Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - FETULLAH AĞYÜREK VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 7/6/2017

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Aydın ŞİMŞEK

Başvurucular

:

1. Fetullah AĞYÜREK

2. Hakan AŞAN

3. Melikşah AĞYÜREK

Vekili

:

Av. Müşir DELİDUMAN

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tutukluluğun makul süreyi aşması ve tutukluluğundevamına karar verilirken Cumhuriyet savcısından ve şüpheliden görüş alınmamasınedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 13/3/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formları ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Yapılan incelemede başvurucu Hakan Aşan tarafından yapılan2014/3454 numaralı başvurunun konu bakımından aynı nitelikte olması nedeniylebaşvurucu Fetullah Ağyürektarafından yapılan 2014/3452 sayılı başvuru ile birleştirilmesine veincelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

5. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca anılan başvurucuların kişihürriyeti ve güvenliği haklarının ihlal edildiği iddialarının süre aşımınedeniyle kabul edilemez olduğuna, adil (makul sürede) yargılanma haklarınınihlal edildiği iddialarının değerlendirilmesinin bölüm kararını gerektirmesinedeniyle başvurunun bu kısmının kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Diğer taraftan Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca başvurucu Melikşah Ağyürek tarafındanyapılan 2014/3455 numaralı başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

7. Yapılan incelemede 2014/3455 numaralı başvurunun da konubakımından aynı nitelikte olması nedeniyle 2014/3452 sayılı başvuru ilebirleştirilmesine ve (her üç başvuru yönünden) incelemenin bu dosya üzerindenyapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

A. Başvurucu Melikşah Ağyürek Yönünden

9. Başvurucu, hakkında yürütülen bir soruşturma kapsamında7/11/2007 tarihinde tutuklanmıştır.

10. Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının (CMK mülga 250. maddeylegörevli) 16/8/2008 tarihli iddianamesi ile başvurucunun "suç işlemekamacıyla örgüt kurma, yağma, tehdit, tefecilik ve 10/7/1953 tarihli ve 6136sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'amuhalefet" suçlarını işlediğinden bahisle cezalandırılması istemiyle aynıyer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açılmıştır.

11. Dava, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK mülga 250.maddeyle görevli) E.2008/144 sayılı dosyası üzerinden başvurucu yönündentutuklu olarak görülmüştür. Mahkeme 17/2/2009 tarihli kararı ile başvurucununsuç işlemek amacıyla örgüt kurma suçundan 2 yıl 12 ay hapis, 6136 sayılıKanun'a muhalefet suçundan 2 yıl hapis ve 450 TL adli para ile 8 ay hapis ve450TL adli para, tefecilik suçundan 2 yıl 3 ay hapis ve 2.000 TL adli para, M.A.ya yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, H.K.yeyönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, K.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl3 ay hapis, O.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, M.C.ye yöneliktehdit suçundan 2 yıl 3 ay hapis, E.Ö.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 3 ayhapis, D.D.ye yönelik tehdit suçundan 2 yıl 12 ay hapis cezaları ilecezalandırılmasına karar vermiştir. Mahkemece, hükümle birlikte tutukluluğundevamına da karar verilmiştir.

12. Anılan karar başvurucunun yanı sıra Cumhuriyet savcısıtarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 6. Ceza Dairesi, temyiz incelemesisonunda 17/1/2012 tarihli kararı ile başvurucu hakkında suç işlemek amacıylaörgüt kurma ve E.Ö.ye yönelik tehdit suçlarından verilen mahkûmiyethükümlerinin onanmasına; diğer mahkûmiyet hükümlerinin ise bozulmasına kararvermiştir.

13. Yargıtay bozma ilamına konu suçlar yönünden yargılamayaErzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2012/172 sayılı dosyası üzerinden devamolunmuştur. Mahkeme 26/6/2016 tarihli duruşmada başvurunun ayrıca isnat edilen"yağma" suçlarından da tutuklanmasına karar vermiştir.

14. Tutuklu olarak sürdürülen yargılama sonunda Erzurum 2. AğırCeza Mahkemesinin 25/9/2012 tarihli kararı ile başvurucunun 6136 sayılı Kanun'amuhalefet suçundan 2 yıl hapis ve 2.000 TL adli para, M.A.yayönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, H.K.ye yönelik yağma suçundan 11 yılhapis, O.Ö.ye yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, K.Ö.ye yönelik yağmasuçundan 5 yıl 6 ay hapis, M.C.ye yönelik yağma suçundan 10 yıl hapis, E.Ö. veD.D.ye yönelik yağma suçundan 5 yıl 6 ay hapis, tefecilik suçundan 3 yıl 4 ay15 gün hapis ve 3.000 TL adli para cezaları ile cezalandırılmasına kararverilmiştir. Mahkeme, hükümle birlikte"verilen ceza miktarı, tutuklulukta geçirdi[ği] süre, cezanın infazından kaçma şüphesi nazaraalındığında adli kontrol hükümlerin yetersiz kalacağı"gerekçesiyle başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar vermiştir.

15. Anılan karar, başvurucuya ve müdafiineduruşmada tefhim edilmiştir.

16. Başvuru formu ve eklerinde, hükümle birlikte verilentutukluluğun devamı kararına karşı itiraz yoluna gidildiğine dair bilgi ve/veyabelge sunulmamıştır. UYAP üzerinden yapılan incelemede de bu yönde bir kaydarastlanmamıştır.

17. Başvurucu 13/3/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.

18. Öte yandan başvurucu, Erzurum 2. Ağır Ceza Mahkemesinin25/9/2012 tarihli mahkûmiyet kararını temyiz etmiştir. Yargıtay 6. CezaDairesinin 2/4/2014 tarihli ilamı ile başvurucu hakkında verilen mahkûmiyethükümlerinin düzeltilerek -6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan verilen adlipara cezasının 450 TL olarak değiştirilmesi suretiyle- onanmasına kararverilmiştir.

B. Başvurucular FethullahAğyürek veHakan AşanYönünden

19. Başvuruculardan Hakan Aşan 7/11/2007 tarihinde tutuklanmış, Fethullah Ağyürek ise 26/10/2007tarihinde gözaltına alınmış ve 30/10/2007 tarihinde tutuklanmıştır.

20. Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığının 16/8/2008 tarihliiddianamesi ile başvurucuların da birtakım suçları işlediklerinden bahislecezalandırılmaları talep olunmuş, başvurucular hakkında verilen 17/2/2009tarihli mahkûmiyet hükmü Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 17/1/2012 tarihli ilamıylabozulmuştur (bkz. §§ 10-12).

21. Yargıtay bozma ilamı sonrası devam olunan yargılamadaverilen 25/9/2012 tarihli mahkûmiyet hükmü ile birlikte başvurucularıntutukluluk hâlinin devamına karar verilmiş, anılan mahkûmiyet hükmü temyizincelemesi sonunda Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 2/4/2014 tarihli ilamı ileonanmıştır (bkz. §§ 14, 18).

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

22. Mahkemenin 7/6/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucularınİddiaları

23. Başvurucular; tutukluluğa ilişkin kararların gerekçesizolduğunu, matbu ifadelerle tutukluluğun devam ettirildiğini, tutukluluğundevamına karar verilirken kendilerinin ve Cumhuriyet savcısının görüşününalınmadığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği ile adil yargılanmahaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve tahliye talebinde bulunmuşlardır.

B. Değerlendirme

1. Başvurucu Melikşah Ağyürek

24. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan, B.No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu itibarla başvurucun suç isnadına bağlıolarak tutulmasının süresinin uzunluğuna ve tutukluluğa ilişkin kararlardagörüşünün alınmamasına ilişkin iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinde güvencealtına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesi gerekir.

25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" kenar başlıklı 47.maddesinin (5) numaralı fıkrasının birinci cümlesi şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihtenitibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

26. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret" kenarbaşlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihtenitibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

27. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuruyolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekmektedir.

28. Başvurunun süresinde yapılmış olması, her aşamada dikkatealınması gereken usule ilişkin şarttır (YasinYaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 18).

29. Bir suç isnadına bağlı olarak tutuklu olma durumundatutukluluk süresinin makul süreyi aştığı iddiasıyla yapılacak bireyselbaşvurunun, ilk derece yargılaması devam ederken tutukluluğun devamına kararverilen her aşamada başvuru yolları tüketildikten sonra başvuru süresi içindeyapılması gerekir (Mehmet Emin Kılıç, B.No: 2013/5267, 7/3/2014, § 28). Suç isnadına bağlı tutukluluğun incelemeusulüne ilişkin şikâyetler de bu kapsamda değerlendirilmelidir.

30. Bu bağlamda bir suç isnadına bağlı olarak tutukluluklailgili şikâyetleri içeren bireysel başvurunun hükümle birlikte verilentutukluluğun devamı kararı sonrasında yapılması hâlinde tutukluluğun devamıkararına itiraz edilmemiş ise kararın verildiğinin öğrenildiği tarihtenitibaren, itiraz edilmiş ise itiraz merciince verilen kararın öğrenildiğitarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir (Fırat İşgören,B. No: 2014/6425, 17/11/2016, § 34).

31. Somut olayda başvurucu tarafından ilk derece mahkemesincehükümle -25/9/2012 tarihli mahkûmiyet hükmüyle- birlikte verilen tutukluluğundevamı kararına itiraz edildiğine yönelik bir bilgi ve/veya belgebulunmamaktadır (bkz. § 16). Bu nedenle başvurunun ilk derece mahkemesininnihai kararını verdiğinin tefhimle öğrenildiği 25/9/2012 tarihinden itibaren otuzgün içinde yapılması gerekmektedir. Buna göre 13/3/2014 tarihinde yapılanbireysel başvuruda süre aşımı olduğu sonucuna varılmıştır.

32. Açıklanan nedenlerle kararın öğrenilmesinden itibaren otuzgün içinde yapılmayan bireysel başvurunun süreaşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Fethullah Ağyürek ve Hakan AşanYönünden

33. Başvurucuların kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlaledildiğine yönelik iddiaları Anayasa Mahkemesince (Birinci Bölüm ÜçüncüKomisyon) verilen 14/12/2015 tarihli kararda incelenmiş ve süre aşımı nedeniylekabul edilemez bulunmuştur. Anılan kararda ayrıca başvurucuların makul süredeyargılanma haklarının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetlerinin bulunduğu ve buiddianın incelenmesinin Bölüm kararını gerektirdiği belirtilmişse de başvuruformları ve eklerinin incelenmesi neticesinde başvurucuların bireysel başvuruyakonu ettikleri iddialarının tutukluluğun uzun sürmesine ilişkin olduğu, ayrıcayargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı hususunda bir şikâyetlerininbulunmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla başvurucular FethullahAğyürek ve Hakan Aşan yönünden yeniden bir incelemeyapılmasını ve karar verilmesini gerektiren bir durumun olmadığı sonucunavarılmıştır.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucu Melikşah Ağyürek yönünden başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Başvurucular Fethullah Ağyürek ve Hakan Aşan yönünden yeniden KARAR VERİLMESİNEYER OLMADIĞINA.

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA7/6/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy