Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - GÜLBEYAZ BABAOĞLU VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 6/4/2016

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Nuri NECİPOĞLU

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Gülbeyaz BABAOĞLU

2. Cengiz ODABAŞI

3. İsminaz TUNCER

Vekili

:

Av. Mutluay ÇELİK

Başvuruya Katılma

Talebinde Bulunan

:

Ramazan ODABAŞI

Vekili

:

Av. Mutluay ÇELİK

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru27/2/2006 tarihinde açılan yargılamanın yenilenmesi talepli davanın makulsürede sonuçlanmadığı, yargılamanın usul ve yasaya aykırı yapıldığınedenleriyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 16/9/2013 tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudanyapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesineticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bireksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Bireysel başvuru inceleme süreci devam ederken 23/6/2014tarihinde Ramazan Odabaşı tarafından Anayasa Mahkemesine sunulan dilekçe ilebireysel başvuruya katılma talebinde bulunulmuştur.

4. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 29/12/2015 tarihinde,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesi yapılmıştır. Makul sürede yargılanmahakkının ihlali iddiası dışında kalan diğer iddiaların başvuru yollarınıntüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kesin olarak kararverilmiştir. Başvurunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal iddialarınınBölüm kararını gerektirmesi ve Ramazan Odabaşı'nın başvuruya katılma talebininilke kararı gerektirmesi nedenleriyle bu incelemelerin Bölüm tarafındanyapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 1/2/2016 tarihli yazısında Anayasa Mahkemesininönceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkındagörüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

7. Başvuruya katılma talebinde bulunan Ramazan Odabaşıtarafından 27/2/2006 tarihinde Ankara 7. Sulh Mahkemesinde açılan mirasçılıkbelgesinin iptali davasında, aynı Mahkemenin 1/2/2005 tarihli ve E.2005/164sayılı dosyasında verilen verasetin iptali kararının yargılamanın yenilenmesiyolu ile ortadan kaldırılması talep edilmiştir.

8. Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesi yaptığı değerlendirmesonucunda 21/1/2008 tarihli ve E.2006/354, K.2008/57 sayılı kararı ile duruşmahâkiminin davadan çekilmesi ve çekilme kararının kesinleşmesi sebebinedayanarak dosya esasının kapatılmasına, dava dosyasının Hukuk Mahkemeleri TevziBürosuna gönderilmesine hükmetmiştir.

9. Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin anılan kararı üzerinedavaya Ankara 2. Sulh Hukuk Mahkemesinde devam edilmiş; 29/7/2008 tarihli veE.2008/157, K.2008/1669 sayılı karar ile davanın yargılamanın iadesi davasıolması ve asıl dosyanın da 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde bulunması gözetilerekhakimin çekilmesi talebinin kabulünden sonradosyanın7. Sulh Hukuk Mahkemesinde tutularak Adli Yargı Adalet Komisyonu Başkanlığıtarafından dosyaya aynı Mahkemedeki diğer hâkimin ya da Sulh HukukMahkemelerindeki hâkimlerden herhangi birisinin görev ve yetkilendirilmesi,görevlendirilen hâkim eliyle davaya bakılıp yürütülmesi gerektiği gerekçesinedayanılarak dosyanın tekrar Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesinehükmedilmiştir.

10. Dava dosyası Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmeyebaşlanmış; yargılama devam ederken 18/2/2010 tarihinde başvurucular GülbeyazBabaoğlu, İsminaz Tuncer ve Cengiz Odabaşı davayadâhilî davacılar olarak katılmışlardır.

11. Yapılan yargılama sonunda Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesi25/3/2010 tarihli ve E.2008/2172, K.2010/522 sayılı kararı ile davanın kabulünehükmetmiştir.

12. İlk Derece Mahkemesi kararına karşı temyiz talebindebulunulması üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucu Yargıtay 7. Hukuk Dairesi14/6/2011 tarihli ve E.2010/4549, K.2011/4044 sayılı ilamı ile bozmayahükmetmiş, karar düzeltme istemini de 17/5/2012 tarihli ve E.2011/5722, K.2012/3574sayılı ilamı ile reddetmiştir.

13. Bozma üzerine yargılamaya Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesindedevam edilmiş, yargılama safhasında ilişkisi nedeniyle Ankara 1. Sulh HukukMahkemesinin E.2011/1741 sıra sayısına kayıtlı dava dosyası, Ankara 7. SulhHukuk Mahkemesinde görülmekte olan dava ile birleştirilmiştir.

14. Yargılama sonunda Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin,11/7/2013 tarihli ve E. 2012/636, K. 2013/808 sayılı kararı ile "...davacıların, yargılamanın iadesi yoluylaiptalini istedikleri Ankara 7 Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 01/02/2005 tarih2005/164-2005/990 karar sayılı mirasçılık belgesinin iptali davasının tarafıolmadıkları, bu itibarlayargılamanın iadesine ilişkinaktif dava ehliyetleri söz konusu olmadığı..." gerekçesinedayanılarak asıl dava reddedilmiştir.

15. Başvurucular 16/9/2013 tarihinde bireysel başvurudabulunmuşlardır.

16. İlk Derece Mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararıtaraflarca temyiz talebinde bulunulmaması üzerine 17/9/2013 tarihindekesinleşmiştir.

17. İlk Derece Mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararıbireysel başvuruya katılma talebinde bulunan Ramazan Odabaşına 3/9/2013tarihinde tebliğ edilmiştir.

18. Ramazan Odabaşı 23/6/2014 tarihinde bireysel başvuruyakatılma talebinde bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 6/4/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucularınİddiaları

20. Başvurucular ve bireysel başvuruya katılma talebinde bulunanRamazan Odabaşı, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde açtıkları mirasçılıkbelgesinin iptali davasında yargılamanın makul sürede sonuçlanmadığınıbelirterek adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler,yargılamanın yenilenmesine karar verilmesini ya da maddi ve manevi toplam1.931.250 TL tazminata hükmedilmesini talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme

21. Bireysel başvuru tarihi olan 16/9/2013'ten sonra RamazanOdabaşı tarafından 23/6/2014 tarihinde başvuruya katılma talebindebulunulduğundan incelemenin anılan kişi yönünden ayrılarak yapılması uygungörülmüştür.

1. Ramazan Odabaşı Yönünden İnceleme

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuruusulü" kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

 "Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihtenitibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

23. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük)“Başvuru süresi ve mazeret” başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:

 “Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiğitarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibarenotuz gün içinde yapılması gerekir.”

24. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de başvurusüresidir. Süre, başvurunun her aşamasında dikkate alınması gereken bir usulhükmüdür (Fikret Tüfek, B. No:2013/9768, 30/6/2014,§ 23).

25. Bireysel başvuruların, 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin(1) numaralı fıkrası uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuruyolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeAnayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurt dışıtemsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekmektedir (Yasin Yaman, B. No: 2012/1075, 12/2/2013, §§ 18, 19).

26. Somut olayda bireysel başvuruya katılma talebinde bulunanRamazan Odabaşı, 27/2/2006 tarihinde Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesindemirasçılık belgesinin iptali davası açmıştır. Yapılan yargılama sonunda11/7/2013 tarihli kararla davanın reddine hükmedilmiş; Ramazan Odabaşı'na3/9/2013 tarihinde tebliğ edilen bu karar, temyiz yoluna başvurulmaması üzerine17/9/2013 tarihinde kesinleşmiştir.

27. Ramazan Odabaşı, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülenyargılamanın makul sürede sonuçlanmadığını ileri sürmüşse de kesinleşen11/7/2013 tarihli Mahkeme kararının kendisine tebliğ edildiği 3/9/2013tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde bireysel başvuruya katılma talebindebulunması gerektiği hâlde 23/6/2014 tarihinde bu yönde talepte bulunmuştur.Dolayısıyla somut olayda Ramazan Odabaşı'nın ihlal iddiası yönünden süre aşımıbulunduğu sonucuna varılmaktadır.

28. Açıklanan nedenlerle Ramazan Odabaşı yönünden Ankara 7. SulhHukuk Mahkemesindeki yargılama sürecine ilişkin adil yargılanma hakkının ihlaliiddiasının ihlalin öğrenilmesinden itibaren otuz gün geçtikten sonra ilerisürüldüğü anlaşıldığından diğer kabul edilebilirlik şartları yönündenincelenmeksizin süre aşımınedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucular Yönünden İnceleme

29. Başvurucular, Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinde görülmekteiken 18/2/2010 tarihinde dâhilî davacı sıfatıyla katıldıkları yargılamanınmakul sürede sonuçlanmadığını belirterek adil yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.

30. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makulsürede sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusuyapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil yargılanmahakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek bir davadaki yargılama süresininmakul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaçdereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumuve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibihususların dikkate alınacağı belirtilmiş (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 34–59) ve bukapsamda yapılan incelemeler sonucu makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine yönelik kararlar verilmiştir (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B. No: 2013/3283,19/12/2013; Haydar İzgi, B. No:2012/673, 19/12/2013).

