TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
FATİH YILMAZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/12203)
Karar Tarihi: 3/4/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör Yrd.
:
Tuğba YILDIZ
Başvurucular
:
1. Fatih YILMAZ
2. Yusuf Attila YİĞİT
3. Ahmet GÖL
4. Mehmet DURUR
5. Ali MENTEŞ
6. Aziz KOCAVELİ
7. Emre TÜRKASLAN
8. Ramazan YÜKSEL
9. Emrecan ODABAŞ
10. Enes ÇAYIRPUNAR
11. Mustafa DİKER
12. Canberk ÇETİN
13. Mehmet BOZKURT
Vekilleri
:
Av. Cavit ÇALIŞ
Başvurucular
:
14. Ömer ORUÇ
15. Cemal BOZKURT
Vekilleri
:
Av. Kazım Barış ÜN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; askerî öğrencilikten çıkarılma işlemi üzerine açılantazminat davasında hukuka ve yerleşik içtihada aykırı karar verilmesi, AskeriYüksek İdare Mahkemesinin yapısal sorunları dolayısıyla hakkaniyete uygun,tarafsız yargılama yapılmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurucular, ekli tablonun F sütununda gösterilen tarihlerdeAnayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
3. Ekli listede sıralanan başvurulara ait dilekçe ve eklerininidari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvuruların Komisyonasunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvurucular tarafından yapılan 2014/12204, 2014/12205,2014/13413, 2014/13416, 2014/13702, 2014/16353, 2014/16356, 2014/17075,2014/17492, 2014/17494, 2014/17495, 2014/17497, 2014/17498 ve 2014/19957numaralı başvurular, aralarında konu yönünden irtibat bulunduğu anlaşıldığındanbirleştirilmiş; incelemeye 2014/12203 numaralı bireysel başvuru dosyasıüzerinden devam edilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvuruların kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü sunmuştur.
8. Başvurucular, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyandabulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
10. Başvurucular 2008 yılında askerî lisede öğrenime başlamışlardır.Harp okuluna geçiş için 2013 yılında lise son sınıftayken çeşitli sağlıkmuayenelerine tabi tutulmuşlardır.
11. Başvurucular askerî liseye başlarken yürürlükte olan24/11/1986 tarihli ve 19291 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nde,başvurucular lise son sınıftayken 5/2/2013 tarihli ve 28550 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelikle değişiklik yapılmıştır.Yapılan değişiklikle ultrasonografi,ekokardiyografi gibi tetkikler askerî öğrenci adayları ve askerîöğrencilere yapılması zorunlu tetkikler arasına alınmıştır.
12. Sağlık muayeneleri sonucunda düzenlenen sağlık kuruluraporlarıyla "mitral kapak yetmezliği(hafif 1. derece), sağ ön kol hareket kısıtlılığı, kronik nitelik kazanmış uyumbozukluğu" gibi teşhislerle başvurucular hakkında "Askeri öğrenci olamaz."kararları verilmiştir.
13. Başvurucular; askerî liseye girerken her türlü sağlıkkontrollerinden geçtiklerini ve öğrencilik süresince de yapılan muayenelerdeherhangi bir rahatsızlıklarının ortaya çıkmadığını, beş yıl askerî lisedeeğitim aldıktan sonra harp okuluna geçişte sağlık nedeniyle askerî okullailişiklerinin kesilmesi dolayısıyla üniversite sınavlarına da giremeyip birsene kaybettiklerini, bu durumun idarenin sorumluluğunda olduğunu belirterekmaddi ve manevi tazminat talebiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) tamyargı davası açmışlardır.
