Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - HAKAN TEZEL Başvurusuna İlişkin Karar - 8/9/2015

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Engin YILDIRIM

Raportör Yrd.

:

Murat GÜVEN

Başvurucu

:

Hakan TEZEL

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvuru, 2011 yılından beriyapılan seçimlerde oy kullanamamış ve hükümlü olduğu sürece gelecek seçimlerdede oy kullanamayacak olan başvurucunun serbest seçim hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 24/10/2014 tarihinde İzmir CumhuriyetBaşsavcılığı vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesi neticesinde başvuruda, Komisyona sunulmasına engel teşkil edecekbir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 23/2/2015 tarihinde,kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, başkasına aitbanka veya kredi kartının izinsiz kullanılması suretiyle yarar sağlama suçunedeniyle 49 yıl 5 ay hapis cezasıyla cezalandırılmıştır.

6. Başvurucunun cezasınıninfazına, başvuru tarihi itibarı ile İzmir 3 No.lu T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumunda devam edilmektedir.

7. Başvurucu, 2014 yılı Ağustosayında gerçekleştirilmiş olan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oy kullanamamıştır.

8. Başvurucu, “mahkumlara yönelik oykullanma yasağı”ndanötürü, sonraki seçimlerde de oy kullanamayacağını belirterek 24/10/2014tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. İlgiliHukuk

9. Anayasa’nın 67. maddesininbeşinci fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:

“ … taksirli suçlardanhüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oykullanamazlar.”

10. 26/4/1961 tarihli ve 298sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 7.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“Aşağıda yazılı olanlar oykullanamazlar:

...

3. Ceza infaz kurumlarındahükümlü olarak bulunanlar.”

11. 26/9/2004 tarihli ve 5237sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:

“(1) Kişi, kasten işlemişolduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;

a) Sürekli, süreli veyageçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük MilletMeclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim vegözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçimetâbi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten,

b) Seçme ve seçilmeehliyetinden ve diğer siyasî hakları kullanmaktan,

…

Yoksun bırakılır.

(2) Kişi, işlemişbulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncayakadar bu hakları kullanamaz.”

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

12. Mahkemenin 8/9/2015tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 24/10/2014 tarihli ve2014/16988 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucularınİddiaları

13. Başvurucu, “mahkûmlara yönelik oy kullanma yasağı”ndan ötürü, 2011 yılındanitibaren seçme ve seçilme hakkını kullanamadığını, önümüzdeki seçimlerde de oykullanamayacağını, temel bir hakkın başka bir ceza nedeniyle kısıtlanmasınıninsan haklarına aykırı olduğunu, hükümlü olmanın iradi kısıtlılığa sebepolmaması gerektiğini, seçme hakkının bireyin başka bir durumdan kaynaklananhukuki statüsüne bağlanamayacağını, hükümlülerin oy kullanmalarının demokratiktoplum ilkesine aykırı olmadığını belirterek serbest seçim hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüş ve tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Adli Yardım Talebi Yönünden

14.Ayrıntıları Mehmet Şerif Ay (B.No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen adli yardım talebinindeğerlendirilmesine ilişkin ilkeler temelinde somut olayda, başvurucunun,sosyal güvenlik kapsamında bir geliri, adına kayıtlı aracı veya taşınmaz malıolmadığı, geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderleriniödeme gücünden yoksun olduğu, UYAP üzerinden temin edilen ve başvurucununsunduğu belgelerden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla başvurucunun talepleri buaşamada açıkça dayanaktan yoksun olmadığından adli yardım talebinin kabulügerekir.

 2. Kabul EdilebilirlikYönünden

 15. Başvuru formu ve ekli belgelerden, kasıtlıbir suçtan mahkûm olan başvurucunun, 2014 yılı Ağustos ayında gerçekleştirilmişolan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oy kullanamamış ve cumhurbaşkanlığıseçimlerinin ardından yapılacak seçimlerde de oy kullanamayacak olmasınışikâyet ettiği anlaşılmaktadır.

 16. Mahkûmların oy haklarına ilişkindüzenlemeler, Anayasa’nın 67. maddesinde düzenlenen “seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkına” ilişkindir.Anayasa’nın 67. maddesinin birinci fıkrasında; vatandaşların, seçme, seçilme vesiyasi faaliyette bulunma hakkına sahip olduğu ilke olarak belirlenmiş, beşincifıkrasında, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarındabulunan hükümlülerin oy kullanamayacağı belirtilerek, “oy kullanma hakkı” bizzat Anayasatarafından kasıtlı suçlardanmahkûm olanlar yönünden sınırlandırılmıştır (MusaKaya, B. No: 2014/19397, 25/3/2015, § 18).

17. Anayasa’nın 148. maddesininüçüncü fıkrasına göre; herkes, Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak veözgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) kapsamındakiherhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla AnayasaMahkemesine başvurabilir. Dolayısıyla her hak ve özgürlük değil, Anayasa veSözleşme’nin ortak koruma kapsamında olan bir hak ve özgürlük bireysel başvurukonusu yapılabilir (Musa Kaya, §20).

18. Buna göre, 298 sayılıKanun'un 7. maddesi ve 5237 sayılı Kanun’un 53. maddesinin (1) numaralıfıkrasından kaynaklanan mahkûmlarayönelik oy kullanma yasağının, Anayasa’nın 67. maddesiyle uyumlu olduğu, diğerbir ifadeyle taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz kurumlarındabulunan hükümlülerin oy kullanma hakkına bizzat Anayasa tarafından sınırlamagetirildiği, dolayısıyla başvurucu tarafından Anayasa tarafından korunmayan birhakka yönelik başvuruda bulunulduğu görülmektedir (Musa Kaya, § 21).

19. Açıklanan nedenlerle, başvurunun diğer kabul edilebilirlikşartları yönünden incelenmeksizin “konubakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucunun adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun “konubakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucununmağduriyetine neden olacağı anlaşılmakla, 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılamagiderlerini ödemekten tamamen MUAF TUTULMASINA,

8/9/2015 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy