TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HAMİDİYE YILMAZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19490)
Karar Tarihi: 20/3/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Fatma Burcu NACAR YÜCE
Başvurucu
:
Hamidiye YILMAZ
Vekili
:
Av. Mehmet HASBİOĞLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargı kararının geç icra edilmesi nedeniyle mülkiyetve mahkemeye erişim haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 11/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, süresinde görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu, Beldibi Belediyesinde (Belediye) belirsiz sürelihizmet akdi ile geçici iş pozisyonunda çalışmakta iken 6/3/2007 tarihindebaşvurucunun iş akdi feshedilmiştir. Marmaris 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (işmahkemesi sıfatıyla) açılan davada 31/5/2007 tarihli kararı ile davalıişverence yapılan feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine, davacınınsüresi içerisinde başvurmasına rağmen işverence işe başlatılmaması hâlindeödenmesi gereken tazminat miktarının takriben davacının altı aylık ücret tutarıolarak belirlenmesine karar vermiştir. Karar, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin31/3/2008 tarihli kararı ile onanarak kesinleşmiştir.
8. Başvurucu yasal süresi içinde davalı idareye başvurarak işe iadesini ve 4/4/2007 tarihli ve5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçiKadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçiÇalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarıncasürekli işçi kadrosuna geçirilmesini talep etmiştir. Başvurusu 2/7/2008 tarihliBeldibi Belediye Başkanlığı işlemi ile reddedilmiştir.
9. Başvurucu, iş akdinin feshedilmesi üzerine açtığı davadaMarmaris 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (iş mahkemesi sıfatıyla) feshingeçersizliğine ve işe iadesine karar verildiğini, yasal süresi içinde davalı idareye başvurarak işe iadesiniistediğini, hem bu talebinin hem de 5620 sayılı Kanun hükümleri uyarınca daimîişçi kadrosuna geçirilmesine ilişkin talebinin kabul edilmediğini, yargıkararlarının göz ardı edildiğini, 5620 sayılı Kanun hükümlerindenyararlandırılmadığını ileri sürülerek işlemin iptali ile bu işlem nedeniylemahrum kaldığı özlük ve mali haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesineilişkin olarak Belediye Başkanlığını hasım mevkiinde göstermek suretiyle Muğla1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal ve tam yargı davası açmıştır.
10. Mahkeme 9/5/2012 tarihli kararıyla dava konusu işleminiptaline, başvurucunun bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük ve parasalhaklarının dava tarihi olan 15/9/2008 gününden itibaren hesaplanacak yasalfaizi ile birlikte başvurucuya ödenmesine karar vermiştir. Kararda,başvurucunun 2005 ve 2006 yıllarında vizesi usulünce alınmış geçici işpozisyonunda 180 günden fazla çalıştığı, 5620 sayılı Kanun hükümleri uyarıncadaimî işçi pozisyonuna atanma şartlarını taşıdığı, her ne kadar Kanun'unyayımlandığı tarihte başvurucunun iş akdi feshedilmiş ise de feshe karşı açılan davada feshin geçersizliğine ve işe iadesinekarar verildiği gözönüne alındığında hukukengörevinde devam ettiğinin kabulü gerektiği gerekçesine dayanılmıştır.
11. Davalı idarenin temyiz istemi üzerine karar, Danıştay Onikinci Dairesinin 5/6/2014 tarihli ilamı ile onanmıştır.Karar düzeltme yoluna başvurulmamış ve karar 30/9/2014 tarihindekesinleşmiştir.
12. Bu karar üzerine başvurucu, Marmaris Belediyesinden8/10/2014 tarihli dilekçe ile 16/9/2008 tarihinden itibaren özlük ve yasalhaklarının faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.
13. Beldibi Belediyesi, 12/1/2012 tarihli ve 6360 sayılı On Dörtİlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve KanunHükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun gereğince kapanmasısebebiyle Marmaris Belediyesine bağlanmıştır.
14. Marmaris Belediyesi başvurucunun daha önce Marmaris 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/5/2007 tarihli kararına dayanarak BeldibiBelediyesine 5/6/2008 tarihli dilekçe ile başvurarak işe başlatılması içintalepte bulunduğunu, Belediye tarafından 2/7/2008 tarihli yazı ile başvurucununişe başlatılmayacağı bildirilerek altı aylık ücret tutarında belirlenen işebaşlatma tazminatı ve dört aylık çalışmadığı sürenin ücretinin başvurucuyaödendiğini belirtmiştir. Diğer yandan iş akdinin feshinden kaynaklı tüm hak vealacaklarının tahsil edildiğini, sürekli işçi kadrosuna alınıp iş akdi fesh edilseydi bile sonucun değişmeyeceğini ve Muğla 1.İdare Mahkemesinin 9/5/2012 tarihli kararının Marmaris 1. Asliye HukukMahkemesi kararını ortadan kaldırmayacağını belirterek işe başlama ile ilgilitalebi 7/11/2014 tarihli yazı ile reddetmiştir.
15. Başvurucu 11/12/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
16. Marmaris Belediyesi, Başkanlığın 10/9/2015 tarihli ve 9161sayılı oluru ile başvurucuya atamasının yapılacağını yazı ile bildirmiştir.Marmaris Halk Bankasında başvurucu adına açılan hesaba Muğla 1. İdareMahkemesinin kararına istinaden 15/9/2008 ile 1/11/2015 tarihleri arasındakisüre için toplam 114.998,33 TL ücret tahakkuk ettirilmiştir. Yine 15/9/2008tarihinden 30/9/2015 tarihine kadarki süre içinde 15.081,39 TL ikramiyetahakkuk ettirilerek brüt tutarlar üzerinden yasal kesintiler düşülerek kalannet tutara aylar itibarıyla yasal faiz uygulanarak 30/3/2016 tarihinde toplam104.683,46 TL'nin yatırıldığı bildirilmiştir.
17. Başvurucu vekilinin 30/1/2019 tarihli dilekçesi ileBelediyenin 5/2/2019 tarihli yazısında; başvurucunun 2/11/2015 tarihinde işebaşladığı, özlük haklarını ise 3/6/2016 tarihinde alabildiği belirtilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 20/3/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
19. Başvurucu; idari yargı mercilerince verilen iptal kararınarağmen işe başlatmadığını ve sürekli işçi kadrosuna geçirmediğini belirterekyargı kararının uzun süre icra edilmemesi ve yargı kararlarının uygulanmadığınıbelirterek çalışma, kamu hizmetine girme, maddi ve manevi varlığın ihlali ileyaşam haklarının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
B. Değerlendirme
20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan, B.No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun ileri sürdüğü çalışma ve kamuhizmetine girme hakları Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortakkoruma alanında yer almadığından bu haklar yönünden ayrıca bir incelemeyapılmasına gerek görülmemiştir. Bu çerçevede başvurucunun yukarıda yer verilenşikâyetlerinin özünün kesinleşmiş yargı kararının uygulanmadığı hususunailişkin olduğu görüldüğünden belirtilen ihlal iddiası, niteliği gereğimahkemeye erişim ve mülkiyet hakları kapsamında incelenmiştir.
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
21. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılanmahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
22. Başvurucu; ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomik değereilişkin ve icra edilebilir yargı kararının geç icra edilmesi nedeniylemahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
23. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilirbir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icranın makul süre içindeyapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişimhakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).
24. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir biralacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamukurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi yada ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkınınihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, §§ 55-75).
25. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilennitelikteki 30/9/2014 tarihinde kesinleşen yargı kararının üzerinden yaklaşık 1yıl 8 ay geçtikten sonra 3/6/2016 tarihinde bütünüyle icra edilmiş olmasınedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucunavarılmalıdır.
26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvencealtına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esasinceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğinekarar verilir. İhlal kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadankaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir…”
28. Başvurucu, ihlalin tespiti ile maddi tazminat talebindebulunmuştur.
29. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkınınihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
30. Başvurucu maddi tazminat talebinde bulunmuş ise de butazminat talebine konu özlük hakları bireysel başvuru sırasında ödenmişolduğundan maddi tazminat talebinin reddi ile diğer yandan başvurucu manevitazminat talebinde de bulunmadığından ihlalin tespitiyle yetinilmesi gerekir.
31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 2.475TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.681,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeyeerişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyethakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucunun maddi tazminat talebinin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 2.475 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.681,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine veMaliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına,ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihinekadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE20/3/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.