TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ERKAN KUMBUL BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/12807)
Karar Tarihi: 9/6/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Fatma Burcu NACAR YÜCE
Başvurucu
:
Erkan KUMBUL
Vekili
:
Av. Mehmet SÖĞÜT
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, iş kazası sonucu maluliyetinden doğan maddi vemanevi tazminatın ödetilmesi davasında verilen kararın hakkaniyete aykırıolması ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/7/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucu, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı İncesu EndüstriMeslek Lisesi Metal İşleri Bölümü öğrencisi iken Y. Çelik Kapı Ltd. Şti.ye(Şirket) ait işyerinde staj yapmaya başlamıştır. Staj sırasında 1/2/2002tarihinde iş kazası geçirmiş ve sakatlanarak sürekli iş göremez hâle gelmiştir.Bunun üzerine başvurucu maddi ve manevi tazminata karar verilmesi istemiyleMillî Eğitim Bakanlığı ve Şirket aleyhine dava açmıştır.
7. Ankara 11. İş Mahkemesi (Mahkeme) 28/12/2011 tarihli kararlamaddi tazminat ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne karar vermiştir.
8. Temyiz üzerine Yargıtay 21. Hukuk Dairesi 8/11/2012 tarihlikararında; hükme esas alınan kusur ve hesap raporlarının doğru hesaplanmadığınıbelirterek, iş güvenliği uzmanlarından oluşan üç kişilik bilirkişi heyetindendavaya konu iş kazasında ilgililerin kusur oranlarının tespiti için yeni raporalınarak ve tazminatın hesaplanması için de aktüerya hesabı konusunda uzmanbilirkişiden hüküm tarihine en yakın tarihte belli olan veriler gözönündebulundurulup asgari ücret esas alınmak suretiyle zarar hesabı yaptırılarakKurumca bağlanan gelirlerin en son peşin sermaye değerini düştükten sonrasonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, mahkeme kararınıbozmuştur.
9. Bozma kararı sonrasında yargılamaya devam eden Mahkeme24/2/2015 tarihli karar ile bozma ilamına uyarak Millî Eğitim Bakanlığınayönelik davanın reddine, davalı Şirket yönünden davanın kısmen kabulüne kararvermiştir.
10. Hüküm taraflarca temyiz edilmiştir. Yargıtay 21. HukukDairesi 31/3/2016 tarihli kararla ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.
11. Nihai kararın hangi tarihte tebliğ edildiği veya öğrenildiğibaşvuru evrakından anlaşılamamakla birlikte başvurucu 18/7/2016 tarihindebireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 9/6/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun iddiaları
13. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
14. Bireysel başvuruda bulunulduktan sonra yürürlüğe giren25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı BaşvurularınTazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.
15. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesiya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (TazminatKomisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
16. Ferat Yüksel (B.No: 2014/13828, 12/9/2018) kararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makulsürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geç veya eksik icraedildiği ya da hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018 tarihinden öncegerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak Tazminat Komisyonunabaşvuru imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir olma, başarı şansısunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerindeninceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır.
17. Ferat Yükselkararında özetle anılan başvuru yolunun kişileri mali külfet altına sokmamasıve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenlenişşekli itibarıyla ihlal iddialarına makul bir başarı şansı sunma kapasitesindenmahrum olmadığı ve tazminat ödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkünolmadığında başka türlü telafi olanakları sunması nedenleriyle potansiyelolarak yeterli giderim sağlama imkânına sahip olduğu hususundadeğerlendirmelerde bulunulmuştur (FeratYüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi,ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunmave yeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonunabaşvuru yolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurununikincil niteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarınıntüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
18. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektirenbir durum bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
20. Başvurucu; tazminatı hesaplanırken teknisyen ücretinindikkate alınması gerektiği hâlde asgari ücret üzerinden hesaplama yapılarakeksik tazminata ve faize hükmedildiğini, olayda Millî Eğitim Bakanlığınındenetim görevini yerine getirmemesi nedeniyle sorumlu olduğunu, bu açıdandavanın husumet yokluğundan reddedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunubelirterek Anayasa'nın 36. maddesinde tanımlanan adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusuolamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkileden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama vesonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013,§ 42).
22. Somut olayda Mahkemece tarafların bilirkişilerce tespitedilen kusur oranlarına ve emsal ücrete göre yapılan hesaplama sonucubaşvurucunun iş kazası nedeniyle uğradığı maddi zarar tespit edilerek davakısmen kabul edilmiş, Yargıtay tarafından yukarıda açıklanan gerekçelerle (bkz.§ 8) hüküm bozulmuştur. Mahkemece bozma ilamı doğrultusunda gerekliaraştırmalar yapılmış, yeniden alınan bilirkişi raporu doğrultusundabaşvurucunun zararı hüküm tarihine en yakın tarihte belli olan verilergözönünde bulundurulmak suretiyle tespit edilmiş, bir kısım davalı açısındanalacağa olay tarihinden itibaren yasal faiz yürütülerek davanın kısmenkabulüne, davalı Millî Eğitim Bakanlığı açısından husumetten reddine kararverilmiştir. Bu itibarla başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasınailişkin olup mahkeme kararlarında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikoluşturan bir hususun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanunyolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA9/6/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.