14. AYİM Başsavcılığı; başvurucuların askerî lise öğreniminesubay olmak üzere tabi tutulduklarını, bu maksatla gördükleri öğrenimin devamımahiyetinde olan harp okuluna başlayacakları sırada sağlık yönünden askerîöğrenciliğe elverişli olmadıklarının tespitiyle birlikte subaylık statüsünükazanma imkânlarının ortadan kalktığını belirterek anılan işlem nedeniyle zararauğradıklarının kabulü gerektiğini ifade etmiştir. Ayrıca idarenin hizmet kusuruolup olmadığının belirlenebilmesi için başvurucuların öğrenciliklerinin devamettiği süreçte yapılan sağlık muayenelerinde bu tür rahatsızlıkların tespitedilip edilmeyeceğinin, ihmal ya da kusurun olup olmadığının bilirkişimarifetiyle açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtmiştir. Tıbbi tetkik,muayene ve kontrollerde bir hata, ihmal ya da gecikme olmadığının tespitinebağlı olarak hizmet kusuru bulunmadığı kabul edilse bile idarenin sorumluluğubelirlenirken başvurucuların rahatsızlıklarının mahiyetinin de gözetilmesigerektiğini vurgulamıştır. Rahatsızlıklarının mahiyeti ve çevresel koşullarlaolan bağlantısı gözetildiğinde başvurucuların askerî öğrenciliğe elverişsiz hâlegelmelerine bir süre için tabi oldukları askerî öğrencilik koşullarının daetkilediğinin kabulü gerektiği, bu nedenle olayda idare hizmet kusuru içindebulunmasa dahi başvurucuların zararlarının kusursuzsorumluluk ilkesi uyarınca karşılanması gerektiği, açıklanangerekçelerle -yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucu da dikkate alınarak-başvuruculara uğramış oldukları zararlar dolayısıyla tespit edilecek bir miktarmaddi ve manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi gerektiği yönünde görüşbildirmiştir.
15. AYİM İkinci Dairesi, ekli tablonun C sütununda gösterilentarihlerde oyçokluğuyla davaların reddine karar vermiştir. Karargerekçelerinde; başvurucuların gerekli şartları bilerek askerî öğrencistatüsüne girdikleri, statüye giriş ve statünün devamı için gerekli şartlarınbulunmaması veya bu şartların kaybedilmesi hâlinde statülerine sonverileceğinin ilgili Yönetmelik'te ve askerî öğrenciliğe kabul sırasındanoterlikçe tanzim edilen yüklenme senedinde düzenlendiği ifade edilmiştir. Liseeğitimi olması nedeniyle başvurucuların reşit olup olmama durumlarına görekendilerinin ve velilerinin talebi üzerine askerî öğrencilikten istedikleri ançıkabilecekleri vurgulanmıştır. Askerî lisede ağırlıklı yabancı dil eğitimiverilmesi ve lise eğitimi süresince öğrencilerin tüm ihtiyaçlarının devlettarafından karşılanması, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nde yapılandeğişikliğin başvurucuların harp okuluna girişinden önce -askerî lisedeyken-yürürlüğe girmesi, başvurucuların rahatsızlığına ilişkin olarak değiştirilenYönetmelik'le farklı bir düzenleme getirilmemesi ve başvurucuların lisemezuniyet durumuna herhangi bir değişiklik ve engel teşkil etmemesi, bu süreçtebaşvurucuların üniversite sınavına girmesinin engellendiğine ilişkin iddianınsomut dayanağının bulunmaması dikkate alındığında idarenin kusurlu ve kusursuzsorumluluğunu gerektirecek bir işlem ve tazmin edilmeyi gerektirecek bir zararbulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
16. Karşıoylarda ise sağ ön kol hareket kısıtlılığı, kronik nitelikkazanmış uyum bozukluğu gibi teşhislere ilişkin olarak ortopedik vepsikiyatrik rahatsızlıklara yönelik hükümlerde TSK Sağlık YeteneğiYönetmeliği'nde değişiklik yapılmadığı belirtilerek tıbbi bilirkişi incelemesiyaptırılıp başvurucuların rahatsızlıklarının askerî öğrenciliğe kabulmuayeneleri sırasında mevcut olup olmadığı, bu rahatsızlığın o tarihte tespitedilip edilemeyeceği, bu konuda idarenin bir kusuru bulunup bulunmadığınıntespitinden sonra hasıl olacak duruma göre karar verilmesi gerektiği ifadeedilmiştir. Mitral kapak yetmezliğiteşhislerine ilişkin olarak da AYİM önüne gelen benzer davalarda görüşünebaşvurulan Gazi Üniversitesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalında görevli öğretimüyelerince hazırlanan bilirkişi raporlarındaki tespit ve değerlendirmelerdenbaşvurucuların rahatsızlığının öğrenciliğe kabul esnasında yapılacak bir tetkik(ekokardiyografi) ile ortaya çıkartılabileceğinin anlaşıldığı, bu hususunidarenin mevcut savunma ve ek savunmalarında da belirtildiği vurgulanmıştır.Askerî öğrencilerin eğitim esnasında ağır spor faaliyetlerine tabi tutulduğu,başvurucuların bu spor faaliyetleri sonucu yaşamının dahi tehlikeyegirebileceği dikkate alındığında idarenin öğrenciliğe kabul esnasında gereklitetkikleri yapmamış olmasının bir hizmet kusuruna vücut verdiği belirtilmiştir.Anılan durum sonucu başvurucuların ilişiklerinin kesildikten sonra üniversitesınavlarına girememiş olmaları nedeniyle bir yıl emsallerine göre hayata geçatılmalarından kaynaklanan kayıpları olduğu, belirtilen sürede asgari ücretliolarak çalışacakları kabul edilerek uğradıkları maddi ve manevi zararın hizmetkusuru ilkesi gereğince idarenin karşılaması gerektiği değerlendirilmiştir.
