleüçüncü havaalanı inşaatına taşıyan yandaşlar, iş makinelerine ucuz mazotsağlıyor. Çiftçiye 4 liraya satılan mazotu yandaş ihaleciler ÖTV’siz olarak 1lira 15 kuruştan alıyor.
TAŞERONA 2 LİRADAN SATIYOR
Üçüncü havalimanı inşaatı için bölgeye geçiciakaryakıt depolama tesisi yapıldı. İstanbul Yeni Havalimanı Projesi sahasıiçerisinde çalışan tesiste iş makinelerinin ve araçların yakıt ihtiyacıkarşılanıyor.
Hafriyat için hergünyüzlerce kamyonun akaryakıt istasyonuna girdiğini söyleyen şoförler kurulanistasyondan yakıtı 2 liraya aldıklarını söyledi. Yani yandaşlar 1 lira 15kuruşa aldıkları mazotu hafriyat işi yapan taşeronlara 75 kuruş kârla satıyor.
İktidarın yandaşa yaptığı son kıyaklardanbirini araştırmak için yollara düşen SÖZCÜ’nunmuhabiri [B. E.], inşaatalanına yaklaştığında özel güvenlikçiler tarafından durduruldu.
Özel şirketin denetim aracına çağrılanmuhabirimiz, gazeteci kimliğini gizli tutarak, Karaburun’a doğru giderkenyolunu şaşırdığını söyledi. Hedef şaşırtmakta başarılı olan arkadaşımızgörevliden yol tarifi aldı.
İNŞAAT BİTİNCE KALKACAK
'[C.M.L.K.K.] Havaalanları İnşaatı Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi' tarafındanyapılan Geçici Akaryakıt Depolama Tesisi’nde 7.5 metre, yüksekliği 8 metre ve kapasitesi 350 metreküplük3 adet akaryakıt tankı kuruldu. Toplam 1050 metreküp kapasiteli akaryakıtdepolama tesisi, İstanbul yeni havalimanının inşaat çalışmaları süresincekullanılacak. Tesislerin altyapı çalışmalarından sonra kaldırılmasıplanlanıyor.
Arkadaşlarımızın kaçak mazot tankerlerinigörüntüleme amacına ulaşması fazla sürmedi. Çiftçiye 4 liraya satılan mazotunhavalimanı hafriyatında çalışan kamyonlara ÖTV’siz 1.15 TL’den verildiğiobjektiflere böyle yakalandı.
Devlet kasasından 3 milyar gitti
ÖTV’siz yakıt uygulaması; 2003 yılındayasalaştı. 1 Ocak 2004 tarihi itibarıyla; yük ve yolcu taşıyan gemiler, ticariyatlar, hizmet ve balıkçı gemileri ÖTV’siz yakıt uygulaması kapsamına alındı.Yasadan sonra 2012 yılına kadar ÖTV’siz akaryakıttan vatandaş değil özelsermaye faydalandı. Vergisiz yakıt kullanımında, kamu gemilerinin payı yüzde29, özel sektörün payı yüzde 71 oldu. ÖTV’siz yakıt uygulamasının başladığı 1Ocak 2004 tarihinden 31.12.2012 tarihine kadar, toplam 2 milyon 735 bin 806 tonÖTV’siz akaryakıt teslimatı yapıldı. Bu yolla, 3 milyar 97 milyon 30 bin 762TL’lik ÖTV tahsil edilmedi. Toplam 61 bin 563 adet Yakıt Alım Defteri (YAD)düzenlendi. Yani 70 bine yakın taşıt için ÖTV muafiyeti uygulandı."
11. Haberde bahsi geçen Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ)tarafından yapılan ihaleyi kazanarak İstanbul'a yapılacak yeni hava limanınınyatırımını gerçekleştirme ve yirmi beş yıl boyunca işletmesini yapma işiniüstlenen ticari işletme (müşteki), bu haber nedeniyle itibarının zedelendiğiniileri sürerek internet içeriğine erişimin engellenmesi talebinde bulunmuştur.
12. İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimliği 29/5/2015 tarihinde sözkonusu habere erişimin engellenmesine karar vermiştir. Hâkimliğin gerekçelikararında başvurucu, karşı taraf olarak gösterilmiştir.
13. Başvurucu; Sözcü gazetesinin sorumlu yazı işleri müdürüolduğunu, gazetenin internet sitesinden sorumlu müdürün ise M.O. olduğunubelirtmiştir. Başvurucu, Hâkimliğin erişimin engellenmesine ilişkin verdiğikararda karşı taraf olarak kendisinin gösterilmesinin usul kurallarına aykırıolduğunu ileri sürerek karara itiraz etmiştir.
