Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - FARAH ABDULHAMEED MOHAMMED ALI AL-MUDHAFAR Başvurusuna İlişkin Karar - 18/5/2016

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

M. Serhat MAHMUTOĞLU

Başvurucu

:

Farah Abdulhameed M.Ali AL-MUDHAFAR (Irak vatandaşı)

Vekili

:

Av. Başak BERBEROĞLU

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, başvurucu hakkında verilen sınır dışı kararınınuygulanması hâlinde yaşam hakkı, işkence ve eziyet yasağı ile kişi hürriyeti vegüvenliği hakkının ihlal edileceği iddialarına ilişkindir.

2. Başvurucu, hakkında verilen sınır dışı kararı gereğinceyapılacak işlemin yürütmesinin durdurulması amacıyla tedbir talebindebulunmuştur.

II. BAŞVURU SÜRECİ

3. Başvuru 11/8/2015 tarihinde Ankara 21. Asliye Hukuk Mahkemesiaracılığıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bireksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

4. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Birinci Bölüm tarafından Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 73. maddesi uyarınca 14/8/2015tarihinde sınır dışı işleminin tedbirendurdurulmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından 9/9/2015 tarihinde, başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü 6/11/2015 tarihinde AnayasaMahkemesine sunmuştur.

8. Bakanlık tarafından sunulan görüş 17/11/2015 tarihindebaşvurucuya tebliğ edilmiştir. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyandabulunmamıştır.

9. Başvurucu vekili tarafından 11/4/2016 tarihinde AnayasaMahkemesine sunulan dilekçede başvurucunun Türkiye'den ayrıldığıbildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

10. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

11. Başvurucu 1973 doğumlu olup Irak vatandaşıdır.

12. Başvurucu, yasa dışı yollardan Türkiye’ye giriş yaptıktansonra yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğünün tehlike altında olduğunubelirterek 24/2/2014 tarihinde uluslararası koruma talebinde bulunmuştur.

13. Adıyaman Valiliği tarafından 23/9/2014 tarihindebaşvurucunun mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyleuluslararası koruma talebinin geri çekilmiş sayılmasına karar verilmiştir.Valilik tarafından ayrıca 21/1/2015 tarihinde başvurucunun sınır dışıedilmesine karar verilmiştir.

14. Başvurucu tarafından anılan sınır dışı kararına karşı açılaniptal davası Şanlıurfa 1. İdare Mahkemesinin 29/6/2015 tarihli ve E.2015/221,K.2015/1024 sayılı kararıyla reddedilmiştir.

15. Bu karar başvurucuya 15/7/2015 tarihinde tebliğ edilmiş olup11/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

16. Öte yandan başvurucu tarafından Birleşmiş MilletlerMülteciler Yüksek Kuruluna (BMMYK) yapılan mültecilik başvurusu kabul edilerekbaşvurucunun güvenli üçüncü ülke olarak değerlendirilen Kanada'yayerleştirilmesine karar verilmiş ve anılan karar doğrultusunda başvurucu16/3/2016 tarihinde Türkiye'den ayrılmıştır.

17. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Anayasa Mahkemesinesunulan 15/2/2016 tarihli yazıda başvurucunun 24/2/2016 tarihinde Kanada'yaçıkışına izin verildiği bildirilmiştir. Başvurucu vekili tarafından AnayasaMahkemesine sunulan 11/4/2016 tarihli dilekçeyle başvurucunun ailesiylebirlikte Türkiye'den ayrılarak Kanada'ya gittiği belirtilmiştir.

B. İlgili Hukuk

18.4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve UluslararasıKoruma Kanunu'nun "Geri Gönderme Yasağı"kenar başlıklı 4. maddesi şöyledir:

"Bu Kanun kapsamındakihiç kimse, işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye tabitutulacağı veya ırkı, dini, tabiiyeti, belli bir toplumsal gruba mensubiyetiveya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatının veya hürriyetinin tehdit altındabulunacağı bir yere gönderilemez."

19.6458 sayılı Kanun'un "Sınırdışı etme kararı" kenar başlıklı 53. maddesi şöyledir:

"(1) Sınır dışı etmekararı, Genel Müdürlüğün talimatı üzerine veya resen valiliklerce alınır.