17. Başvurucuların karar düzeltme istemi ekli tablonun Esütununda gösterilen tarihlerde AYİM İkinci Dairesince reddedilmiştir.
18. Başvurucular, ekli tablonun F sütununda gösterilentarihlerde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
19. Başvurucuların bir kısmı bireysel başvuruda bulunduktansonra Anayasa Mahkemesine verdikleri dilekçelerinde FetullahçıTerör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması (FETÖ/PDY) mensuplarının askerîokullardaki öğrencilerden kendilerine yakın olmayanları kasıtlı olarak okuldanatmaya çalıştıklarını, kendilerinin de bu sebeple okuldan atıldıklarınıbelirtmişlerdir. Ayrıca başvuruya konu kararda imzası bulunan beş üyeden dördühakkında FETÖ/PDY örgütü ile bağlantıları olduğu gerekçesiyle soruşturmaaçıldığını, üç üyenin adli kontrolle serbest bırakılırken bir üyenin tutuklandığını,kararın oyçokluğu ile verildiği dikkate alındığında başvuru konusu kararınadilliği hususunun şaibeli hâle geldiğini ve karara anılan yapılanmanıngölgesinin düştüğünü ileri sürmüşlerdir.
IV. İLGİLİ HUKUK
20. TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği'nin 25. maddesinin ilgilikısımları şöyledir:
" Askeri öğrenci adaylarının sağlıkkurulu muayeneleri Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı,Hava Kuvvetleri Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığının belirleyeceği tamteşekküllü Askeri Hastanelerde yapılır.
Türk Silahlı Kuvvetleri Askeri Okullarınaalınacak öğrenci adayları tam sağlam olmalı ve diskromatopsibulunmamalıdır, öğrenci adaylarında ayrıca aşağıdaki niteliklerin bulunması gereklidir.
(...)
Aşağıda yazılı laboratuvar muayeneleri heraskeri öğrenci adayına kesinlikle yapılır.
1) Mikrofilm, direkiüriner sistem grafisi,
2) Serolojik sitiliztestleri.
3) Kan sayımı ve sedimantasyon,
4) Tam idrar muayenesi,
5) Lüzum görülen diğer laboratuvarmuayeneleri."
21. Aynı Yönetmelik'in 26. maddesi şöyledir:
"Askeri öğrencilerin okul yönergelerinegöre belirli zamanlarda okul tabibi tarafından gereken muayeneleri yapılır.Boyları ölçülür, kiloları tartılır ve sağlık fişlerine işlenir. Gerekligörülenler sağlık kurullarına gönderilirler. Bu işlemlerin yapılması okulkomutanı ile okul tabibinin başlıca görevlerindendir."
22. Yönetmelik'in 25. maddesinin 5/2/2013 tarihli ve 28550sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan TSK Sağlık YeteneğiYönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişen son hâlininilgili kısımları şöyledir:
"(...)Her askerî öğrenci ve uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve eradayına, aşağıdaki laboratuvar muayeneleri yapılır.
1) Postero anterior akciğer grafisi, direkt üriner sistem grafisi,
2) HBsAg, Anti-HCV,
3) Kan sayımı ve sedimantasyon,
4) Tam idrar muayenesi,
5) Kanda üre ve kreatinin,SGOT ve SGPT, bilirubinler,
6) Açlık kan şekeri,
7) Ultrasonografi,
8) Ekokardiografi,
9) Lüzum görülen diğer laboratuvar muayenelerive tetkikleri.(...)"
23. Yönetmelik'in 27. maddesinin 5/2/2013 tarihli Yönetmelik'ledeğişen son hâlinin ilgili kısımları şöyledir:
"(...)Tedavisi mümkün olmayan hastalık veya bedeni arızaları nedeni ilebeden eğitimi ile askeri eğitim derslerine devamlı şekilde katılamayacaklarıonaylı sağlık kurulu raporu ile saptanan öğrenciler, sağlık izin süresinindoldurulması beklenilmeksizin haklarında 'Askeri Öğrenciliğe Devam Edemez'kararı verilir.(...) "
V. İNCELEME VE GEREKÇE
24. Mahkemenin 3/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru tarihlerine ve başvuru numaralarına ekli tabloda yer verilen bireyselbaşvurular incelenip gereği düşünüldü:
A. Bağımsız ve TarafsızMahkemede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucularınİddiaları ve Bakanlık Görüşü
25. Başvurucular, AYİM'de görev alanüyelerin statüsü ve kurmay subay üyelerin heyete katılımı gözönünealındığında adalete güven duygusunu zedeleyen bir yapı ile yargılamayapıldığını belirterek bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
26. Bakanlık görüşünde; AYİM'inyapısal sorunlarına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) Tanışma/Türkiye (B. No: 32219/05,17/11/2015) kararına atıf yapılarak AHİM'in bukararda verdiği ihlal kararı da dikkate alınıp üyelerin bağımsız vetarafsızlığı yönünden adil yargılanma hakkı kapsamında değerlendirmeyapılabileceği ifade edilmiştir.
2. Değerlendirme
27. Anayasa'nın 36. maddesinde mahkemelerin tarafsızlığındanaçıkça bahsedilmemekle birlikte Anayasa Mahkemesi içtihadı uyarınca davanıntarafsız bir mahkemede görülmesini isteme hakkı, adil yargılanma hakkının zımnibir unsurudur. Nitekim 21/1/2017 tarihli ve 6771 sayılı Kanun'un 1. maddesiyleAnayasa'nın 9. maddesine "bağımsız"ibaresinden sonra gelmek üzere "vetarafsız" ibaresi eklenmiş, böylelikle madde metni "Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız vetarafsız mahkemelerce kullanılır." hâlini almıştır. Ayrıcamahkemelerin tarafsızlığı ve bağımsızlığının birbirini tamamlayan iki unsurolduğu dikkate alındığında -Anayasa'nın bütünlüğü ilkesi gereği- Anayasa'nın138., 139. ve 140. maddelerinin de tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkınındeğerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmasıgerektiği açıktır (Tahir Gökatalay,B. No: 2013/1780, 20/3/2014, § 60).
28. AYİM’e atanan askerî hâkimlerinbağımsızlığının Anayasa ve ilgili kanun hükümleri ile garanti altına alındığı,atanma ve çalışma usulleri yönünden askerî hâkimlerin bağımsızlıklarınızedeleyecek bir hususun olmadığı ve kararlarından dolayı idareye hesap vermegerekliliğinin bulunmadığı, disipline ilişkin konuların AYİM Yüksek DisiplinKurulunca incelenip karara bağlandığı görülmektedir. Diğer yandan sınıf subayıüyelerinin en fazla dört yıl görev yapmaları, disiplin konularında yukarıdabahsedilen Disiplin Kuruluna tabi kılınmaları, görevleri süresince idari veyaaskerî yetkililerce herhangi bir değerlendirmeye tabi tutulmamaları busubayların idareye karşı bağımsızlıklarını güçlendirmiştir (Yaşasın Aslan, B. No: 2013/1134,16/5/2013, §§ 29, 30).
29. Anayasa’nın 157. maddesinde AYİM’in-askerî olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile- asker kişileri ilgilendirenve askerî hizmete ilişkin idari işlem ile eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilkve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini yapacağı belirtilmiştir.4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı mülga Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun20. maddesinde ise asker kişinin TSK'de görevli bulunan veya hizmetten ayrılmışolan subay, askerî memur, astsubay, askerî öğrenci, uzman jandarma, uzmanerbaş, sözleşmeli erbaş, er, erbaş ve erler ile sivil memurlar olduğu kuralaltına alınmıştır.
30. 1602 sayılı mülga Kanun’un 21. maddesi uyarınca AYİM, sözkonusu kişileri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idari işlem veeylemlerden dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptal ve tamyargı davalarını çözmek ve karara bağlamakla görevlendirilmiştir.
31. Başvurucular AYİM'deki askerîhâkim olmayan üyelerin kararda belirleyici olduğunu ileri sürmekte ise de AYİM’in bağımsız ve tarafsız bir mahkeme niteliğindeolduğu, Anayasa’da yüksek mahkemeler arasında sayıldığı, yasa ile kurulduğu,yargılamaya ilişkin usul kurallarının açık ve öngörülebilir nitelikte olduğu,bu kuralların 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndayer alan düzenlemeler ile benzerlik taşıdığı, 2577 sayılı Kanun’a göre davaaçanlara kıyasla 1602 sayılı mülga Kanun'a göre dava açanlara farklı vebelirgin bir yük getirilmediği, 1602 sayılı mülga Kanun’da yer alan kurallarındemokratik bir toplumda olması gereken güven duygusuna zarar vermediği sonucunavarılmıştır (Ahmet Seheryıldızı,B. No: 2013/2320, 3/2/2016, § 37).
32. Son olarak başvurucular Mahkeme üyelerinin bir kısmınınFETÖ/PDY soruşturmaları kapsamında açığa alındığını ileri sürmüş ise de budurumun kendi davalarına nasıl etki ettiği hususunda yeterli açıklamadabulunmamıştır.
33. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Hakkaniyete Uygun YargılanmaHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucularınİddiaları ve Bakanlık Görüşü
34. Başvurucular, askerî öğrenciliğe engel teşkil edecek birrahatsızlıklarının olup olmadığını tespit etmenin idarenin sorumluluğundaolduğunu, idarenin askerî liseye başlamadan önce ve dört yıllık askerîöğrencilik sürecince yaptığı sağlık kontrollerinde herhangi bir rahatsızlıktespit edemediğini ancak askerî liseyi bitirdiklerinde böyle bir tespitinyapılabildiğini, bu durumun da idarenin hizmet kusurunu ortaya çıkardığınıifade etmişlerdir. Askerî lise son sınıf ikinci döneminde ve harp okuluna giriştenönce yapılan 5/2/2013 tarihli Yönetmelik'teki değişikliklerin o tarihte askerîöğrenci statüsünde olanlara uygulanmasının hukuk devleti ve hukuki güvenlikilkesi ile bağdaşmadığını belirtmişlerdir.
35. AYİM kararında üniversite sınavına girmelerinin engellendiğineilişkin iddiaların somut dayanağının bulunmadığı belirtilmiş ise de 2005yılından önce askerî liseleri bitiren öğrencilere üniversite sınavlarına girmehakkı verilirken 2005 ve sonraki yıllarda -2013 yılı da dâhil olmak üzere-askerî liseyi bitiren hiçbir öğrenciye üniversite sınavlarına giriş hakkınınilgili komutanlıkları tarafından verilmediğini, sadece okulda %10 başarısıralamasına girenlere böyle bir hak tanındığını başvurucular ilerisürmüşlerdir. Ayrıca sağlık muayeneleri neticesinde askerî okulla ilişiklerininkesildiği dönemde üniversite sınavı başvurularının süresinin geçmiş olduğunu davurgulamışlardır.
36. Davaya ve karar düzeltme istemine karar veren AYİM İkinciDairesinde beş hâkim subay ve iki kurmay subay bulunduğunu, daire başkanıdışındaki dört hâkim subayın davanın kabulü yönünde oy kullandığını, biribaşkan iki kurmay subayın da davaları reddettiğini, bu durumun daha önceverilen kararlarla sabit olduğunu, belirtilen üyelerin heyette toplanma şeklinegöre kararlar çıktığını, bu hususun da adalete olan güveni zedelediğini iddiaetmişlerdir. AYİM'in benzer birçok davada tazminatverdiğini ancak üye toplanış şekline göre açtıkları davalarda tazminatahükmedilmediğini ileri sürerek adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini iddiaetmişlerdir.
37. Bakanlık görüşünde; askerî öğrencilik ile ilişik kesilmesineilişkin işlem nedeniyle oluşan zararlar yönünden Anayasa Mahkemesinin Çağatay Postacı (B. No: 2015/1864,22/3/2018) kararına atıfla kabul edilemezlik kararı verilebileceği ifadeedilmiştir.
38. Başvurucular, Bakanlığın tazminat taleplerine yönelikgörüşüne katılmadıklarını bildirmişlerdir.
2. Değerlendirme
39. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanun yolundagözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusuolamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkileden bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikiçeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
40. Adil yargılanma hakkı bireylere dava sonucunda verilenkararın değil yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığını denetletmeimkânı verir. Bu nedenle bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkinşikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarınasaygı gösterilmediğine; bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğudeliller ve görüşler hakkında bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili birşekilde itiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarınısunamadığı ya da uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarınınderece mahkemesi tarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibimahkeme kararının oluşumuna sebep olan unsurlardan değerlendirmeye alınmamışeksiklik, ihmal ya da açık keyfîliğe ilişkin birbilgi ya da belge sunmuş olması gerekir (NaciKarakoç, B. No: 2013/2767, 2/10/2013, § 22).
41. Somut olaylara ilişkin başvurucuların iddialarıdeğerlendirilerek derece mahkemesince karar verilmiştir. Karar gerekçesinde(bkz. § 15) AYİM, ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirme yaparak askerîöğrenci statüsüne giriş ve statünün devamı için gerekli şartların bulunmamasıveya bu şartların kaybedilmesi hâlinde statüye son verileceğinin ilgiliYönetmelik ve askerî öğrenciliğe giriş yüklenme senedinde belirtildiğini ifadeederek tazminat taleplerinin reddine karar vermiştir. Anılan kararlar, karardüzeltme aşamasından da geçerek kesinleşmiştir.
42. Başvurucular tarafından ileri sürülen iddialar, derecemahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasınailişkin olup mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığındaihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
43. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının da diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA3/4/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
A
B
C
D
E
F
Sıra
Başvuru
Numarası
Başvurucu ve
T.C.
Kimlik No
AYİM
Karar Tarihi
AYİM Esas ve Karar Sayıları
Karar Düzeltme Yolu
Karar Tarihi
Bireysel Başvuru Tarihi
1
2014/12203
Fatih YILMAZ
12/2/2014
E. 2013/1375
K. 2014/173
11/6/2014
24/7/2014
2
2014/12204
Yusuf Attila YİĞİT
29/1/2014
E. 2014/60
K. 2014/148
11/6/2014
24/7/2014
3
2014/12205
Ahmet GÖL
12/2/2014
E. 2013/1244
K. 2014/175
11/6/2014
24/7/2014
4
2014/13413
Mehmet DURUR
29/1/2014
E. 2014/36
K. 2014/149
25/6/2014
18/8/2014
5
2014/13416
Ali MENTEŞ
5/3/2014
E. 2013/1249
K. 2014/300
9/7/2014
18/8/2014
6
2014/13702
Aziz KOCAVELİ
19/2/2014
E. 2014/306
K. 2014/208
9/7/2014
22/8/2014
7
2014/16353
Emre TÜRKASLAN
19/2/2014
E. 2014/305
K. 2014/210
16/7/2014
16/10/2014
8
2014/16356
Ramazan YÜKSEL
19/2/2014
E. 2013/1916
K. 2014/207
16/7/2014
16/10/2014
9
2014/17075
Ömer ORUÇ
16/4/2014
E. 2013/1644
K. 2014/552
10/9/2014
30/10/2014
10
2014/17492
Emrecan ODABAŞ
5/2/2014
E. 2013/1334
K. 2014139
7/5/2014
7/11/2014
11
2014/17494
Enes ÇAYIRPUNAR
19/2/2014
E. 2013/1899
K. 2014/213
10/9/2014
7/11/2014
12
201417495
Mustafa DİKER
5/3/2014
E. 2013/1325
K. 2014/304
10/9/2014
7/11/2014
13
2014/17497
Canberk ÇETİN
5/3/2014
E. 2013/1324
K. 2014/303
10/9/2014
7/11/2014
14
2014/17498
Mehmet BOZKURT
12/3/2014
E. 2013/1236
K. 2014/349
10/9/2014
7/11/2014
15
2014/19957
Cemal BOZKURT
14/5/2014
E. 2013/1635
K. 2014/705
5/11/2014
23/12/2014