TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ERTUĞRUL TANAY BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/4831)
Karar Tarihi: 23/11/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucu
:
Ertuğrul TANAY
Vekili
:
Av. Yakup GÜL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 7/4/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
i. İzmir 10. Asliye Ceza Mahkemesinde YürütülenYargılama
8. Başvurucu, görevli memura müessir fiil ve mala zarar verme şuçlarını işlediği iddiasıyla 24/12/2003 tarihinde kollukkuvvetlerince yakalanmış ve hakkında anılan suçlardan kamu davası açılmıştır.İzmir 10. Asliye Ceza Mahkemesinin 25/10/2007 tarihli kararıyla başvurucunungörevli memura müessir fiil suçundan adli para cezasıyla cezalandırılmasınakarar verilmiş, temyiz üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesince karar bozulmuş,bozmaya uyularak yürütülen yargılamada İlk Derece Mahkemesinin 8/4/2010 tarihlikararı ile başvurucu hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş,başvurucu tarafından bu karara karşı temyiz talebinde bulunulmuş ancak bu talephükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı itiraza tabii olduğundan itirazincelemesi olarak değerlendirilerek 3/8/2010 tarihinde reddedilmiş, bu karar2/9/2010 tarihinde kesinleşmiştir.
9. Başvurucu itirazın reddi kararına karşı yaptığı temyiz istemiİzmir 10. Asliye Ceza Mahkemesince kabul edilmemiş, bu karara karşı temyiztalepli başvuru da Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 15/11/2012 tarihli ilamı ilereddedilmiştir.
ii. İzmir 4. İş Mahkemesinde Yürütülen Yargılama
10. Başvurucu tarafından 29/1/2004 tarihinde İzmir 4. İşMahkemesinde açılan işçi ve işveren ilişkisinden kaynaklanan alacak davasında İlkDerece Mahkemesinin 31/3/2014 tarihli kararı ile kısmen kabul hükmü kurulmuş,temyiz incelemesi sonucu karar Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 19/3/2015 tarihliilamı ile bozulmuş, bozma üzerine dava dosyası İzmir 4. İş Mahkemesinde tekrarincelenerek 9/11/2015 tarihinde dava kısmen kabul edilmiş, dosya üzerindekitemyiz incelemesi henüz sonuçlanmamıştır.
iii. İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinde YürütülenYargılama Yönünden
11. Başvurucualeyhine 22/12/2008 tarihinde İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılanyaralamaya sebep olma nedeniyle tazminat davasında 28/11/2013 tarihli karar iledavanın kısmen kabulüne hükmedilmiş, bu karar Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin25/6/2015 tarihli ilamı ile bozulmuş, bozma üzerine dava dosyası İzmir 8.Asliye Hukuk Mahkemesinde tekrar incelenerek 3/11/2015 tarihinde davanın kısmenkabulüne hükmedilmiş, bu hüküm Yargıtay 4. Hukuk Dairesince 23/6/2016 tarihindeonanmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 23/11/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
13. Başvurucu, yargılamaların uzun sürmesi ve uzun yargılamasüreleri nedeniyle başvurabileceği bir iç hukuk yolunun bulunmamasınedenleriyle makul sürede yargılanma hakkının ve etkili başvuru hakkının ihlaledildiği iddiasında bulunmuştur.
14. Başvurucunun etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasıbaşvurucunun başvurabileceği bir iç hukuk yolu olarak Anayasa Mahkemesinebireysel başvuruda bulunma imkânının sağlandığı dikkate alınarak makul süredeyargılanma hakkı kapsamında değerlendirilmiştir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
i. İzmir 10. Asliye Ceza Mahkemesinde YürütülenYargılama Yönünden
15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un geçici 1. maddesinin (8)numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisininbaşlangıcı 23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,§ 17).
16. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarındatüketilmesi gereken son başvuru yolu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun231. maddesinin 12. fıkrasına göre itiraz olup itiraz üzerine verilen kararınardından ortaya konulan taleplerin bireysel başvuru süresi üzerinde herhangibir etkisi bulunmamaktadır (Menduh Ataç, B. No: 2013/1751, 13/6/2013, § 16).
17. Somut olayda başvurucu, hakkında verilen hükmünaçıklanmasının geri bırakılması kararına karşı temyiz talebinde bulunmuş ancakbu karara karşı itiraz yolu açık olduğundan söz konusu talep itiraz olarakdeğerlendirilip reddedilmiş, ret kararı ise Anayasa Mahkemesinin zamanbakımından yetkisi dışında kalan 2/9/2010 tarihinde kesinleşmiş ve yargılamasüreci sona ermiştir.
18. Bu durumda Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisininbaşlangıcı olan 23/9/2012 tarihinden önce sona eren yargılama sürecininbireysel başvuruya konu edilmesi mümkün olmamaktadır.
19. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
ii. İzmir 4. İş Mahkemesinde ve İzmir 8. AsliyeHukuk Mahkemesinde Yürütülen Yargılamalar Yönünden
20. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine kararverilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğunakarar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
i. İzmir 4. İş Mahkemesinde Yürütülen YargılamaYönünden
21. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin olan iş mahkemelerindeaçılan davalarda yargılama süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihiolarak davanın açıldığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak yargılamanınsona erdiği (Nesrin Kılıç, B.No:2013/772, 7/11/2013 § 69), yargılaması devam eden davalar yönünden iseAnayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Mehmet Salih Ayyıldız, B.No:2012/397, 17/11/2014, § 25).
22. İş mahkemelerinde görülen davalarda yargılama süresininmakul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaçdereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumuve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliğigibi hususlar dikkate alınır (Nesrin Kılıç,§§ 57, 58).
23. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık on üç yıllıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
ii.İzmir 8. Asliye HukukMahkemesinde Yürütülen Yargılama Yönünden
25. Yukarıda belirtilen ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 6 yıl 6ayı aşan yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
27. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir. …”
28. Başvurucu 20.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
29. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
30. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucuya talebi ile bağlı kalınarak net 20.000 TL manevitazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın İzmir 10. Asliye Ceza Mahkemesinde yürütülen yargılama yönünden zaman bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın İzmir 4. İş Mahkemesinde ve İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesindeyürütülen yargılamalar yönünden KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 36. Maddesinde güvence altına alınan makul süreyargılanma hakkının İzmir 4. İş Mahkemesinde ve İzmir 8. Asliye HukukMahkemesinde yürütülen yargılamalar yönünden İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. Başvurucuya net 20.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E.206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Yargıtay 7. Hukuk Dairesine(E.2016/6900) ve İzmir 8. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2015/371) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE23/11/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.