TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
FARUK YAMAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/3543)
Karar Tarihi: 4/1/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1. Faruk YAMAN
2. Zeyni DAMAR
3. Hasina DAMAR
4. Şeyhdavut YAMAN
5. Nofi YAMAN
6. Ömer YAMAN
7. Ahmet YAMAN
8. Şerif YAMAN
9. Rahime YAMAN
10. Celile DEMİRAT
11. İbrahim YAMAN
12. Mahmut YAMAN
13. İzzettin YAMAN
14. Naci YAMAN
15. Nuri YAMAN
16. Sultan DİDİN
17. Necmettin YAMAN
18. Cemile GÖRAL
19. Halime EKE
20. Hediye YAMAN
21. Hasan YAMAN
22. Bedriye ÖZKAN
23. Elif EKE
24. Gazal YAMAN
25. İsmail YAMAN
26. Muhittin YAMAN
27. Bedrettin YAMAN
28. Hasan YAMAN
29. Gazale ERGÜVEN
30. Davut YAMAN
31. Sadiye YAMAN
32. Münevver YAMAN
33. Hamra ERGÜVEN
34. Vecdi YAMAN
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/3/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2014/3543, 2014/3544 ve2014/4753 numaralı başvurular, aralarında usul yönünden irtibat bulunduğuanlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/3543 numaralı bireysel başvurudosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucuların murisi aleyhine 9/3/2006 tarihindekamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. AsliyeHukuk Mahkemesinin E.2006/154 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece3/6/2008 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar, davacı idaretarafından temyiz edilmiş; kararın tebliği işlemlerindeki gecikme nedeniyledava dosyası 2015 yılında temyiz incelemesi için Yargıtayagönderilebilmiştir. Yargıtay, 5. Hukuk Dairesi 28/9/2015 tarihli ilamı ileMahkemenin 3/6/2008 tarihli kararını onamıştır.
10. Başvurucuların murisi aleyhine 9/3/2006 tarihindekamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. AsliyeHukuk Mahkemesinin E.2006/164 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece20/5/2008 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar, davacı idaretarafından temyiz edilmiş; kararın tebliği işlemlerindeki gecikme nedeniyledava dosyası 2015 yılında temyiz incelemesi için Yargıtayagönderilebilmiştir. Yargıtay, 5. Hukuk Dairesi 12/10/2015 tarihli ilamı ileE.2006/164 sayılı dava dosyasının Mahkemesine geri çevrilmesine karar vermişolup yargılama devam etmektedir.
11. Başvurucuların murisi aleyhine 9/3/2006 tarihindekamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. AsliyeHukuk Mahkemesinin E.2006/169 sayılı dosyasına kaydedilen davada Mahkemece3/6/2008 tarihinde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar, davacı idaretarafından temyiz edilmiş; kararın tebliği işlemlerindeki gecikme nedeniyledava dosyası 2014 yılında temyiz incelemesi için Yargıtayagönderilebilmiştir. Yargıtay, 5. Hukuk Dairesi 1/6/2015 tarihli ilamı iledavacı idarenin temyiz dilekçesinin reddine karar vermiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 4/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
13. Başvurucular makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih esas alınır (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
16. Başvuruya konu dava, başvurucuların bir kısmının mirasbırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup buyönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak süreninbaşlangıç anı mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olayda murisaçısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:2013/1115, 5/12/2013, § 51).
17. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasınıda kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, § 52).
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
19. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvurularda Kızıltepe1. Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2006/154 sayılı dosyasında 9 yıl 6 ay süren,E.2006/164 sayılı dosyasında 10 yıl 10 aydır devam eden, E.2006/169 sayılıdosyasında 9 yıl 2 ay süren yargılamasürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
20. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
22. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında dava konusu hukuki menfaatlerin miktarı, dava dosyalarındaki tarafve mirasçı sayısı ile aile birliği de dikkate alınarak başvurucular Şeyhdavut Yaman, Naci Yaman, Nuri Yaman, Sultan Didin,Cemile Göral, Hediye Yaman ve Hasan Yaman (T.C.Kimlik No:)'a ayrı ayrı net 1.050 TL; başvurucular Faruk Yaman ve MünevverYaman'a müştereken net 10.500 TL; başvurucular Şerif Yaman ve Gazal Yaman'amüştereken net 10.500 TL; diğer başvuruculara ayrı ayrı net 10.500 TL manevitazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 618,30 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.418,30 TL yargılama giderininbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Şeyhdavut Yaman, NaciYaman, Nuri Yaman, Sultan Didin, Cemile Göral, HediyeYaman ve Hasan Yaman (T.C. Kimlik No:)'a AYRI AYRI net 1.050 TL; başvurucularFaruk Yaman ve Münevver Yaman'a MÜŞTEREKEN net 10.500 TL; başvurucular ŞerifYaman ve Gazal Yaman'a MÜŞTEREKEN net 10.500 TL; diğer başvuruculara AYRI AYRInet 10.500 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinREDDİNE,
D. 618,30 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.418,30 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın birer örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2006/154, K.2008/475; E.2006/164, K.2008/418; E.2006/169, K.2008/474)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE4/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.