TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
FATİH POYRAZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/2606)
Karar Tarihi: 19/11/2015
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Alparslan ALTAN
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör
:
Murat ŞEN
Başvurucular
:
1. Fatih POYRAZ
2. Nesrin POYRAZ
3. Hasan POYRAZ
4. Mustafa POYRAZ
5. Hülya POYRAZ
6. Emine POYRAZ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, oturulan adreste ikamet edilmediği iddiasınedeniyle seçmen kaydının dondurulması ve bu işleme karşı yapılan itirazlarınreddedilmesi nedeniyle oy kullanılamamasının seçme hakkını ihlal ettiğiiddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 25/2/2014 tarihinde, İstanbul Anadolu 21. AsliyeTicaret Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkiledecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 10/4/2015 tarihinde,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
5. Cumhuriyet Halk Partisi Çekmeköyİlçe Başkanı 1/2/2014 tarihli dilekçesiyle, 30 Mart 2014 tarihindeki Mahallîİdareler Genel Seçimi nedeniyle seçmen hareketlerine ilişkin değişikliklere aitaralarında başvurucuların da bulunduğu 75 kişiyi Çekmeköyİlçe Seçim Kuruluna bildirmiştir.
6. Çekmeköy İlçe Seçim Kurulu 3/2/2014 tarihlive K.2014/39 sayılı kararı ile başvurucuların Çekmeköyilçesinde ikamet edip etmediklerine dair emniyet araştırmasında net bir bilgitespit edilemediği ve muhtarlık yokluk belgesinin olduğu gerekçesiylebaşvurucuların seçmen kayıtlarının dondurulmasına hükmetmiştir.
7. Başvuruculardan Fatih Poyraz ve Nesrin Poyraz anılankarara karşı 5/2/2014 tarihinde Çekmeköy İlçe SeçimKuruluna itirazda bulunmuşlardır. Anılan başvurucular, itiraz dilekçesindediğer başvurucular Emine Poyraz, Mustafa Poyraz, Hülya Poyraz ve HasanPoyraz’ın yurt dışında olduğunu belirterek onlar adına da itirazdabulunduklarını belirtmişlerdir.
8. Çekmeköy İlçe Seçim Kurulu 6/2/2014 tarihlive K.2014/40 sayılı kararıyla, başvuruculardan Emine Poyraz, Mustafa Poyraz,Hülya Poyraz ve Hasan Poyraz adına yapılan itirazları, her seçmenin kendi adınaitirazda bulunabileceği; başvurucular Fatih Poyraz ve Nesrin Poyraz’ınitirazlarını ise süresinde yapmadıkları gerekçesiyle reddetmiştir.
9. Başvurucuların, Çekmeköy İlçeSeçim Kurulunun K.2014/39 ve K.2014/40 sayılı kararlarının kaldırılmasıtalebiyle İstanbul İl Seçim Kurulu Başkanlığına yaptıkları itiraz da Başkanlığın31/1/2014 tarihli kararıyla İlçe Seçim Kurulu Başkanlığına süresinde itirazdabulunulmadığı gerekçesiyle kesin olarak reddedilmiştir.
10. İl Seçim Kurulunun kesin kararına karşı başvurucularınYüksek Seçim Kuruluna (YSK) yaptıkları itiraz ise Kurulun 14/2/2014 tarihli veK.394 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
11. Karar başvuruculara 20/2/2014 tarihinde tebliğ edilmiş ve25/2/2014 tarihinde yapılan bireysel başvuruda süre aşımı olmadığı tespitedilmiştir.
B. İlgiliHukuk
12. 26/4/1961 tarihli ve 298 sayılı Seçimlerin TemelHükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'un 111. maddesi şöyledir:
“Bu kanunda, kurulların kesin olduğu yazılıbulunmayan kararlarına karşı, her kurulun bağlı olduğu üst kurul, itirazmerciidir
Yüksek Seçim Kurulunun re'senveya itiraz üzerine vereceği kararlar kesindir.”
13. 298 sayılı Kanun’un 132. maddesi şöyledir:
“Yüksek Seçim Kurulu evrak üzerinde,incelemeler yapar. Ayrıca lüzum gördüğü bilcümle tahkik ve her türlü tetkikişlemlerini de yapar. Gerekli mercilerden her türlü bilgi ve belgeleri ister.Bu mercilerin, en kısa bir zamanda ve en geç yedi gün içinde istenilen bilgi vebelgeyi vermeleri mecburidir.
Kurul başkanı, lüzum ve ihtiyaca göre, buişlerde çalışmak üzere, Yargıtay ve Danıştay memurlarını da vazifelendirebilir.
