TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HANDAN YILMAZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13495)
Karar Tarihi: 11/5/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. Handan YILMAZ
2. Harbiye GÖKALP
3. Mehmet GÖKALP
4. Hayrettin YILMAZ
5. Meliha ESEN
6. Necat GÖKALP
7. Nezahet GÖKALP
8. Gürgin YILMAZ
9. Adil GÖKALP
10. Hamdiye GÖKALP
11. Handan TACAR
12. Mehmet Hatip YILMAZ
13. Nihat GÖKALP
14. Ömer GÖKALP
15. Özlem TEMEL
16. Sertip YILMAZ
17. Seyithan GÖKALP
18. Sinan YILMAZ
19. Şirvan KARACADAĞ
20. Vildan GÖKALP
21. Yüksel SUBATAN
22. Zehra AKKOYUN
23. Abdulkadir GÖKALP
24. Adnan GÖKALP
25. Bessi GÖKALP
26. Birgül KAYA
27. Burhan GÖKALP
28. Deniz GÖKALP
29. Eylem GÖKALP
30. Gökben GÖKALP
31. Gökhan GÖKALP
32. Gürkan GÖKALP
33. Haluk GÖKALP
34. Aytan DEMİR
35. Bessi GÖKALP
36. Canan YILMAZ
37. Cemile TUTAR
38. Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
39. Hatice ŞENBAYRAM
40. Havla ÖNEN
41. Hürriyet GETİREN
42. Hüsniye BAŞAKÇİ
43. Mehmet BAŞAKÇİ
44. Methiye ÖZÇELİK
45. Mülkiye TACAR
46. Müzeyyen ÇAMÇİ
47. Nebahat GÖKALP
48. Nezihe ÇOKSÜER
49. Perihan KIRMIZI
50. Remziye Gül GÖKALP
51. Saadet ÇAMÇİ
52. Sara URAT
53. Süer ÇETİK
54. Şeyhmus YILMAZ
55. Turan GÖKALP
56. YükselGÖKALP ÇOKSÜER
57. Zehra DİZDAROĞLU
58. Zübeyir ÇOKSÜER
59. Hasan GÖKALP
60. Turan GÖKALP
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp ile bir kısımbaşvurucular murisi Hasan Gökalp'in Derik Kadastro Mahkemesinde açtıklarıkadastro tespitine itiraz davası, Yargıtayca mercitayini yoluyla Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş, burada 1972/1esasını alan davada yerel Mahkemece görevsizlik kararı verilmişse de anılankararın temyizi üzerine karar bozularak dosya tekrar Kızıltepe KadastroMahkemesine gönderilmiş ve anılan Mahkemenin kapatılmasıyla Mardin KadastroMahkemesine devredilen dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 11/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucular AdilGökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel GökalpÇoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğiAnayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıhâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasaMahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (Abdurrahman Miişoğluve diğerleri, B. No: 2014/7674, ../../2017, §§18-21). Somut olaydabaşvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (25numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüerbaşvuru tarihinden sonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruyadevam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönündenbaşvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri debulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (25 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel GökalpÇoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucu Nezihe ÇoksüerYönünden
14. 30/3/2011 tarihli 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (6) veİçtüzük'ün 66. maddesinin (3) numaralı fıkralarında,başvuru evrakında herhangi bir eksiklik bulunması hâlinde bu eksikliğingiderilmesi için başvurucu veya varsa vekiline onbeşgünü geçmemek üzere bir süre verileceği ve geçerli bir mazeret olmaksızın busürede eksikliğin tamamlanmaması hâlinde başvurunun reddine karar verileceğiöngörülmüştür. Ayrıca İçtüzük'ün 66. maddesinin (2)numaralı fıkrasında da eksikliklerin tamamlattırılmasına dair yazıdabaşvurucuya, verilen kesin sürede eksiklikleri geçerli bir mazereti olmaksızıntamamlamadığı takdirde başvurusunun reddine karar verileceğinin bildirileceğiifade edilmiştir (Mehmet Encuve diğerleri, B. No: 2014/11864, 24/2/2016, §§ 26-30).
15. Somut olayda bireysel başvuru formunda başvurucu Nezihe Çoksüer'in vekili olarak gösterilmiş Av. Ali Aydemir'e,anılan başvurucu tarafından vekil olarak atandığını gösterir vekâletnamesuretinin veya onaylı fotokopisinin en geç on beş gün içinde Mahkemeyesunulması gerektiğine dair eksiklik bildiriminin tebliğ edildiği fakatbelirlenen eksikliğin süresi içinde usulüne uygun olarak tamamlanmadığıanlaşılmıştır.
16. Eksiklik bildiriminin süresinde tamamlanmaması hâlinde budurum, başvurunun usulüne uygun yapılıp yapılmadığı yönünden bireyselbaşvurunun her aşamasında resen gözetilmesi gereken bir husustur. Bu bağlamdaeksikliklerin gideriminin süresinde yapılmasıbaşvurunun esastan incelenebilmesi için ön koşuldur.
17. Açıklanan nedenlerle başvurucu vekilinin, eksiklikbildiriminin tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş günlük kesin sürede geçerlibir mazeret olmaksızın başvurunun incelenmesi için gerekli ve temel niteliktekieksik belgeleri sunmadığı anlaşıldığından başvurucu Nezihe Çoksüeryönünden başvurunun reddine kararverilmesi gerekir.
3. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,Cemile Tutar, Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren,Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi,Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi,Sara Urat, Turan Gökalp ve Zehra Dizdaroğlu Yönünden
18. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3),48. maddesinin (1)ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda,kamugücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göreözeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlaledildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20).
19. Somut olaydasöz konusubaşvurucular bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu davanın tarafı olanÖmer Gökalp mirasçıları olduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devamettiklerini ileri sürmüşlerse de başvuruya dayanak olarak sunulan belgelerdenanılan başvurucuların Ömer Gökalp mirasçıları olup olmadıkları bilgisineulaşılamadığı ayrıca başvurucuların şikâyet konusu davaya taraf olupolmadıklarının da teyit edilemediği anlaşıldığından başvurucular tarafındanileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
20. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp(55 numaralı) ve Zehra Dizdaroğlu yönünden diğer kabul edilebilirlik koşullarıbakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktanyoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
4. Diğer Başvurucular Yönünden
21. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksunolmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedende bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasınıda kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52). Somut olayda, bireysel başvuru formunda şikâyet konusudavanın açılış tarihinin belirtilmediği ve başvuruya dayanak olarak sunulanbelgelerden de söz konusu davanın açılış tarihi bilgisine ulaşılamadığıanlaşılmıştır. Dolayısıyla somut olayda yargılama süresinin tespitinde süreninbaşlangıç tarihi olarak şikâyet konusu davanın Derik Kadastro Mahkemesindeaçıldıktan sonra Yargıtayca merci tayini yoluylaKızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderildiği tarih olan 1972 yılının esasalınması gerektiği kabul edilmelidir.
23. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
25. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 45 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
26. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
27. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse debaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeyukarıda yer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiğiyönündeki iddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
28. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
29. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, başvurucular murislerinin mirasçı sayısı ile sözkonusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısınınmirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilenmiktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehinemanevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Başvurucular Adil Gökalp, BessiGökalp (25 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüeryönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucu Nezihe Çoksüer yönündenbaşvurunun REDDİNE,
3. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, MüzeyyenÇamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp (55 numaralı) ve Zehra Dizdaroğluyönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
4. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilenBAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/80)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE11/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
Ömer GÖKALP Mirasçısı Başvurucular
1- Adnan GÖKALP
2- Havla ÖNEN
3- Yüksel SUBATAN
AYRI AYRI NET 1.100 TL
4- Canan YILMAZ
5- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
6- Gürgin YILMAZ
7- Handan YILMAZ
8- Hayrettin YILMAZ
9- Mehmet Hatip YILMAZ
10- Sertip YILMAZ
11- Sinan YILMAZ
12- Şeyhmus YILMAZ
13- Şirvan KARACADAĞ
AYRI AYRI NET 675 TL
14- Eylem GÖKALP
15- Gökben GÖKALP
16- Gökhan GÖKALP
17- Gürkan GÖKALP
18- Remziye Gül GÖKALP
19- Seyithan GÖKALP
20- Vildan GÖKALP
AYRI AYRI NET 950 TL
21- Zübeyir ÇOKSÜER
NET 2.250 TL
Hasan GÖKALP Mirasçısı Başvurucular
22- Nihat GÖKALP
23- Mehmet GÖKALP
24- Abdulkadir GÖKALP
25- Aytan DEMİR
AYRI AYRI NET 850 TL
26- Deniz GÖKALP
27- Hamdiye GÖKALP
28- Handan TACAR
29- Hasan GÖKALP
30- Mülkiye TACAR
31- Nezahet GÖKALP
32- Ömer GÖKALP
33- Özlem TEMEL
34- Bessi GÖKALP ( 35 numaralı)
35- Nebahat GÖKALP
36- Perihan KIRMIZI
37- Süer ÇETİK
38- Turan GÖKALP ( 60 numaralı)
39- Meliha ESEN
40- Methiye ÖZÇELİK
41- Haluk GÖKALP
42- Birgül KAYA
43- Burhan GÖKALP
AYRI AYRI NET 250 TL