TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ERDAL PARLAK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/8236)
Karar Tarihi: 24/1/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucu
:
Erdal PARLAK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ek performans ödemesi yapılması talebinin reddineilişkin işlemin iptali istemi ile açılan davada kanun yolu incelemesiningerekçesiz olması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 5/6/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği görüş bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucu, Sosyal Güvenlik Kurumunda (SGK) memur olarak görevyapmakta iken Sosyal Güvenlik Kurumu Ek Ödeme Usul ve Esasları Yönetmeliği'nin(Yönetmelik) 8. maddesi gereğince tarafına performans ödemesi yapılmasıtalebiyle 28/9/2009 tarihinde adı geçen idareye müracaat etmiş ancakbaşvurucunun bu talebi zımnen reddedilmiştir.
9. Başvurucu, zımni ret işleminin iptali ve performansödemelerinin 15/6/2006 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikteödenmesi talebiyle Ankara 12. İdare Mahkemesinde iptal davası açmıştır.
10. Ankara 12. İdare Mahkemesince yapılan değerlendirme sonucu22/7/2010 tarihli karar ile davanın reddine hükmedilmiştir. Mahkemegerekçesinde başvurucu tarafından, performans ödemesi yapılacak personelbelirlenirken birim amiri tarafından takdir yetkisinin hizmet dışında öznelnedenlerle hukuka aykırı kullanıldığına ya da takdirde açık hata yapıldığınadair bir iddiada bulunulmadığının altı çizilmiş ayrıca takdir yetkisinin hukukaaykırı olarak kullanıldığına dair dava dosyasına somut herhangi bir bilgi vebelge de sunulmadığıbelirtilmiştir. Kararda ayrıcabaşvurucunun performans ödemesi alması talebinin de 2010 yılında yürürlüğegiren mevzuata uygun olmadığı açıklanmış, 28/9/2009 tarihinden önceki dönemeilişkin performans ödenmesi talebinin ise süre aşımı nedeniyle reddine kararverilmiştir.
11. İlk derece mahkemesi kararına karşı başvurucu, temyiztalebinde bulunmuş; temyiz incelemesi sonunda Danıştay OnbirinciDairesi 29/3/2013 tarihli kararı ile temyiz istemini kabul ederek bozmayahükmetmiştir. Bozma kararında, İlk Derece Mahkemesince dava konusu işlemingerekçeleri, hangi kriterlere göre değerlendirme yapıldığı ve davacının hangieksiklikleri ya da olumsuzlukları nedeniyle bu ödemeden yararlandırılmadığıhususlarının araştırılması gerekirken bu yönde bir araştırma ve değerlendirmeyapılmaksızın, eksik inceleme ile sonuca ulaşıldığı belirtilmiştir.
12.Temyiz incelemesinin ardından bu defa davalı idare 16/7/2013tarihli dilekçe ile karar düzeltme talebinde bulunmuş; başvurucu, karardüzeltme talebinde ileri sürülen hususlara ilişkin cevaplarını 30/7/2013tarihli dilekçesi ile ortaya koymuştur.
13.Karar düzeltme incelemesi sonunda Danıştay Onbirinci Dairesi 9/12/2013 tarihinde karar düzeltmeistemini kabul ederek 29/3/2013 tarihli bozma kararının kaldırılmasına ve İlkDerece Mahkemesi kararının onanmasına hükmetmiştir. Daire onama kararında İlkDerece Mahkemesince verilen karara atıfta bulunarak bukararın dayandığı gerekçenin hukuk ve usule uygun olduğunu belirtmiştir.
14.Karar düzeltme isteminin reddine ilişkin ilam başvurucuya21/5/2014 tarihinde tebliğ edilmiş, başvurucu 5/6/2014 tarihinde bireyselbaşvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 24/1/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Gerekçeli KararHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
16. Başvurucu; SGK'da memur olarakgörev yapmakta iken Yönetmelik'in 8. maddesi gereğince tarafına performansödemesi yapılması talebinin reddi üzerine açtığı davanın ilk derecemahkemesince kabul edilmediğini ancak temyiz incelemesi aşamasında Danıştay Onbirinci Dairesinin gerekçesini açıklayarak ilk derecemahkemesi kararını bozmasına karşın aynı Dairenin bu defa karar düzeltmeaşamasında bozma kararını kaldırarak onamaya hükmettiğini ancak onama ilamındaönceki kararını değiştirecek bir delil ortaya koymadığını, hiçbir gerekçe degöstermediğini belirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
17. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin adilyargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak gerekçeli karar hakkındanaçıkça söz edilmemiştir. Bununla birlikte Anayasa'nın 36. maddesine "adilyargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin tarafolduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılamahakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Nitekim Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındakihakkaniyete uygun yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının dadâhil olduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin birçok kararında vurgulanmıştır.Dolayısıyla Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkınıngerekçeli karar hakkı güvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir (Abdullah Topçu, B. No: 2014/8868,19/4/2017, § 75).
18. Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında da “Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeliolarak yazılır.” denilerek mahkemelere kararlarını gerekçeli yazmayükümlülüğü verilmiştir. Anayasa’nın bütünlüğü ilkesi gereği anılan Anayasakuralı da gerekçeli karar hakkının değerlendirilmesinde gözönündebulundurulmalıdır (Abdullah Topçu,§ 76).
19. Gerekçeli karar hakkı, yargılamada ileri sürülen tümiddialara ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi gerektiği şeklinde anlaşılamaz. Bunedenle gerekçe gösterme zorunluluğunun kapsamı kararın niteliğine göredeğişebilir (Mehmet Yavuz, B. No:2013/2995, 20/2/2014, § 51). Kanun yolu incelemesi yapan mercininyargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyikullanarak veya atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olmasıbakımından yeterlidir (Yasemin Ekşi,B. No: 2013/5486, 4/12/2013, § 57).
20. Somut olayda, ilk derece mahkemesinin davayı reddedenkararının temyiz incelemesinde bozulduğu ancak karar düzeltme aşamasında isebozma kararının kaldırılarak ilk derece mahkemesinin gerekçesi benimsenmeksuretiyle onamaya hükmedildiği görülmektedir (bkz. §§ 10-13). Bu durumda karardüzeltme incelemesi sonucunda verilen karar ile ilk derece mahkemesinin hükümve gerekçesinin uygun bulunduğu dikkate alındığında gerekçeli karar hakkınayönelik bir ihlal olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.
21. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
B. Eşitlik İlkesinin İhlal Edildiğine İlişkinİddia
22.Başvurucu, kendisi ile aynı çalışma şartlarına tabi ve eşitperformans ile çalışan diğer personele daha fazla performans ödemesiyapıldığını belirterek kanun önünde eşitlik ve hukuk devleti ilkelerinin ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
23. Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi veSözleşme'nin 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağının ihlal edildiğineyönelik iddiaların soyut olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp mutlakaAnayasa ve Sözleşme kapsamında yer alan diğer temel hak ve özgürlüklerle bağlantılıolarak ele alınması gerekir (Onurhan Solmaz,B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 33).
24. Ayrımcılık iddiasının incelenebilmesi için başvurucunun,kendisiyle benzer durumdaki kişilere yönelik farklı uygulamaların meşru birtemeli olmaksızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb. ayrımcı bir nedenedayandığını makul delillerle ortaya koyması gerekir (Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, § 50).
25.Somut olayda başvurucu, kendisine hangi nedenle ayrımcılıkyapıldığına ilişkin herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Dolayısıyla başvurucutarafından ileri sürülen iddiaların temellendirilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
26. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınaçıkça dayanaktan yoksun olmasınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Eşitlik ilkesininihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA24/1/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.