TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
FETHİ KAYALAR BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2019/14092)
Karar Tarihi: 28/1/2021
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Fatma Burcu NACAR YÜCE
Başvurucu
:
Fethi KAYALAR
Vekili
:
Av. Bekir Şamil POTUR
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, idari işlemin iptali ile yoksun kaldığıparasal zararının tazmini talebiyle açılan tam yargı davasında hakkaniyeteaykırı karar verilmesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adilyargılanma hakkının ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 22/4/2019 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71.maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alanailişkin olduğu değerlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesinekarar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucunun 27/10/2011 tarihinde idare mahkemesindeaçtığı davanın yargılaması 18/12/2019 tarihinde tamamlanmıştır. Başvurucu, birdevlet üniversitesinde okutman olarak görev yapmakta iken meslekten çıkarmacezası ile cezalandırılmıştır. Başvurucunun meslekten çıkarma cezasının iptaliistemiyle açılan davada, Danıştay Onikinci Dairesinin 29/9/2010 tarihli veE.2008/3523, K.2010/4606 sayılı kararı ile anılan disiplin cezasının iptalinekarar verilmiştir.
9. Başvurucu tarafından söz konusu disiplin cezasınedeniyle boşta kaldığı ve alamadığını ileri sürdüğü 24/2/2000 ile 20/11/2000tarihleri arasındaki maaşlarının tazmini talebiyle idareye yaptığı 28/6/2011tarihli başvuru zımnen reddedilmiştir.
10. Başvurucunun işlemin iptaliyle alamadığını ilerisürdüğü maaşlarının yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyleaçtığı dava Erzurum 1. İdare Mahkemesinin 26/4/2012 tarihli kararıyla; davakonusu işlemin iptali ile 24/02/2000 tarihinden 20/11/2000 tarihine kadaryoksun kaldığı maaş haklarının hesaplanarak 28/6/2011 tarihinden itibarenişletilecek yasal faiziyle birlikte idarece başvurucuya ödenmesine kararverilmiştir. Temyiz incelemesinde Danıştay Sekizinci Dairesinin 4/12/2018tarihli kararıyla hükmü onamıştır. Karar düzeltme talebi de aynı dairenin18/12/2019 tarihli kararıyla reddedilmiştir.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
11. Mahkemenin 28/1/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucununİddiaları
12. Başvurucu, uzun süren yargılama nedeniyle makulsürede yargılanma hakkının ve diğer anayasal haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
2. Değerlendirme
a. KabulEdilebilirlik Yönünden
13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. EsasYönünden
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihiolarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğuzaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği,yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiğitarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, §§ 45,47).
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirkenyargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgilimakamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratlesonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (SelahattinAkyıl, § 41).
16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında 8 yıl 1 aylık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine kararverilmesi gerekir.
B. Diğer İhlalİddiaları
18. Başvurucu; maaş alacağına sadece faiz uygulandığını,derece mahkemelerince maaşın güncellenmesine hükmedilmediğini, delillerindeğerlendirilmesi ve hukuk kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adilolmayan karar verilmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkı, mülkiyet hakkı ileeşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucunun belirtilenşikâyetleri yönünden açık bir ihlalin bulunmadığı değerlendirildiğindenbaşvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizinaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğunakarar verilmesi gerekmektedir.
C. 6216 SayılıKanun'un 50. Maddesi Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda,başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlalkararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması içinyapılması gerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkemekararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yenidenyargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamayapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminatahükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlalkararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünsedosya üzerinden karar verir.”
20. Başvurucu, ihlalin tespitine karar verilmesitalebinde bulunmuştur.
21. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
22. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.964,60 TL yargılama giderininbaşvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makulsürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 3.964,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucununHazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içindeyapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
E. Kararın bir örneğinin bilgi için Erzurum 1. İdareMahkemesine (E.2011/1785, K.2012/573) GÖNDERİLMESİNE,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Danıştay SekizinciDairesine GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 28/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.