(2) Karar, gerekçeleriyle birlikte hakkındasınır dışı etme kararı alınan yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatınatebliğ edilir. Hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancı, bir avukattarafından temsil edilmiyorsa kendisi veya yasal temsilcisi, kararın sonucu,itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir.

(3) Yabancı veya yasal temsilcisi ya daavukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beşgün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışıetme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılanbaşvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermişolduğu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açmasüresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncayakadar yabancı sınır dışı edilmez."

IV.İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 18/5/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

21.Başvurucu; ülkesinde yaşanan iç savaş nedeniyle devletotoritesinin olmadığını, başvuru formunda isimlerini belirttiği illegalörgütler tarafından tehdit edildiğini, ailesiyle birlikte ülkesinden kaçarakTürkiye'ye sığındıklarını, hakkında verilen sınır dışı kararının uygulanmasıhâlinde yaşamının, maddi ve manevi bütünlüğünün tehlikeye düşeceğini belirterekAnayasa'nın 17., 19. ve 36. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğiniileri sürmüş; bireysel başvuru giderlerini karşılayacak maddi durumubulunmaması nedeniyle adli yardım ve sınır dışı işleminin durdurulmasıistemiyle tedbir taleplerinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Adli Yardım Talebi Yönünden

22.Adli yardım talebinin kabul edilebilmesi için başvurucununkendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin gereken yargılamagiderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olması, ikinci olarak dataleplerinin dayanaksız olmaması gerekmektedir (Mehmet Şerif Ay, B. No: 2012/1181, 17/9/2013, § 23). Somutolayda başvurucunun; sosyal güvenlik kapsamında bir geliri, adına kayıtlı aracıveya taşınmaz malı olmadığı, geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu dosya kapsamındaki bilgi vebelgelerden anlaşılmıştır. Ayrıca başvurucunun talepleri bu aşamada dayanaktanyoksun olmadığından adli yardım talebinin kabulü gerekir.

2. Sınır Dışı İşlemi Yönünden

23.İçtüzük'ün “Düşme kararı”kenar başlıklı 80. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Bölümler ya dakomisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararıverilebilir:

...

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçedenötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi.

 …

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdakifıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insanhaklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir”

24. Başvuru konusu olayda sınır dışı işleminingerçekleştirilmesi hâlinde başvurucunun yaşamı ile maddi ve manevi bütünlüğününtehlikeye düşeceği ileri sürülmüş; Anayasa Mahkemesi tarafından başvurunundeğerlendirme sürecinde sınır dışı işleminin gerçekleştirilmesi telafisiimkânsız sonuçlara neden olabileceğinden başvurunun esası hakkında bir kararverilene kadar sınır dışı işleminin tedbirendurdurulmasına karar verilmiştir (bkz. § 5).

25. Kişinin yaşamının tehlikeye girebileceği veya işkence ya dakötü muameleye tabi tutulacağına dair risk bulunan bir ülkeye sınır dışıedilmesine veya geri verilmesine karar verilmiş olan durumlarda bu kapsamdakiihlal iddialarının incelenebilmesi için sınır dışı kararının uygulanmış olmasıya da uygulanmasının önünde bir engel bulunmaması gerekir. Somut olayda başvurucukendi rızasıyla Türkiye'den ayrılarak BMMYKtarafından ailesiyle birlikte Kanada'ya yerleştirilmiştir (bkz. § 16).Dolayısıyla bireysel başvuruya konu edilen sınır dışı kararının uygulanmaihtimali kalmadığı gibi başvurucunun yaşamına veya maddi ve manevi bütünlüğüneyönelik tehlikenin de ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.

26. Açıklanan nedenlerle başvurucunun kendi isteğiyleTürkiye'den ayrıldığı, başvurunun incelenmesine devam edilmesini gerektiren birhusus da bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun düşmesine karar verilmesigerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle,

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmamış olması nedeniyleDÜŞMESİNE,

C. Tedbir kararının KALDIRILMASINA,

D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucunun mağduriyetineneden olacağı anlaşılmakla 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılamagiderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,

E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

18/5/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy