Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - HANİFİ DİL VE ZEKİ DİL Başvurusuna İlişkin Karar - 10/3/2016

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur ODUNCU

Basvurucular

:

Hanifi DİL ve Zeki DİL (bkz. ekli tablonun B satırı)

Vekili

:

Av. Saim BOZKURT

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvurular; terör örgütü üyeleri tarafından köy sakinlerininöldürüldüğü, hayvanların telef edildiği, babalarının konutlarına zararverildiği dikkate alınmaksızın 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör veTerörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamındayapılan başvuruların reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma vemülkiyet haklarının; ret işlemlerine karşı açılan davalara ilişkin yargılamaişlemlerinin adil olmaması, makul sürede sonuçlandırılmaması nedenleriyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular, muhtelif tarihlerde Anayasa Mahkemesine doğrudanyapılmıştır. Başvuru formları ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesineticesinde başvuruların Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bireksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm ve İkinci Bölüm Komisyonlarınca muhteliftarihlerde, başvurucuların adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

4. Birinci Bölüm ve İkinci Bölüm Komisyonlarınca muhteliftarihlerde, başvuruların kabul edilebilirlik incelemelerinin Bölümlertarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Anayasa Mahkemesi tarafından 2013/5320 başvuru numaralıdosyanın konu yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2013/5191 numaralı bireyselbaşvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2013/5191 numaralı bireyselbaşvuru dosyası üzerinden yürütülmesine ve 2013/5320 numaralı bireysel başvurudosyasının kapatılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucular; terör örgütü mensupları tarafından 14/7/1993tarihinde Batman ili Sason ilçesi Sarıyayla köyü Yıldızkaya mezrasına yapılan baskında hayvanlarının telefolduğunu, babaları S.D.nin konutuna silahla ateşaçılması sonucu konutunun hasar gördüğünü, köy sakinlerinden E.B.nin öldürüldüğünü ve M.B.ninyaralandığını beyan etmiş ve bu özel durumlarından kaynaklanan güvenlik kaygısınedeniyle köylerini terk etmek zorunda kaldıklarını iddia etmişlerdir.

8. Başvurucular, ekli tablonun C satırında belirtilen tarihlerde5233 sayılı Kanun kapsamına giren zararlarının karşılanması talebiyle BatmanValiliği Zarar Tespit Komisyonuna (Komisyon) başvurmuşlardır.

9. Ekli tablonun D satırında tarih ve sayıları belirtilenKomisyon kararlarında;terörolayları sonucu oluşan zararların karşılanması talebiyle yapılan başvurulardabilirkişi heyetince yapılan keşif, tutulan tutanaklar, dosyalarda yer alanbilgi ve belgeler uyarınca Sason ilçesi Sarıyaylaköyü boşalmadığından, kişiye yönelik bir tehdit ve saldırı olmadığından bahisletaleplerin reddine karar verilmiştir.

10. Ret işlemleri aleyhine ekli tablonun E satırında belirtilentarihlerde başvurucular tarafından açılan iptal davalarında, ekli tablonun Fsatırında tarihleri gösterilen Batman İdare Mahkemesi kararları ile Sarıyayla köyünün Yıldızkaya, Elagöz, Yelek, Gümüşkemer,Karaağaç, Karayün, Üçevler,Kergiz ve Yolaçmezralarından oluştuğu; Batman İl Jandarma Komutanlığının boşalan ve boşaltılanköylere ilişkin yazısında Yıldızkaya, Elagöz, Yelek, Gümüşkemer,Karaağaç, Karayün, Üçevler,Kergiz ve Yolaçmezralarının 1993-2000 tarihleri arasında kısmen boşaltıldığı/boşaldığınınifade edildiği, 1987-2000 yılları arasında Sarıyaylaköyünde geçici köy korucusu ile gönüllü köy korucusu görevlendirildiği vekoruculuk sisteminin olduğu, köy korucularının ailelerinin dışında köydeyaşayan 25 hanenin bulunduğu, köy nüfusunun 1990 yılında 1178 kişi, 1997yılında 605 kişi, 2000 yılında 777 kişi olduğu; 1990-2000 yılları arasındamuhtarlık seçimlerinin yapıldığı, Sarıyayla Köyü İlköğretimOkulunun eğitim ve öğretime açık olduğu, Sarıyaylaköyü halkının bir kısmının güvenlik kaygısıyla da olsa göç etmesinden dolayıuğradığı zararın anılan köyün tamamen boşalmamış olması, diğer bir ifadeyleanılan köyde nesnel güvenlik kaygısının yaşanmamış olması ve başvurucuyayönelik bir terör tehdidi ya da saldırısının bulunmaması nedenleriyle 5233sayılı Kanun hükümlerine göre idarece karşılanmasına hukuki olanakbulunmadığından bahisle davaların reddine hükmedilmiştir.

11. Başvurucuların temyizi üzerine ekli tablonun G satırındagösterilen tarihlerde Danıştay Onbeşinci Dairesiilamları ile kararların usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçelerde ileri sürülentemyiz nedenlerinin kararların bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğibelirtilerek hükümlerin onanmasına karar verilmiştir.

12. Başvurucular muhtelif tarihlerde bireysel başvurudabulunmuşlardır.

B. İlgili Hukuk

13. 5233 sayılı Kanun’un 1., 2., 4., 6., 7., 8., geçici 1.,geçici 3., geçici 4. maddeleri, 24/6/2013 tarihli ve 2013/5034 sayılı BakanlarKurulu Kararı Eki Karar’ın 1. maddesi, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/12/2008tarihli ve E.2008/4141, K.2008/9584 sayılı kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin31/12/2008 tarihli ve E.2008/5548, K.2008/9733 sayılı kararı, Danıştay OnuncuDairesinin 20/2/2009 tarihli ve E.2008/6679, K. 2009/1227 sayılı kararı (Celal Demir, B. No: 2013/3309, 6/2/2014,§§ 15-28).

14. 5233 sayılı Kanun’un 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılıKanun’un 1. maddesiyle değişik 9. maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları şöyledir:

 “Yaralanma, engelli hâle gelme ve ölüm hâllerinde (7000) göstergerakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktarın;

 a) Yaralananlara altı katı tutarını geçmemek üzere yaralanma derecesinegöre,

 b) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından üçüncüderece olarak tespit edilenlere dört katından yirmidörtkatı tutarına kadar,

 c) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından ikinciderece olarak tespit edilenlere yirmibeş katından kırksekiz katı tutarına kadar,

 d) Çalışma gücü kaybı, yetkili sağlık kuruluşları tarafından birinciderece olarak tespit edilenlere kırkdokuz katından yetmişiki katı tutarına kadar,

 e) Ölenlerin mirasçılarına elli katı tutarında,

 Nakdî ödeme yapılır.

 …

 Birinci fıkranın (e) bendine göre belirlenen nakdî ödemenin mirasçılaraintikalinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun mirasa ilişkin hükümleriuygulanır.”

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

15. Mahkemenin 10/3/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucularınİddiaları

16. Başvurucular; 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptıklarıtaleplerin ve akabinde açtıkları davaların reddedildiğini, idarece "Köykorucusu ol yahut köyü terk et." şeklindeyapılanbaskı ve zorlamaya köy halkının maruz kalmasının dikkate alınmadığını,dosyadaki zarar tespitine ilişkin raporlar ve güvenlik nedeniyle köyününboşaltılmış olduğunu belirten belgeler ve terör örgütü mensuplarınca köyeyapılan baskın sonucunda hayvanlarının telef olmasına, babaları S.D.nin konutunun hasara uğramasına, köy sakinlerinden E.B.nin öldürülmesine ve M.B.ninyaralanmasına dair özel durumları dikkate alınmadan köyün tamamen boşalmamışolduğu soyut gerekçesine ve şahıslarına yönelik bir terör tehdidi ya dasaldırısının bulunmaması ileri sürülerek sundukları belgelerindeğerlendirilmediğini, idare tarafından sunulan belgelerin dikkate alındığını,bu belgeler tebliğ edilmemek suretiylekendilerinesavunma yapma imkânı tanınmadan karar verildiğini ve bu kararın adil olmadığınıbelirtmişlerdir.

17. Başvurucular; ayrıca kararların yeterli gerekçe ihtivaetmediğini, sundukları belgeleri dikkate almadan idarece sunulan belgeleredayalı olarak karar veren Mahkemenin tarafsız olmadığını, kendi içindeçelişkili ve gerçeği yansıtmayan belgelere dayanılarak karar verildiğini, aynıyerleşim yerinden önceki bir tarihte başvuruda bulunanlar hakkında Komisyonuntazminat ödenmesi yönünde karar verdiği hâlde yargı mercilerince bu kararlarkonusunda araştırma ve inceleme yapılmayarak davalarının reddine kararverildiğini, bu nedenle makul ve objektif bir sebep bulunmamasına rağmenşahıslarına tazminat ödenmemesi yönünde karar alınarak ayrımcılığa maruzkaldıklarını, idarenin can ve mal güvenliğini sağlama yükümlülüğünü yerinegetirmemesi sonucu mülkiyet haklarından yoksun kaldıklarını ve DereceMahkemelerinin yaptığı hatalı değerlendirme nedeniyle zararlarının tazminedilmediğini, 5233 sayılı Kanun’da yer almayan bir nedene dayanılarak Komisyonve yargı makamlarınca taleplerinin reddedildiğini, ayrıca yaptıkları başvurularhakkında yürütülen işlemlerin makul sürede sonuçlandırılmadığını belirterekAnayasa’nın2., 7., 10., 35., 36., 87., 125. ve 141.maddelerinde tanımlanan haklarınınihlal edildiğini iddia etmişler ve maddi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

B. Değerlendirme

18. Başvuru formları ve ekleri incelendiğinde başvurucuların,5233 sayılı Kanun kapsamındaki zararlarının tazmini amacıyla açtıklarıdavaların reddedilmesi nedeniyle Anayasa’nın 2., 7., 10., 35., 36., 87., 125.ve 141.maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini iddia ettiklerianlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hukukinitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini kendisitakdir eder (Tahir Canan, B. No:2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucular, Mahkemece verilen ret kararlarıneticesinde idarenin can ve mal güvenliğini sağlama yükümlülüğünü yerinegetirmediğini, terör örgütü üyeleri tarafından yerleşim yerine yapılan baskındahayvanlarının telef edildiğini, babalarının konutlarına ağır silahlarlasaldırıda bulunulması nedeniyle babalarının konutunun hasar gördüğünü,mağduriyetleri hakkında bir giderim sağlanması imkânının kendilerinetanınmadığını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyethaklarının ihlal edildiğini iddia etmişlerdir. Anılan ihlal iddiaları,gerekçeli karar hakkının ihlali iddiasının incelenmesi sonucu verilen kararabağlı olarak değerlendirileceğinden bu ihlal iddiası yönünden ayrıca incelemeyapılmamıştır. Başvurucuların diğer ihlal iddiaları aşağıdaki başlıklar altındaincelenmiştir:

1. Kabul EdilebilirlikYönünden

a. Eşitlik İlkesininİhlal Edildiğine İlişkin İddia

19. Başvurucular, 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptıklarıgiderim taleplerinin mukim oldukları köyün tamamen boşaltılmamış olduğugerekçesiyle reddedildiğini ancak aynı yerleşim yerinden önceki bir tarihtebaşvuruda bulunanlar hakkında Komisyonun tazminat ödenmesi yönünde kararverdiğini ve yargı mercilerince bu kararlar konusunda araştırma ve incelemeyapılmayarak davalarının reddine hükmedildiğini, bu nedenle makul ve objektifbir sebep bulunmamasına rağmen tazminat ödenmemesi yönünde kararlar alındığınıbelirterek Anayasa’nın 10. maddesinde tanımlanan eşitlik ilkesinin ihlaledildiğini iddia etmişlerdir.

20. 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurularda, tazminattaleplerinin reddedilmesi nedeniyle ayrımcılığa maruz kalındığı iddiası dahaönce bireysel başvuruya konu olmuş ve Anayasa Mahkemesinin bu konuda verdiğikararlarında, başvurucuların kendilerine hangi temele dayalı olarak ayrımcılıkyapıldığına ilişkin herhangi bir beyanda bulunmadıkları gibi belirtileniddialarını temellendirecek herhangi bir somut bulgu ve kanıt da sunmamışoldukları dikkate alınarak başvurucuların anılan iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğu sonucuna varılmıştır (MesudeYaşar, B. No: 2013/2738, 16/7/2014, §§ 43-48; Cahit Tekin, B. No: 2013/2744, 16/7/2014,§§ 39-44).

21. Somut başvurular açısından yapıldığı iddia edilenayrımcılığın hangi temele dayalı olduğuna dair bir beyanda bulunulmadığı,belirtilen iddiaları temellendirecek herhangi bir somut bulgu ve kanıtsunulmadığı gibi farklı karar verilmesini gerektiren bir yön debulunmamaktadır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurucuların eşitlik ilkesinin ihlaledildiği iddialarının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönündenincelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Adil YargılanmaHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

i. Tarafsız MahkemedeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

23. Başvurucular, idare tarafından sunulan ve kendilerine tebliğedilmeyen belgelere göre karar veren Mahkemelerin tarafsız olmadığını iddiaetmişlerdir.

24. 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurularda, benzeriddialar daha önce bireysel başvuruya konu olmuş ve Anayasa Mahkemesinin bukonuda verdiği kararlarında, başvurulara konu yargılamalarda hâkimintarafsızlığına ilişkin karineyi ortadan kaldıracak şekilde yargılamayı yürütenhâkimin taraflardan birine yönelik ön yargılı ve taraflı bir tutumu, kişiselbir kanaati veya menfaati, bu bağlamda kişisel bir taraflılığının söz konusuolduğunu ortaya koyan bir bulgu saptanmadığı anlaşıldığından başvurucularınanılan iddialarının açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna varılmıştır (Mesude Yaşar, §§ 38-41; Cahit Tekin, §§ 34-37).

25. Somut başvurular açısından hâkimin tarafsızlığına ilişkinkarineyi ortadan kaldıracak bir olgu ya da bulgu saptanmadığı gibi farklı kararverilmesini gerektiren bir yön de bulunmamaktadır.

26. Açıklanan nedenlerle başvurucuların tarafsız mahkemedeyargılanma haklarının ihlal edildiği iddialarının diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

ii. Çelişmeli Yargılama veSilahların Eşitliği İlkelerinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia

27. Başvurucular, sundukları bilgi, belge ve deliller dikkatealınmaksızın sadece idare tarafından sunulan ve kendilerine tebliğ edilmeyenbelgelere dayanılarak İlk Derece Mahkemeleri tarafından davalarının reddinekarar verildiğini belirtmiş; bu nedenle çelişmeli yargılama ve silahlarıneşitliği ilkelerinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.

