TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HANDAN YILMAZ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13501)
Karar Tarihi: 10/5/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1.Handan YILMAZ
2. Harbiye GÖKALP
3. Hayrettin YILMAZ
4. Meliha ESEN
5. Necat GÖKALP
6. Nezahet GÖKALP
7. Gürgin YILMAZ
8. Adil GÖKALP
9. Hamdiye GÖKALP
10. Handan TACAR
11. Mehmet Hatip YILMAZ
12. Nihat GÖKALP
13. Ömer GÖKALP
14. Özlem TEMEL
15. Sertip YILMAZ
16. Seyithan GÖKALP
17. Sinan YILMAZ
18. Şirvan KARACADAĞ
19. Vildan GÖKALP
20. Yüksel SUBATAN
21. Zehra AKKOYUN
22. Abdulkadir GÖKALP
23. Adnan GÖKALP
24. Bessi GÖKALP
25. Birgül KAYA
26. Burhan GÖKALP
27. Deniz GÖKALP
28. Eylem GÖKALP
29. Gökben GÖKALP
30. Gökhan GÖKALP
31. Gürkan GÖKALP
32. Haluk GÖKALP
33. Aytan DEMİR
34. Bessi GÖKALP
35. Canan YILMAZ
36. Cemile TUTAR
37. Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
38. Hatice ŞENBAYRAM
39. Havla ÖNEN
40. Hürriyet GETİREN
41. Hüsniye BAŞAKÇİ
42. Mehmet BAŞAKÇİ
43. Methiye ÖZÇELİK
44. Mülkiye TACAR
45. Müzeyyen ÇAMÇİ
46. Nebahat GÖKALP
47. Nezihe ÇOKSÜER
48. Perihan KIRMIZI
49. Remziye Gül GÖKALP
50. Saadet ÇAMÇİ
51. Sara URAT
52. Süer ÇETİK
53. Şeyhmus YILMAZ
54. Turan GÖKALP
55. YükselGÖKALP ÇOKSÜER
56. Zehra DİZDAROĞLU
57. Zübeyir ÇOKSÜER
58. Hasan GÖKALP
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 19/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Bir kısım başvurucular murisi Ömer Gökalp ile bir kısımbaşvurucular murisi Hasan Gökalp aleyhine 1954 yılında Derik Asliye HukukMahkemesinde açılan meni müdahale davasında verilen kararlar müteaddit kereler Yargıtayca bozulmuş, 1967 yılında bölgede kadastroçalışmalarının başlaması üzerine söz konusu dava Derik Kadastro Mahkemesinedevredilmiş daha sonra anılan dava Yargıtayca mercitayini yoluyla Kızıltepe Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve anılan Mahkemeninkapatılmasıyla Mardin Kadastro Mahkemesine devredilen dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 10/5/2017tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma ve mülkiyet haklarınınihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucular AdilGökalp, Bessi Gökalp, Harbiye Gökalp ve Yüksel GökalpÇoksüer Yönünden
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılması hâlinde başvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereğiAnayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıhâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini AnayasaMahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (Abdurrahman Miişoğluve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§18-21). Somut olaydabaşvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (24numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüerbaşvuru tarihinden sonra sırasıyla 31/1/2016, 9/4/2016, 1/2/2016 ve26/2/2016tarihlerinde ölmüş ancak mirasçıları makul bir süre içinde başvuruyadevam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılan başvurucular yönündenbaşvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri debulunmamaktadır.
13. Açıklanan nedenlerle başvuruculardan Adil Gökalp, Bessi Gökalp (24 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel GökalpÇoksüer yönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun,Cemile Tutar, Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren,Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi,Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi,Sara Urat, Turan Gökalp ve Zehra Dizdaroğlu Yönünden
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (3),48.maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarınca bireysel başvuruda, kamugücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dair olayların tarih sırasına göreözeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hakların ne şekilde ihlaledildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır (Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014,§§ 19, 20).
