TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
GURBET ERTÜRK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/16741)
Karar Tarihi: 20/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Recai AKYEL
Raportör
:
Akif YILDIRIM
Başvurucu
:
Gurbet ERTÜRK
Vekili
:
Av. Mehmet Uğur YILDIRIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargılamanın yenilenmesi talebinin hukuka aykırıolarak reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, hükümlü Ç.E.nin eşidir.Başvurucu, eşini temsile yetkili olduğuna ilişkin bir delil de sunmamış vevasisi olduğunu beyan etmemiştir.
9. Başvurucunun eşi Ç.E., Kırklareli Ağır Ceza Mahkemesinin(Mahkeme) 18/12/2008 tarihli ve E.2003/311 K.2008/238 sayılı kararıyla yağmasuçundan 5 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Anılan karar, Yargıtay 6. CezaDairesi tarafından onanmıştır.
10. Başvurucu, yargılama aşamasında eşi Ç.E.ninhukuki yardım alamadığını, yargılamayı sağlıklı şekilde takip edemediğini,kanuni ve takdirî indirim hükümlerinin karardatartışılmadığını, hükme esas alınan tanık beyanının gerçeği yansıtmadığınıbelirterek eşi adına yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmuştur. Mahkeme7/7/2014 tarihinde yargılamanın yenilenmesi talebini reddetmiştir.
11. Anılan karara yapılan itiraz, Edirne 2. Ağır CezaMahkemesince 29/8/2014 tarihinde reddedilmiştir. Ret kararı başvurucutarafından 26/9/2014 tarihinde öğrenilmiştir.
12. Başvurucu 23/10/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
13. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun262. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Şüpheli veya sanığın yasaltemsilcisi ve eşi, şüpheli veya sanığa açık olan kanun yollarına süresi içindekendiliklerinden başvurabilirler...”
V. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 20/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
15. Başvurucu, beyanları mahkûmiyete esas alınan tanık S.S.nin Mahkeme huzurunda verdiği ifadesinin görgüye dayalıolmadığını ve gerçeği yansıtmadığı yönünde imzalı belge verdiğini, bu hususunyeni delil niteliğinde olduğunu, deliller toplanmadan yargılamanın yenilenmesitalebinin reddedildiğini belirterek eşinin Anayasa'nın 36. maddesinde güvencealtına alınan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve yenidenyargılama yapılması talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
16. 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkınasahip olanlar” kenar başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığıileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkıdoğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir.”
17. Anılan düzenlemeye göre bir kişinin Anayasa Mahkemesinebireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temel ön koşulun birlikte bulunmasıgerekmektedir. Bu ön koşullar; başvurucunun, kamu gücünün eylem veya işlemindenya da ihmalinden dolayı "güncel bir hakkının ihlal edildiği" iddiasındabulunması, iddia edilen ihlalden kişinin"kişisel olarak ve doğrudan" etkilenmiş olması ve bunların sonucundabaşvurucunun "mağdur" olduğunu iddia etmesidir (Fetih Ahmet Özer, B.No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).
18. 5271 sayılı Kanun'un 262. maddesi uyarınca eşler, cezamuhakemesinde bu sıfatları devam ettiği sürece şüpheli ve sanığa açık bulunankanun yollarına onlardan bağımsız olarak (kendiliklerinden) ve koşulsuz şekildebaşvurabilirler. Ancak bireysel başvuruda “mağdur” kavramı, cezamuhakemesindeki kurallardan ayrı olarak yorumlanır. Bireysel başvuruda, cezamuhakemesinde olduğu gibi eşlerin bu sıfatları devam ettiği sürece bağımsız şekildeve koşulsuz olarak başvuru yapmaları yeterli görülmemiştir. İhlale yol açtığıileri sürülen kamu gücü işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle güncel ve kişiselbir hakkı doğrudan etkilenenlere bireysel başvuru hakkı tanınmıştır.
19. Başvuruya konu yargılama, başvurucunun eşiyle ilgilidir.Başvurucu, eşini temsile yetkili değildir. Vasisi olmadığı için başvurucuyutemsile yetkili olmayan eşin başvuruya konu edilen ve ihlale yol açtığı ilerisürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya da ihmalinden dolayı güncel vekişisel bir hakkının doğrudan etkilenmeyeceği, bu nedenle mağdur statüsükazanamayacağı açıktır. Diğer bir ifadeyle başvurucunun sadece "eş"sıfatı adil yargılanma hakkı şikâyetleri bakımından ona mağdur statüsükazandırmaz.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin kişibakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun kişi bakımındanyetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA20/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.