Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - GÜNNUR COŞKUN Başvurusuna İlişkin Karar - 20/3/2014

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Nuri NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Erdal TERCAN

Raportör

:

Murat ŞEN

Başvurucu

:

Günnur COŞKUN

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucu, Sındırgı Kaymakamıtarafından kendisine hakaret ve tehdit edildiği iddiasıyla yaptığı başvurularsonucunda soruşturma izni verilmemesi nedeniyle Balıkesir CumhuriyetBaşsavcılığı tarafından işleme koymama kararı verilmesinin Anayasa’nın 10.,17., 19., 33. ve 48. maddelerinde tanımlanan anayasal haklarını ihlal ettiğiniileri sürmüştür.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru, 27/11/2012 tarihindeBalıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde belirlenen eksikliklertamamlatılmış ve Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespitedilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinciKomisyonunca, başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından Bölüm kararıalınması gerekli görüldüğünden kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerinde ifadeedildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, 21/3/2011 tarihindeBalıkesir ili Sındırgı İlçesinde Çevreyi,HayvanlarıKoruma ve Yaşatma Derneğini kurmuş ve faaliyete geçirmiştir.

6. Dernek adına yürüttüğüfaaliyetler nedeniyle hakkında şikayet olduğu gerekçesiyle Kaymakamlık makamınaçağrıldığını ve burada kaymakam tarafından hakaret ve tehdide maruz kaldığınıve dernek faaliyetlerinin engellendiğini ileri sürerek Başbakanlık, İçişleriBakanlığı, Balıkesir Valiliği ve Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı nezdindeSındırgı Kaymakamından şikâyetçi olmuştur.

7. Balıkesir CumhuriyetBaşsavcılığı, 24/10/2011 tarih ve 2011/11354 sayılı resmi yazısıyla SındırgıKaymakamı hakkında görevi kötüye kullanma suçundan Balıkesir Valilik Makamındansoruşturma izni talep etmiştir. Balıkesir Valiliği, 12/12/2011 tarih veB054VLK4100600-498.01.03-15641 sayılı kararı ile başvurucunun şikâyetdilekçesinin işleme konulmamasına karar verilmiştir.

8. Valilik kararına karşı BalıkesirCumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine Bursa Bölge İdare Mahkemesi,4/1/2012 tarih ve E.2011/498, K.2012/4 sayılı kararı ile şikâyet edilenhakkında ön inceleme başlatılıp hazırlanacak rapor kapsamında ilgili hakkındasoruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin bir karar tesis edilmesigerektiği gerekçesiyle işleme konulmama kararının kaldırılmasınakararvermiştir.

9. Anılan karar üzerine BalıkesirValiliği, tekrar inceleme başlatarak hazırlanan 30/3/2012 tarihli ön incelemeraporu kapsamında 4/4/2012 tarih ve K.2012/42 sayılı kararı ile SındırgıKaymakamı hakkında soruşturma izni verilmemesine karar vermiştir. Kararayapılan itiraz, Bursa Bölge İdare Mahkemesinin 5/6/2012 tarih ve E.2012/245,K.2012/249 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

10. Balıkesir CumhuriyetBaşsavcılığı, 16/7/2012 tarih veK.2012/3445 sayılı kararı ile Bursa Bölge İdareMahkemesinin anılan kararını gerekçe göstererek şikayet dilekçesinin işlemekonulmasına yer olmadığına karar vermiştir. Karara karşı itiraz, Burhaniye AğırCeza Mahkemesinin 9/10/2012 tarih ve 2012/1878 Değişik İş sayılı kararı ilekararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir.

11. Başvurucu, karardan 5/11/2012tarihinde haberdar olduğunu belirtmiştir.

B. İlgili Hukuk

12. 2/12/1999 tarih ve 4483 sayılıMemurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun’un 3.maddesinin birinci fıkrasının(b) bendi ve (2)numaralı fıkrası şöyledir:

“Soruşturma izniyetkisi;

...

b) İlde ve merkezilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında vali,

....

 Yokluklarında ise vekilleritarafından bizzat kullanılır.

 Yetkili mercilerinsaptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki görevi esasalınır."

13. 4483 Sayılı Kanun'un 4.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Cumhuriyetbaşsavcıları, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin bu Kanun kapsamına girensuçlarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet aldıklarında veya böyle birdurumu öğrendiklerinde ivedilikle toplanması gerekli ve kaybolma ihtimalibulunan delilleri tespitten başka hiçbir işlem yapmayarak ve hakkında ihbarveya şikayette bulunulan memur veya diğer kamu görevlisinin ifadesinebaşvurmaksızın evrakın bir örneğini ilgili makama göndererek soruşturma izniisterler."

14. 4483 sayılı Kanun'un 9. maddesişöyledir:

"Yetkilimerci, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin kararınıCumhuriyet başsavcılığına, hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamugörevlisine ve varsa şikayetçiye bildirir.

 Soruşturma izni verilmesineilişkin karara karşı hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisi;soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara karşı ise Cumhuriyet başsavcılığıveya şikayetçi itiraz yoluna gidebilir. İtiraz süresi, yetkili merciinkararının tebliğinden itibaren on gündür.

 İtiraza, 3 üncü maddenin (e),(f), (g) (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç) ve (h) bentlerinde sayılanlariçin Danıştay İkinci Dairesi, diğerleri için yetkili merciin yargı çevresindebulunduğu bölge idare mahkemesi bakar. İtirazlar, öncelikle incelenir ve en geçüç ay içinde karara bağlanır. Verilen kararlar kesindir."

15. 26/9/2004 tarih ve 5237 sayılıTürk Ceza Kanunu’nun “Hakaret”kenar başlıklı 125. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"(1) Birkimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiilveya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref vesaygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi içinfiilin en az üç kişiyle ihtilât ederek işlenmesi gerekir."

16. 5237 Sayılı Kanun'un 257.maddesi şöyledir:

" (1) Kanundaayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerine aykırıhareket etmek suretiyle, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına nedenolan ya da kişilere haksız bir (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) menfaat , sağlayan kamu görevlisi, (Değişik ibare:08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) altı aydan iki yıla kadar, hapis cezası ilecezalandırılır.

 (2) Kanunda ayrıca suç olaraktanımlanan hâller dışında, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikmegöstererek, kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya dakişilere haksız bir (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) menfaat,sağlayan kamu görevlisi, (Değişik ibare: 08/12/2010-6086 S.K./1.mad.) üç aydanbir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

17. Mahkemenin 20/3/2014 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 27/11/2012 tarih ve 2012/836 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucununİddiaları

18. Başvurucu, kurucusu ve başkanıolduğu Çevreyi, Hayvanları Koruma ve Yaşatma Derneğinin faaliyetleri ile ilgilihakkında yapılan şikayetler sebebiyle ilçe kaymakamı tarafından çağrıldığını,kaymakamlık makamına gittiğinde kaymakamın kendisine hakaret ve tehditlerdebulunduğunu, kaymakamla konuşmasını kayda alarak şikâyetçi olduğunu, BalıkesirCumhuriyet Başsavcılığının, şikâyet ile ilgili kaymakam hakkında soruşturmaizni istediğini ancak Valilik makamının soruşturma izni vermediğini,itirazlarının da Bursa Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddedildiğini,savcılığın işleme koymama kararı ile ilgili itirazın da Burhaniye Ağır CezaMahkemesi tarafından reddedildiğini, böylelikle şikâyetlerin karşılıksızkaldığını, ayrıca dernek faaliyetleri sebebiyle bazı eksiklikler bahaneedilerek işyerinin mühürlendiğini ve işyerinden tahliye edildiğini belirterekAnayasa’nın 10., 17., 19., 33. ve 48. maddelerinde tanımlanan anayasalhaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve işleme konulmama kararınınkaldırılması ile maddi, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

19. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:

“Mahkeme,23/9/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhineyapılacak bireysel başvuruları inceler.”

20. Anılan kanun hükümü uyarıncaAnayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihiolup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlaraleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir.

21. Anayasa Mahkemesinin zamanbakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisiningeriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B.No: 2012/51, 25/12/2012, § 18).

22. Başvurucunun, şikayetlerikapsamında Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı 24/10/2011 tarihinde BalıkesirValilik Makamından soruşturma izni talep etmiş ve buna yönelikValiliğin4/4/2012 tarih ve K.2012/42 sayılı soruşturma izni verilmemesineyönelik kararına yapılan itiraz Bursa Bölge İdare Mahkemesinin 5/6/2012 tarihve E.2012/245, K.2012/249 sayılı kararı ile reddedilmiştir. Bunun üzerineBalıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı, 16/7/2012 tarihli kararı ile işleme koymamakararı vermiş ve bu karara yapılan itiraz Burhaniye Ağır Ceza Mahkemesinin9/10/2012 tarih ve 2012/1878 Değişik İş kararı ile reddedilmiştir.

23. 4483 sayılı Kanun, kapsamıiçindeki görevliler ve suçlar bakımından ceza soruşturması açılabilmesi için "izin koşulunu" kabul etmiştir.İzin süreci sonucunda, soruşturma izni alınamaması durumunda ceza soruşturmasıbaşlamadığı için, suç işlendiğine yönelik ihbar ve şikâyetler hakkındaCumhuriyet Başsavcılığı "inceleme/işlemyapılmasına yer olmadığı" kararı verebilecektir. AncakBaşsavcılığın aldığı bu karar 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 172. ve173. maddeleri kapsamında bir karar olmadığından, bu karara yapılan itirazda,itiraz mercinin "incelemeye yerolmadığına" karar vermesi gerekir (Yargıtay 4. Ceza Dairesinin28/5/2006 tarih ve E.2006/4098, K.2006/13142 sayılı kararı). Bu kapsamda,idarenin soruşturma izni verilmemesine yönelik kararına yapılan itirazın Bölgeİdare Mahkemesi tarafından reddedilmesi halinde Cumhuriyet Başsavcılığınınvereceği karar, şikâyet veya ihbar ile başlayan sürecin bitirilmesine yönelikolup Bölge İdare Mahkemesinin kararına aykırılık içeremeyecektir. Dolayısıylasavcılığın işleme koymama kararına yapılan itiraz Bölge İdare Mahkemesininkararını etkilemeyeceğinden, bu yola gidilmesinin zaman bakımındanyetkiüzerinde herhangi bir etkisi olmayacaktır.

24. Somut olayda, Bursa Bölge İdareMahkemesinin 5/6/2012 tarihli kararı ile kaymakam hakkında soruşturma izniverilmemesi kesin olarak karara bağlanmıştır.Bu karar kapsamında BalıkesirCumhuriyet Başsavcılığının 16/7/2012 tarihli işleme koymama kararının Bölgeİdare Mahkemesi kararı üzerinde herhangi bir etkisi yoktur. Dolayısıyla,başvuru yolları, 5/6/2012 tarihinde Bursa Bölge İdare Mahkemesinin kararı iletüketilmiştir. Bu durumda başvuru, zaman bakımından Anayasa Mahkemesininyetkisi dışında kalmaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle, başvurukonusu kararın 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığındanbaşvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle, başvurunun,“zaman bakımından yetkisizlik”nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 20/3/2014 tarihindekesin olarak OY BİRLİĞİYLE kararverildi.

Full & Egal Universal Law Academy