31. Başvuru konusu olay, Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde açılanmirasçılık belgesinin iptali davasına ilişkindir. 18/6/1927 tarihli ve 1086sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 12/1/2011 tarihli ve 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan usul hükümlerine göre yürütülenve medeni hak ve yükümlülükleri konu alan somut yargılama faaliyetinin makulsüre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılamasürecinin işletilmeye başlandığı tarih olmakla birlikte (Güher Ergun ve diğerleri, § 50),uyuşmazlığın tarafları açısından, yargılama sürecine dâhil oldukları sürelernazara alındığında, farklı yargılama sürelerinin geçerli olması mümkündür (İsmail Özkan, B. No:2012/367, 17/9/2013, §24). Bu bağlamda başvuru konusu davanın açılış tarihi 27/2/2006 olmaklaberaber, başvurucuların davaya 18/2/2010 tarihinde dahili davacı sıfatıylakatıldıkları anlaşılmaktadır. Bu nedenle başvurucular açısından yapılacak makulsüre değerlendirmesinde dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, davanınaçıldığı tarih değil; başvurucuların davaya katıldıkları tarih olan18/2/2010'dur.

32. Sürenin bitiş tarihi ise çoğu zaman icra aşamasını dakapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihi olup (Güher Ergun ve diğerleri, § 52), somutbaşvuru açısından söz konusu tarih temyiz edilmeden kesinleşen İlk DereceMahkemesinin karar tarihi olan 11/7/2013'tür.

33. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesi neticesindeyargılamanın konusunun daha önce verilmiş bir verasetin iptali kararınınyargılanmanın yenilenmesi yolu ile ortadan kaldırılması istemine ilişkinolduğu, davanın 27/2/2006 tarihinde açıldığı ancak başvurucuların söz konusuyargılamaya 18/2/2010 tarihinde dâhilî davacı olarak katıldıkları, sonundaAnkara 7. Sulh Hukuk Mahkemesinin 25/3/2010 tarihli kararı ile davanın kabulünehükmedildiği, temyiz incelemesi sonucunda ise bu hükmün Yargıtay 7. HukukDairesinin 14/6/2011 tarihli ilamı ile bozulduğu ve karar düzeltme isteminin de17/5/2012 tarihli ilam ile reddedildiği, bozma üzerine tekrar yapılandeğerlendirme sonucu İlk Derece Mahkemesinin 11/7/2013 tarihli kararı iledavayı reddettiği ve bu kararın kanun yollarına başvurulmaması üzerinekesinleştiği anlaşılmıştır.

34. Başvuruya konu mirasçılık belgesinin iptali istemli davadaİlk Derece Mahkemesi ve temyiz Mahkemesinin ihtilaf konusu olayla ilgili tutumununözel bir karmaşıklık göstermediği, yargılamanın başvurucuların davayakatıldıkları tarihten itibaren iki dereceli mahkeme önünde yaklaşık 3 yıl 6 aysürdüğü, bu süre zarfında İlk Derece Mahkemesince kamu kurumlarına müzekkereyazılarak cevap beklenildiği, yargılama dosyası ile ilişkili görülen başkamahkemeler esasına kayıtlı dava dosyalarının incelemeye alındığı, dosyaüzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişi raporunun sunulmasınınardından esasa ilişkin hüküm kurulduğu ancak bu hükmün temyiz incelemesi sonucuYargıtayca bozulduğu ve karar düzeltme talebinin deincelendiği, bozma ilamı üzerine İlk Derece Mahkemesinin davanın taraflarınailişkin tebligatları tamamlanmasının akabinde yeniden hüküm kurduğu görülmüş veyargılama süresinin bütünü dikkate alındığında Mahkemeler nezdinde başvurucununhaklarını ihlal edecek şekilde gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

35. Açıklanan nedenlerle başvurucuların makul süreyi aştığınıileri sürdüğü yargılamanın uzunluğu konusunda bir ihlalin bulunmadığı açıkolduğundan, başvurunun bu kısmının, diğer kabul edilebilirlik koşullarıyönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktanyoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Bireysel başvuruya katılmatalebinde bulunan Ramazan Odabaşı yönünden adil yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin iddianın süre aşımınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Başvurucuların adil yargılanma haklarının ihlal edildiğineilişkin iddialarının açıkça dayanaktanyoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

6/4/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy