TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
FARUK AKAR VE YALÇIN ALPAY BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/14382)
Karar Tarihi: 11/12/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
Zehra GAYRETLİ
Başvurucular
:
1. Faruk AKAR
2. Yalçın ALPAY
Vekili
:
Av. Özlem CANBABA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmamahakkı ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 5/6/2002 tarihliiddianamesi ile sahte ihale belgeleri ve sahte hakediştanzim ederek ihtilasen zimmete para geçirme suçunuişledikleri iddiasıyla başvurucular hakkında kamu davası açılmıştır. İstanbul5. Ağır Ceza Mahkemesinin 10/7/2002 tarihli kararıyla dosyanın daha önceİstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesinde yürütülen E.1998/73 sayılı dava dosyasıylaaralarındaki fiilî ve hukuki irtibat nedeniyle birleştirilmesine kararverilmiştir.
9. İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 25/6/2007 tarihlikararıyla başvurucuların beraatine karar verilmiştir.
10. Temyiz üzerine hüküm, Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 24/11/2008tarihli kararıyla bozulmuştur.
11. Bozma sonrasında İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesinin16/7/2014 tarihli kararıyla başvurucuların zimmet suçundan hapis cezasıylacezalandırılmalarına karar verilmiştir.
12. Karar temyiz edilmiş olup inceleme devam etmektedir.
13. Öte yandan İçişleri Bakanlığının 8/10/1999 tarihli emri ilemülkiye müfettişleri tarafından Şişli Belediye Başkanlığında soruşturmayapılmış ve 22/6/2001 tarihli fezlekeyle başvurucuların evrakta sahteciliksuçunu işledikleri iddia edilmiştir. Görevi kötüye kullanma ve memurun resmîevrakta sahteciliği suçlarını işledikleri iddiasıyla başvurucular hakkındaİstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesinde kamu davası açılmıştır. Mahkemenin 16/4/2009tarihli kararıyla başvurucuların beraatine kararverilmiştir. Bu karar temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 11/12/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
15. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
16. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) kararında Anayasa Mahkemesi;yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geçveya eksik icra edildiği yahut icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018 tarihindenönce gerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak Adalet Bakanlığıİnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığına (Tazminat Komisyonu) başvuruimkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma veyeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerindeninceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır (Ferat Yüksel, §§ 26-35).
17. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuruyolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlamasınedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarınamakul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı, tazminatödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafiolanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlamaimkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçelerdoğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlaliddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma ve yeterligiderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolutüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincilniteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
18. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayı gerektirenbir durum bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Aynı Suçtan İki KezYargılanmama ve Cezalandırılmama Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
20. Başvurucular, aynı suçtan İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesindeyargılandıklarını ve beraat ettiklerini belirterek aynı suçtan iki kezyargılanmama ve cezalandırılmama haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
21. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireyselbaşvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiaedilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir.Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasınıiçeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
22. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün4. maddesi, hiç kimsenin bir devletin ceza yargılaması usulüne ve yasaya uygunolarak kesin bir hükümle mahkûm edildiği ya da beraat ettiği bir suçtan dolayıaynı devletin yargısal yetkisi altındaki yargılama usulleri çerçevesindeyeniden yargılanamayacağını ve mahkȗmedilemeyeceğini öngörmektedir. Söz konusu Protokol'ün uygun bulunmasıyla ilgili10/3/2016 tarihli ve 6684 sayılı 11 Nolu Protokol ileDeğişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 Nolu Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna DairKanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 10/3/2016 tarihinde kabul edilerek25/3/2016 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış ve28/3/2016 tarihinde de Bakanlar Kurulunca onaylanması sonucunda 1/8/2016tarihinde yürürlüğe girmiştir.
23. Sözleşme’ye ek 7 No.lu Protokol’ün4. maddesinde aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkıtanınmış ise de başvuruya konu ihlal iddiası tarihi itibarıyla anılan Protokolyürürlüğe girmemiştir. Bu itibarla başvurucuların hak iddiasının Anayasa veSözleşme’nin ortak koruma alanının dışında kaldığı anlaşılmaktadır (benzeryöndeki bir karar için bkz. İffet İnciGültekin, B. No: 2013/9585, 9/3/2016, § 42).
24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Aynı suçtan iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın konubakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA11/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.