15. Somut olayda söz konusu başvurucular bireysel başvuruformlarında şikâyet konusu davanın tarafı olan Ömer Gökalp mirasçılarıolduklarını ve mirasçı sıfatıyla davaya devam ettiklerini ileri sürmüşlerse debaşvuruya dayanak olarak sunulan belgelerden anılan başvurucuların Ömer Gökalpmirasçıları olup olmadıkları bilgisine ulaşılamadığı ayrıca başvurucularınşikâyet konusu davaya taraf olup olmadıklarının da teyit edilemediğianlaşıldığından başvurucular tarafından ileri sürülen iddialarınkanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Necat Gökalp,Zehra Akkoyun, Cemile Tutar, Hatice Şenbayram,Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, Müzeyyen Çamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp veZehra Dizdaroğlu yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımındanincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
3. Diğer Başvurucular Yönünden
17. Diğer başvurucular yönünden açıkça dayanaktan yoksunolmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir nedende bulunmadığı anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Başvuruya konu dava, başvurucuların murislerinden intikalletakip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
20. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
21. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 63 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
22. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
23. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle taşınmazlarını kullanamadıklarınıbelirterek Anayasa’nın 35. maddesindetanımlanan mülkiyet haklarının da ihlal edildiğini iddia etmişlerse debaşvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönünde yukarıdayer verilen tespitler ışığında, mülkiyet haklarının ihlal edildiği yönündekiiddialarının ayrıca değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
25. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara, başvurucular murislerinin mirasçı sayısı ile sözkonusu davaya taraf olan murisin doğrudan mirasçısı ya da mirasçısınınmirasçısı olma durumları da dikkate alındığında karara ekli tabloda gösterilenmiktarlarda manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin lehinemanevi tazminata hükmedilen başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1.Başvurucular Adil Gökalp, Bessi Gökalp(24 numaralı), Harbiye Gökalp ve Yüksel Gökalp Çoksüeryönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
2. Başvurucular Necat Gökalp, Zehra Akkoyun, Cemile Tutar,Hatice Şenbayram, Hürriyet Getiren, Hüsniye Başakçi, Mehmet Başakçi, MüzeyyenÇamçi, Saadet Çamçi, Sara Urat, Turan Gökalp ve Zehra Dizdaroğlu yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
3. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara karara ekli tabloda gösterilen miktarlardamanevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin lehine manevi tazminata hükmedilenBAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Mardin Kadastro Mahkemesine (E.2013/78)GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE10/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
BAŞVURUCULAR
TAZMİNAT MİKTARI
Ömer GÖKALP Mirasçısı Başvurucular
1- Adnan GÖKALP
2- Havla ÖNEN
3- Yüksel SUBATAN
AYRI AYRI NET 1.100 TL
4- Canan YILMAZ
5- Fidan PİRİNÇÇİOĞLU
6- Gürgin YILMAZ
7- Handan YILMAZ
8- Hayrettin YILMAZ
9- Mehmet Hatip YILMAZ
10- Sertip YILMAZ
11- Sinan YILMAZ
12- Şeyhmus YILMAZ
13- Şirvan KARACADAĞ
AYRI AYRI NET 675 TL
14- Eylem GÖKALP
15- Gökben GÖKALP
16- Gökhan GÖKALP
17- Gürkan GÖKALP
18- Remziye Gül GÖKALP
19- Seyithan GÖKALP
20- Vildan GÖKALP
AYRI AYRI NET 950 TL
21- Zübeyir ÇOKSÜER
NET 2.
Hasan GÖKALP Mirasçısı Başvurucular
22- Nihat GÖKALP
23- Abdulkadir GÖKALP
24- Aytan DEMİR
25- Nezihe ÇOKSÜER
AYRI AYRI NET 850 TL
26- Deniz GÖKALP
27- Hamdiye GÖKALP
28- Handan TACAR
29. Hasan GÖKALP
30. Mülkiye TACAR
31. Nezahet GÖKALP
32. Ömer GÖKALP
33. Özlem TEMEL
34. Bessi GÖKALP (34 numaralı)
35. Nebahat GÖKALP
36. Perihan KIRMIZI
37. Süer ÇETİK
38. Meliha ESEN
39. Methiye ÖZÇELİK
40. Haluk GÖKALP
41. Birgül KAYA
42. Burhan GÖKALP
AYRI AYRI NET 250 TL