İtiraz dilekçesinin bir sureti, tutanağınaitiraz edilene tebliğ olunur. Tutanağına itiraz olunan kimse, isterse yazı ilesavunabileceği gibi, isteği üzerine, Yüksek Seçim Kurulunun tayin edeceği gündebizzat veya bir vekil marifetiyle kendini kurul huzurunda savunabilir. Kurul,yapılan itiraz ve ihbarları kendisine verildiği tarihten itibaren en geç üç ayiçinde bir karara bağlar.
Kurulun kararı kesindir. Aleyhine hiçbirmercie ve kanun yoluna başvurulamaz.
Seçimin özelliğine göre seçim sonuçları hakkındakesin karar vermeye yetkili mercie yapılacak itirazlarda da yukarıki1 inci ve 3 üncü fıkralar hükümleri uygulanır.
Ancak, bu kurul itirazları onbeşgün içinde kesin karara bağlar.
Yukarıki fıkralarda yazılı kararlar aleyhine hiçbir mercie ve kanun yolunabaşvurulamaz.
Tutanakların iptali halinde özelkanunlarındaki hükümler uygulanır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 19/11/2015 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucuların 21/4/2015 tarihli ve 2014/2606 numaralı bireysel başvurusu incelenipgereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
15. Başvurucular, bildirdikleri adreste ikamet etmediklerihakkında yapılan itiraz nedeniyle seçmen kayıtlarının dondurulduğunu, bu konudaEmniyetin yaptığı araştırma sonucunda net bir bilgi tespit edilmemiş olmasınarağmen karar verildiğini, kararın kaldırılması için yaptıkları itirazın;süresinde yapılmadığı ve başvuruculardan yurt dışında olan Emine, Mustafa,Hülya ve Hasan Poyraz hakkında ise bizzat başvuru yapmadıkları gerekçesiylereddedildiğini, fiilen başvuru yapamayacaklarının ispatlanmasına rağmen buyöndeki itirazlar dikkate alınmadan kurul başkanı tarafından tek başına kararverildiğini, İlçe ve İl Seçim Kurulu kararlarının kaldırılması talebiyle YSK’yayaptıkları itirazın da reddedildiğini belirterek Anayasa'nın 67. maddesindedüzenlenen seçme haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
16. Başvurucular, 30 Mart 2014 tarihindeki Mahallî İdareler Genel Seçiminde seçim bölgesindeikamet etmedikleri gerekçesiyle seçmen kayıtlarının dondurulup oy kullanmahaklarının ellerinden alınması nedeniyle şikâyetçi olmuşlardır.
17. Anayasa'nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:
"Herkes, Anayasada güvence altına alınmıştemel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındakiherhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla AnayasaMahkemesine başvurabilir. Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarınıntüketilmiş olması şarttır."
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (1)numaralı fıkrası şöyledir:
“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin tarafolduğu protokoller kapsamındaki herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlaledildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilir.”
19. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre AnayasaMahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için kamugücü tarafından müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa'da güvence altınaalınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) veTürkiye'nin taraf olduğu ek protokollerin kapsamına da girmesi gerekir. Birbaşka ifadeyle Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kalan bir hakihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesimümkün değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, §18; Adnan Oktar, B. No: 2012/917,16/4/2013, § 16).
20. Sözleşme’ye Ek 1 No.lu Protokolü’nün 3.maddesi şöyledir:
"Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organınınseçilmesinde halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlariçinde, makul aralıklarla, gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhütederler."
21. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarına göreanılan maddede geçen "yasama"ifadesi mutlak anlamda ulusal parlamento anlamına gelmemekte, söz konusuifadenin devletlerin anayasal yapısı ışığında yorumlanması gerekmekte, federaldevletlerde federe devletlerin parlamentoları da bu madde anlamında “yasama” organı olarak kabul edilmektedir (Mansur Yavaş ve Cumhuriyet Halk Partisi, B.No: 2014/5425, 23/7/2014, § 33).
22. Bunun yanı sıra AİHM, kapsam ve güç bakımından yeterliyasama yetkisine sahip olmayan yerel yönetim seçimlerini “yasama organı” seçimi kapsamındagörmemektedir (Mansur Yavaş ve CumhuriyetHalk Partisi, § 34).
23. Görüldüğü üzere Sözleşme kapsamında korunan hak, yasamaorganının seçimi ile ilgili olup Anayasa'nın 127. maddesi kapsamında mahallîidarelerin oluşturulmasına dair seçimlerle ilgili haklar, bir hak olarakSözleşme kapsamında olmadığından, bu seçimlerle ilgili ihlal iddialarınınbireysel başvuru kapsamında incelenmesi mümkün değildir.
24. Açıklanan nedenlerle başvurucuların başvuru dilekçesindeifade ettiği şekliyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü haklar, Anayasa veSözleşme ile buna ek Türkiye'nin taraf olduğu protokollerin ortak korumaalanına girmediğinden başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin konu bakımından yetkisizliknedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A.Başvurunun konu bakımından yetkisizliknedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B.Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde bırakılmasına
19/11/2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.