TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
FERAMUZ YILDIRIM BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/39787)
Karar Tarihi: 9/9/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
M. Emin KUZ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Basri BAĞCI
Raportör
:
Mahmut ALTIN
Başvurucu
:
Feramuz YILDIRIM
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanunhükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkınınihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 20/12/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, dava tarihinden geriye doğru 10 yıllıktahakkuk ettirilerek elektrik faturasına yansıtılan kayıp kaçak, sayaç okuma,perakende satış hizmeti, iletim sistemi kullanım ve dağıtım bedelleri ilebelediye tüketim vergisi, enerji fonu, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) fonu,yuvarlama tutarı ve bakiyesi, katma değer vergisi tutarı bedellerinin ödenmesitalebiyle Enerjisa Başkent Elektrik Perakende Satış A.Ş. (ENERJİSA) aleyhine7/4/2015 tarihinde Ankara Batı 4. Tüketici Mahkemesinde (Mahkeme) alacak davasıaçmıştır.
9. Mahkemece 12/1/2016 tarihinde davanın kabulüne vetoplam 2.325,14 TL kesintinin başvurucuya ödenmesine karar verilmiştir.Taraflarca temyiz edilen karar 29/12/2016 tarihinde Yargıtay 3. HukukDairesince (Daire) bozulmuştur. Kararın gerekçesinde, 14/3/2013 tarihli ve 6446sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17. geçici, 19. ve 20. maddelerinin davakonusu yapılan bedeller ile ilgili olarak açılan ve hâlen devam eden davalardada geçmişe etkili olacak şekilde uygulanması gereken hükümler içerdiğibelirtilmiştir.
10. Mahkemece bozma kararına uyularak 24/10/2017tarihinde belediye tüketim vergisi, enerji fonu, TRT fonu, yuvarlama tutarı vebakiyesi bedellerinin ödenmesi taleplerine ilişkin davanın reddine; diğertaleplerine ilişkin dava yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına kesinolarak karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun davayı açtığıtarihteki içtihada göre davayı açmakta haklı olmakla birlikte dava tarihindensonra yürürlüğe giren 6719 sayılı Kanun ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici17. madde uyarınca başvuru konusu yapılan kesintilerin yasal dayanak kazandığıbelirtilmiştir.
11. Nihai karar 23/11/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.
12. Başvurucu 20/12/2017 tarihinde başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİHUKUK
13. İlgili hukuk için bkz. Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/8/2018, §§ 17-46.
V. İNCELEME VEGEREKÇE
14. Mahkemenin 9/9/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
15. Başvurucu; kayıp kaçak ve diğer kesintiler bedelininiadesi istemiyle açtığı davada, yapılan kesintilerin hukuka aykırılığının yargıkararları ile ortaya konulduğu hâlde yargılama sırasında yapılan kanundeğişikliği sonrasında davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar verilmek suretiyle taleplerinin sonuçsuz kaldığını belirterek eşitlikilkesi ile adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
B. Değerlendirme
16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun yapmış olduğu ödemelerin istirdadı amacıyla açtığı davanınkanun değişikliği nedeniyle sonuçsuz kalmasına ilişkin tüm iddialarınınmülkiyet hakkı kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.
17. Başvuru konusuna ilişkin ilkeler Anayasa Mahkemesincedaha önce Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında ortayakonulmuştur.
18. Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. kararında;kayıp kaçak bedeli adı altında başvuruculardan tahsil edilen paranın mülkteşkil ettiği, yapılan tahsilat işleminin mülkiyet hakkına yönelik bir müdahaleniteliğinde olduğu ifade edilmiş ve söz konusu müdahalenin niteliği sebebiylemülkiyetin kullanımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kuralçerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Müdahalenin 6719 sayılıKanun'un 26. maddesi ile 6446 sayılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeyedayandığını, bu düzenleme ile elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşükmaliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulmasınınamaçlandığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesiyaparak sonuca ulaşmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., §§52-68).
19. Anılan kararda, idare tarafından tahsil edilen kayıpkaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlikbulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık ve istikrarlı bir uygulamabulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerinde açılan davaların mutlaksurette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentiden söz edilemeyeceğiaçıklanarak kanun koyucunun amacının yargı kolları arasındaki farklılığıgidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamaya yönelik olduğu ifadeedilmiştir. Başvurucunun tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz olduğuhususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi bir sebep de bildirmediğinidikkate alan Anayasa Mahkemesi, müdahalenin başvurucuya şahsi olarak aşırı birkülfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarak müdahalenin meşru amacınındayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasındakiadil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San.ve Tic. Ltd. Şti., §§ 69-76).
20. İncelenen başvuruda da anılan kararda açıklananilkelerden ayrılmayı gerektirir bir durumun olmadığı anlaşıldığından mülkiyethakkına yönelik açık bir ihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
Celal Mümtaz AKINCI bu görüşe katılmamıştır.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Celal MümtazAKINCI'nın karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA,
C. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 9/9/2020 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇESİ
1. Başvurucu; kayıp kaçak ve diğer kesinti bedellerininiadesi istemiyle açtığı davada, yapılan kesintilerin hukuka aykırılığının yargıkararları ile ortaya konulduğu hâlde yargılama sırasında yapılan kanundeğişikliği sonrasında davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığınakarar verilmek suretiyle taleplerinin sonuçsuz kaldığını belirterek eşitlikilkesi ile adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
2. Mahkememiz çoğunluğu, Aksaray Tır Nakl. San. ve Tic.Ltd. Şti. (Başvuru No:2017/36736) kararına atıf yaparak; ”...idaretarafından tahsil edilen kayıp kaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususundauygulamada bir belirsizlik bulunduğu ve farklı yargı kolları arasında açık veistikrarlı bir uygulama bulunmadığı tespit edildikten sonra adli yargı yerindeaçılan davaların mutlak surette lehe sonuçlanması yönünde haklı bir beklentidensöz edilemeyeceği açıklanarak, kanun koyucunun amacının yargı kollarıarasındaki farklılığı gidermeye ve dolayısıyla hukuki güvenliği sağlamayayönelik olduğu ifade edilmiştir. Başvurucunun, tahsil edilen bedelin hanginedenle ölçüsüz olduğu hususunda da bir açıklama yapmadığını ve herhangi birsebep de bildirmediğini dikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin başvurucuyaşahsi olarak aşırı bir külfet yüklemediğini belirtmiştir. Sonuç olarakmüdahalenin meşru amacının dayandığı kamu yararı ile başvurucunun mülkiyethakkının korunması arasındaki adil dengenin bozulmadığı kanaatine varılmıştır.İncelenen başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ayrılmayı gerektirirbir durumun bulunmadığı anlaşıldığından, mülkiyet hakkına yönelik açık birihlalin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır (§§ 69-76)”. Gerekçesiyle hukukigüvenlik ve mülkiyet hakkı ihlali iddiası yönünden başvuruyu reddetmiştir.
3. Mahkememizin “Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd.Şti.”ne ait (Başvuru No:2017/36736) bireysel başvuru kararında SayınBaşkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN tarafından kaleme alınan karşı oy yazısındaifade olunan gerekçelerle, Başvurucunun, hukuki güvenlik ve mülkiyet haklarınınkamu gücü tarafından yapılan müdahale sonucunda ihlal edildiğini düşündüğümdençoğunluk kararına katılmadım.
Üye
Celal Mümtaz AKINCI