TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
FEHMİ COŞGUN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6184)
Karar Tarihi: 19/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Leyla Nur ODUNCU
Başvurucular
:
1) Fehmi COŞGUN
2) Nahibe COŞGUN
3) Melih Çağlar COŞGUN
4) Tuğba COŞGUN BAYSAL
Vekilleri
:
Av. Nazım ATA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 2/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına vebu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağınıbildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Birinci ve ikinci başvurucuların çoçuğu,üçüncü ve dördüncü başvurucuların kardeşi olan, başvurucular murisi küçük A.Ç.,İzmir ili Menemen ilçesi 57. Topçu Tugay Komutanlığı askerî lojmanları içindebulunan basketbol sahasında oynarken basket potasının devrilerek üzerinedüşmesi sonucu29/8/2005 tarihinde vefat etmiştir.
9. Başvurucu Fehmi Çoşgun tarafındanbelirtilen olay nedeniyle 16/11/2005 tarihinde Ankara 3. Asliye HukukMahkemesinde tazminat davası açılmıştır.
10. Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/1/2006 tarihli veE.2005/412, K.2006/20 sayılı kararıyla davanın görev yönünden reddine kararverilmiştir.
11. Başvurucunun temyizi üzerine Yargıtay Dördüncü HukukDairesinin 19/3/2007 tarihli ve E.2006/5230, K.2007/3460 sayılı kararı ileonama kararı verilmiştir.
12. Başvurucular Fehmi Çoşgun veNahide Çoşgun tarafından açılan tazminat davasında daAnkara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 18/7/2007 tarihli ve E.2006/318,K.2007/230 sayılı kararı ile davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.
13. Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararındansonra başvurucular Fehmi Çoşgun ve Nahide Çoşgun tarafından 26/10/2007 tarihinde İzmir 1. İdareMahkemesinde maddi tazminat istemli tam yargı davası açılmıştır.
14. İzmir 1. İdare Mahkemesinin 30/4/2009 tarihli ve E.2008/29,K.2009/579 sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
15.Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin30/1/2014 tarihli ve E.2009/16175, K.2014/519 sayılı kararı ile İlk DereceMahkemesi hükmünün onanmasına karar verilmiştir.
16. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin17/12/2015 tarihli ve E.2014/4018, K.2015/5991 sayılı kararı ilereddedilmiştir.
17. Ankara 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevsizlik kararınınkesinleşmesinden sonra başvurucular Fehmi Çoşgun,Nahide Çoşgun, Melih Çağlar Çoşgunve Tuğba Çoşgun Baysal tarafından 25/6/2007tarihinde, İzmir 4. İdare Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat istemli tamyargı davası açılmıştır.
18. İzmir 4. İdare Mahkemesinin 18/2/2009 tarihli veE.2007/1147, K.2009/149 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulünehükmedilmiştir.
19. Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin30/1/2014 tarihli ve E.2009/9366, K.2014/518 sayılı kararı ile İlk DereceMahkemesi hükmünün onanmasına karar verilmiştir.
20. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin17/12/2015 tarihli ve E.2014/4208, K.2015/5992 sayılı kararı ilereddedilmiştir. Bu karar 3/2/2016 tarihinde başvurucular vekiline tebliğedilmiştir.
21. Başvurucular 2/5/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
22. Mahkemenin 19/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
23. Başvurucular, sadece İzmir 4. İdare Mahkemesinde açtıklarıdava yönünden makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,7/11/2013, §§ 45, 47).
26. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).
27. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu'nun 9. maddesi kapsamında süresi içinde açılmış bir dava olması hususubirlikte dikkate alındığında somut olayda (16/11/2005 ve 17/12/2015 tarihleriarasında) yaklaşık 10 yıl 1 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucunavarmak gerekir.
28. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
29. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir. …”
30. Başvurucular maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
31. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
32. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında;
i. Başvurucular Fehmi Çoşgun,Nahide Çoşgun ve Melih Çağlar Çoşgun'unaynı konutu paylaştığı, ekonomik birliktelik içerisinde olduğu, başvurucularıntalep miktarlarıda dikkate alınarak net 12.000 TLmanevi tazminatın müştereken ödenmesine,
ii. Başvurucu Tuğba ÇoşgunBaysal'ın farklı konutta ikamet ediyor olması, başvurucunun talep miktarı dadikkate alınarak net 5.000 TL manevi tazminatın başvurucuya ayrı ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
33. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. 1. BaşvurucularFehmi Çoşgun, Nahide Çoşgunve Melih Çağlar Çoşgun'a net 12.000 TL manevitazminatın müştereken ÖDENMESİNE,
2. Başvurucu TuğbaÇoşgun Baysal'a net 5.000 TL manevi tazminatınÖDENMESİNE,
3. Başvurucuların tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İzmir 4. İdare Mahkemesine(E.2007/1147, K.2009/149) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE19/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.