14. Başvurucunun itirazı İstanbul 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin16/6/2015 tarihli kararı ile reddedilmiştir.
15. Ret kararı başvurucuya 1/7/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.
16. Başvurucu 31/7/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
I V. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 11/9/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü
18. Başvurucu; gazetenin sorumlu yazı işleri müdürü olduğunu,internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle içerik sağlayıcısınınsorumlu olduğunu, içerik sağlayıcının da internet sitesinin künyesinde belirtilensorumlu müdür olduğunu, buitibarla Sulh Ceza Hâkimliğinin gerekçeli kararında karşı taraf olarakkendisinin gösterilmesinin usul kurallarına aykırı olduğunu belirtmiştir.Başvurucu; ayrıca erişimi engellenen haberin olayların meydana geldiği tarihteMilliyetçi Hareket Partisi (MHP) Tokat Milletvekili Adayı A.B. tarafındanortaya atılan bir iddiaya dayanılarak yapıldığını, nitekim aynı iddialarınbaşka basın yayın organlarında da yer aldığını iddia etmiştir. Başvurucu;habere erişimin engellenmesini gerektirecek yasal koşulların oluşmadığını,haberin görünür gerçekliğe uygun olduğunu, yayımlanmasında kamu yararı bulunangerçek ve güncel bir haberin özle biçim arasında denge kurularak verildiğiniileri sürmüştür. Başvurucu; haber içeriğine erişimin engellenmesi kararınınyeterli inceleme ve araştırma yapılmadan verildiğini, bu karara yaptığıitirazın da gerekçesiz olarak reddedildiğini belirterek Anayasa'nın 26., 28. ve141. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
19. Bakanlık görüşünde, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsanHakları Mahkemesinin (AİHM) ifade özgürlüğü ile bireyin şeref ve itibarınınkorunmasını isteme hakkının dengelendiği bir dizi kararı zikredilmiş;başvurucunun ifade özgürlüğü ile müştekinin şeref ve itibarının korunmasınıisteme hakkı arasında demokratik bir toplumun gerekleri dikkate alınarak adilbir dengenin kurulması gerektiği ifade edilmiştir.
20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında diğeriddialarının yanında erişimin engellenmesi kararının muhatabı olmadığıyönündeki iddiasını yinelemiştir.
B. Değerlendirme
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar"kenar başlıklı 46. maddesinde kimlerin bireysel başvuru yapabileceğisayılmıştır. Anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına göre bir kişinin AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birliktebulunması gerekmektedir. Bu ön koşullar başvurucunun kamu gücünün eylem veyaişleminden ya da ihmalinden dolayı güncel bir hakkının ihlal edildiğiiddiasında bulunması, iddia edilen ihlalden kişinin kişisel olarak ve doğrudanetkilenmiş olması ve bunların sonucunda başvurucunun mağdur olduğunu iddiaetmesidir (Fetih Ahmet Özer, B.No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).
22. Somut olayda çözümlenmesi gereken mesele Sulh CezaHâkimliğince verilen erişimin engellenmesine ilişkin kararda karşı taraf olarakgösterilmiş olması nedeniyle başvurucunun iddia edilen ihlalden kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olupolmadığının belirlenmesidir.
23. 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında YapılanYayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla MücadeleEdilmesi Hakkında Kanun ile sulh ceza hâkimliklerince karara bağlanmasıöngörülen erişimin engellenmesi yolu çekişmesiz bir yargı yolu olup davanınniteliği gereği başvurucuya husumet yöneltilmiş olması başvurucu hakkındahukuken bir sonuç doğurmamaktadır. Başvurucunun internet sitesinde yayımlananhaber nedeniyle hakkında hukuki bir süreç başlatıldığına ya da cezai bir işlemyürütüldüğüne ilişkin bir şikâyeti de bulunmamaktadır. Üstelik başvurucu gerekitiraz merciine sunduğu dilekçede gerek Anayasa Mahkemesine yaptığı başvuruda,haberin internet sitesinde yayımlanmasından ötürü herhangi bir sorumluluğununbulunmadığını belirtmiştir. Bu hususlar ışığında başvurucunun ihlale nedenolduğunu ileri sürdüğü kamusal işlem veya eylemden kişisel olarak etkilenmediğianlaşılmaktadır.
24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin kişibakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekmektedir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun kişi bakımındanyetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA11/9/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.