TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HAMZA TURHAN AYBERK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13601)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Leyla Nur ODUNCU
Başvurucu
:
Hamza Turhan AYBERK
Vekili
:
Av. Ahmet Deniz ARI
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 13/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararıverilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiayönünden başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, İstanbul Güngören İlçe Emniyet MüdürlüğündeEmniyet Amiri olarak görev yapmakta iken 7/7/2001 tarihinde bacağındanvurularak yaralanmış; bu olayla ilgili olarak başvurucu hakkında disiplin soruşturmasıaçılmıştır.
9. Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun3/6/2002tarihli ve 2002/327 sayılı kararı ile Emniyet Örgütü DisiplinTüzüğü'nün 8/22. maddesi uyarınca başvurucunun meslekten çıkarılmasına kararverilmiştir.
10. Anılan olay kapsamında başvurucu hakkında26/9/2004 tarihlive 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 240. maddesi uyarınca açılan ceza davasındaBakırköy 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 13/2/2002 tarihli kararıyla başvurucunun beraatine karar verilmiş; karar, kanun yolu incelemelerindengeçerek kesinleşmiştir.
11. Başvurucu, beraat kararını da ekleyerek hakkında uygulananmeslekten çıkarma cezasının iptali istemiyle 1/11/2002 tarihinde iptal davasıaçılmıştır.
12. İstanbul 4. İdare Mahkemesinin 21/10/2003 tarihli veE.2002/1709, K.2002/1544 sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.
13. Başvurucunun yürütmenin durdurulması istemli temyiziüzerine, Danıştay Onikinci Dairesinin 14/12/2004sayılı ve E.2004/747 sayılı kararıyla başvurucuya çıkarılan tebligatın,başvurucunun belirttiği adresten ayrılması nedeniyle 2/7/2004 ve 24/9/2004tarihlerinde tebliğ edilemediği anlaşıldığından 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesi uyarınca dosyanın işlemdenkaldırılmasına karar verilmiştir.
14. Başvurucu 13/9/2005 tarihli dilekçesiyle dosyanın yenidenişleme konulmasını talep etmiştir.
15. Danıştay Onikinci Dairesinin11/5/2006 tarihli ve E.2004/747, K.2006/1901 sayılı kararı ile İlk DereceMahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.
16. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin6/6/2008 tarihli ve E.2006/5130, K.2008/3342 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
17. Bozma kararı üzerine yapılan yeniden incelemede İstanbul 4.İdare Mahkemesinin 19/9/2008 tarihli ve E.2008/1288, K.2008/1805 sayılı kararıile bozma kararına uyulmayarak ilk kararda ısrar edilmiştir.
18. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay İdari Dava DaireleriKurulunun 27/5/2010 tarihli ve E.2009/111, K.2010/1048 sayılı kararı ile temyizisteminin reddine, ısrar kararının onanmasına hükmedilmiştir.
19. Başvurucunun karar düzeltme istemi Danıştay İdari DavaDaireleri Kurulunun 30/10/2013 tarihli ve E.2010/3517, K.2013/3319 sayılıkararı ile reddedilmiştir. Bu karar 15/7/2014 tarihinde başvurucu vekilinetebliğ edilmiştir.
20. Başvurucu 13/8/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
21. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
22. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,7/11/2013, §§ 45, 47).
25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinidari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).
26. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında başvurucunun kusuruyla uzayan yargılamanedeniyle meydana gelen 1 yıl 2 aylık süre düşüldüğünde somut olayda yaklaşık 9yıl 9 aylık yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
29. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmamıştır.
30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşanyargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYAÖDENMESİNE,
D. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
E. Kararın bir örneğinin İstanbul 4. İdare Mahkemesine(E.2008/1288, K.2008/1805) GÖNDERİLMESİNE,
F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.