TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
ESMA OĞURLU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16964)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Leyla Nur ODUNCU
Başvurucu
:
Esma OĞURLU
Vekili
:
Av. Vedat ÖZKAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve TerörleMücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılanbaşvuru ve akabinde açılan davada makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 21/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne kararverilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucu, Van ili Çatak ilçesi Korulu-Sığırcık mevkisinde ikamet etmekte iken meydana gelen terör olaylarınedeniyle 1990 yılında yerleşim yerini terk etmek zorunda kaldığını iddiaetmiştir.
9. Başvurucu 8/2/2008 tarihinde 5233 sayılı Kanun kapsamınagiren zararlarının karşılanması talebiyle Van Valiliği Zarar Tespit Komisyonuna(Komisyon) başvurmuştur.
10. Komisyon 5/1/2009 tarihli ve 2009/1-18006 sayılı kararındabaşvurucunun talebin reddine karar vermiştir.
11. Başvurucu tarafından, belirtilen ret işlemi aleyhine iptaldavası açılmıştır.
12. Van 2. İdare Mahkemesinin 11/2/2010 tarihli ve E.2009/1173,K.2010/166 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
13. Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay OnbeşinciDairesinin 9/10/2012 tarihli ve E.2011/8295, K.2012/6546 sayılı ilamı ile İlkDerece Mahkemesi kararının onanmasına hükmedilmiştir.
14. Başvurucu Esma Oğurlu 25/11/2013tarihinde vefat etmiştir.
15. Bireysel başvuru formunda, iptal kararının kesinleşmesinerağmen idarece henüz yeni bir işlem tesis edilmediği belirtilmiştir.
16. 21/10/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
18. Başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiileri sürülmüştür.
19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 83. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereğibaşvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıylabireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlindebaşvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türklirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına kararverilir.
20. İlgili düzenlemeler vasıtasıyla genel hukuk teorisinde birkamu düzeni kuralı olarak ele alınan ve genel olarak bir hakkın açıkçaöngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasınınhukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasınınbireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamdabireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve mahkemenin başvuruyugereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların, başvuru hakkının kötüyekullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28).
21. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçekolmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgiverilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusudeğerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkındamahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaatoluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmakkaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veyatahrik edici bir üslup kullanılması, söz konusu başvuru yolu kapsamında ihlalintespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçlabağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29, Mehmet GüvenUlusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015; Osman Sandıkçı, B. No: 2013/6297, 10/3/2016; Selman Kapan ve diğerleri, B. No:2013/7302, 20/4/2016).
22. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 28.maddesine göre gerçek kişiler hakkında sağ doğmakla başlayan kişilik, ölümlesona ermekte olup ölüm ile kişiliği sona erenler için artık hak ve fiilehliyetine sahip olduklarından söz etmeye olanak bulunmamaktadır. 11/1/2011tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 43. maddesinde ve 513.maddesinin birinci fıkrasında yer alan hükümlerinden anlaşıldığı üzere isehukuki işlemden doğan vekâlet veren ile vekil arasında temsil yetkisine dair sözleşme,aksi kararlaştırılmadıkça veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkçataraflardan birinin ölümü, ehliyetini kaybetmesi veya iflası ile hiçbir işlemegerek kalmaksızın kendiliğinden son bulacaktır (AbdurrehmanUray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 28). Bu bakımdan müvekkilin ölümü iledavaya vekâlet son bulduğundan müvekkilin sağlığında düzenlediği vekâletnameile yetkili kıldığı vekili (avukatı), müvekkilin ölümünden sonra onun adınadava açamaz (Abdulhalim Özdemir ve diğerleri, B. No: 2014/9850, 16/11/2016, §28).
23. Başvuru konusu olayda, başvurucu Esma Oğurlu25/11/2013 tarihinde vefat etmiş, başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesindetanımlanan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla21/10/2014 tarihinde avukat tarafından bireysel başvuru yapılmıştır.
24. Bu durumda, başvuru tarihinden önce vefat eden başvurucuadına aksi bir kanıya varılacak durum bulunmadığından vekâlet ilişkisi sonaermiş olan avukat tarafından yapılan bireysel başvuruda, başvurucunun güncelbir hakkının ihlal edildiği iddiasının değerlendirilmesi söz konusuolamayacaktır.
25. Başvuru konusu olayda başvurucu Esma Oğurlu9/1/2008 tarihinde Avukat Vedat Özkan’a vekâlet vermiştir. Nüfus kayıtlarınagöre başvurucunun 25/11/2013 tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir.Başvurucu vekili tarafından 21/10/2014 tarihinde başvurucunun makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapılmış,başvuru formunda başvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yer verilmediği gibibaşvuru sonuçlanana kadar da bir bildirimde bulunulmayarak Mahkemeyi yanıltıcıbir davranışın ortaya konulduğu anlaşılmaktadır.
26. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmişbaşvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılanbireysel başvurunun başvuru hakkının kötüyekullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
27. Avukat Vedat Özkan aleyhine Anayasa Mahkemesini yanıltıcınitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun’un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun başvuruhakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun’un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 83. maddesi uyarınca Avukat Vedat Özkan’ın2.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,
C. Başvuru, başvuru hakkınınkötüye kullanılması nedeniyle reddedildiğinden 206,10 TL harcınAvukat Vedat Özkan'dan TAHSİLİNE,
D. Kararın bir örneğinin Van Valiliği Zarar Tespit KomisyonunaGÖNDERİLMESİNE,
E. Kararın bir örneğinin Adana Barosuna GÖNDERİLMESİNE 11/5/2017tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.