28. 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurularda, çelişmeliyargılama ve silahların eşitliği ilkelerinin ihlal edildiği iddiası daha öncebireysel başvuruya konu olmuş ve Anayasa Mahkemesinin bu konuda verdiğikararlarında, başvurulara konu tazminat taleplerinin 5233 sayılı Kanunkapsamında karşılanıp karşılanmayacağı noktasında Danıştay tarafından ihdasedilen içtihadi kriter olan “yerleşim yerinin tamamenboşalmış/boşaltılmış olması” ölçütünden yararlanıldığı, bu hususun tespiti içinde bir kısım idari birimden gelen tahkikat sonuçlarına dayanıldığı, bubelgelerin ve içeriklerinin Komisyon ya da İlk Derece Mahkemesi kararlarınaaktarıldığı, bu suretle ilgili belgeler ve içeriklerine en geç İlk DereceMahkemesi kararıyla başvurucuların vakıf olduğu tespit edilmiştir.Başvurucuların, temyiz ve karar düzeltme talep dilekçelerinde bu belgelerışığında yapılan tespitlere karşı itiraz ve savunmalarını ileri sürmeimkânlarının bulunduğu, başvurucular tarafından ibraz edilen delil ve beyandilekçeleri kapsamında Mahkemelerce idare ve başvurucular tarafından sunulanbelgeler değerlendirilerek başvuruculara dava malzemesine ilişkin olarak tetkikve beyanda bulunma olanağının tanındığı, bu çerçevede başvuru dosyalarıkapsamından başvurucuların yargılamanın sonucunu etkileyecek usule ilişkin birimkândan mahrum bırakılmadığı anlaşıldığından başvuruların bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmiştir (MesudeYaşar, §§ 74-76; Cahit Tekin,§§ 70-72).

29. Somut başvurularda yukarıda değinilen ilkeler ışığındayapılan incelemelerde başvurucuların usule ilişkin bir imkândan mahrumbırakılmadığı ve başvurucular açısından farklı karar verilmesini gerektiren biryön de bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

30. Açıklanan nedenlerle başvurucuların çelişmeli yargılama vesilahların eşitliği ilkelerinin ihlal edildiği iddialarının diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

iii. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

31. Başvurucular, 5233 sayılı Kanun kapsamında ileri sürdüklerigiderim taleplerinin değerlendirilmesi hususundaki idari süreç ve yargılamaprosedürlerinin makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle Anayasa’nın 36.maddesinde tanımlanan makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini iddiaetmişlerdir.

32. 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan müracaatlarda idariyargı makamları nezdindeki yargılamaların makul sürede tamamlanmadığı yönündekiiddialar daha önce bireysel başvuru konusu yapılmış ve Anayasa Mahkemesinin bukonuda verdiği kararlarında, Komisyon ve yargılama aşamalarında geçen sürelerile davanın tüm koşulları, karara bağlanan başvuru sayısı ve yargılamasürecinde Komisyon ve yargılama makamlarınca yapılan işlemler dikkate alınarakuyuşmazlığın karara bağlanması konusunda kamu otoritelerine ve özellikleyargılama organlarına atfedilebilecek bir gecikmenin olmadığı ve toplamda sekizyılın altında gerçekleşen başvuruların karara bağlanma süresinin makul süredeyargılanma hakkının ihlaline yol açmadığı sonucuna ulaşılmıştır (Sabri Çetin, B. No: 2013/3007, 6/2/2014,§§ 61-69; Mahmut Can Arslan, B.No: 2013/3008, 6/2/2014, §§ 60-68; MehmetGürgen, B. No: 2013/3202, 6/2/2014, §§ 58-66; Celal Demir, §§ 58-66). Başvurunun kesinolarak karara bağlanmasının daha uzun bir sürede gerçekleştiği ve bu durumun başvurucularaatfedilebilecek bir kusurdan kaynaklanmadığı durumlarda ise makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır (İsmet Kaya, B. No: 2013/2294, 8/5/2014, §§46-70).

33. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasınınilgili bölümü şöyledir:

“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksunbaşvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

34. Somut davalara bir bütün olarak bakıldığında Komisyonabaşvuru tarihleri (bkz. ekli tablonun C satırı)ile nihai karar tarihleri (bkz.ekli tablonun G satırı) arasında geçen ve ekli tablonun H satırında her birbaşvuru için ayrı ayrı toplam süreleri belirtilen yargılama sürelerinde,uyuşmazlığın karara bağlanması konusunda kamu otoritelerine ve özellikleyargılama organlarına atfedilebilecek bir gecikmenin olduğu tespitedilemediğinden, başvurular açısından farklı karar verilmesini gerektiren biryön de bulunmadığından yargılama sürelerinin makul olduğu sonucuna varılmıştır.

35. Açıklanan nedenlerle başvurucuların makul sürede yargılanmahaklarına yönelik bir ihlalin olmadığı açık olduğu anlaşıldığından başvurularınbu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

iv. Hakkaniyete UygunYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

36. Başvurucular, 5233 sayılı Kanun kapsamında yaptıklarıbaşvurunun 14/7/1993 tarihinde terör örgütü üyelerince hısımları E.B.nin öldürülmesi ve M.B.ninyaralanması noktasındaki özel durumları dikkate alınmaksızın Mahkemece mukimoldukları köyün tamamen boşaltılmamış olduğu şeklindeki nesnel ölçüttenhareketle reddedildiğini belirterek Anayasa’nın 36. maddesinde tanımlananhakkaniyete uygun yargılanma haklarının ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.

37. İlke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmışmaddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukukkurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlıklailgili varılan sonucun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuruincelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece mahkemelerinin tespit vesonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda bariz takdir hatasıiçermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak veözgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede kanun yolu şikâyetiniteliğindeki başvurular, derece mahkemesi kararları bariz takdir hatası veyaaçık keyfîlik içermedikçe Anayasa Mahkemesince esasyönünden incelenemez (Necati Gündüz ve RecepGündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).

38. 5233 sayılı Kanun’un 2. maddesinde terör dışındaki ekonomikve sosyal sebeplerle uğranılan zararlar ile güvenlik kaygıları dışında kendiistekleriyle bulundukları yerleri terk edenlerin bu sebeple uğradıklarızararların kapsam dışında olduğu açıkça belirtilmiştir.

39. Esasen taleplerin yapıldığı bölge itibarıyla özellikleekonomik ve sosyal nedenlerle yaşanan göç olayları ve bundan kaynaklananzararların yoğunluğu karşısında 5233 sayılı Kanun kapsamında tazminedilebilecek zararların tespitinde temel alınacak objektif bir ölçütün ihdasedilmesi zorunlu görünmektedir. Bu kapsamda güvenlik kaygısının yerleşimyerinde sürekli yaşayan kişilere ve sözü edilen kaygı nedeniyle aynı yerleşimyerini terk eden kişilere göre değişmemesi gereğinden, terör olayları nedeniyletoplumda oluşan korku ve endişe karşısında her bireyin farklı tepkigöstermesinin mümkün olduğu gerçeğinden hareket eden yargısal makamlar, kişidenkişiye değişebilen bir duygu olan güvenlik kaygısının “köyün ya da mezranıntamamen boşalmış/boşaltılmış olması veya anılan yerleşim yerlerinde sadecegeçici köy korucularının kalması” şeklinde nesnel bir ölçüte dayandırılmasınızorunlu görerek, güvenlik kaygısına dayanılarak bir yerleşim yerinin kısmenboşalmış olması hâlinde o yerleşim yerinde güvenli bir şekilde yaşayabilmeolanağını sağlayan asgari güvenlik şartlarının idarece oluşturulduğundanhareketle 5233 sayılı Kanun kapsamında maddi zararların idarece ödenmesineyasal olanak bulunmadığı ilkesini benimsemişlerdir (Mesude Yaşar, §§ 89, 90; CahitTekin, §§ 84, 85).

40. 5233 sayılı Kanun uyarınca ileri sürülen taleplerinbelirtilen Kanun kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususu veKanun’un kapsamının belirlenmesi noktasındaki mevzuat hükümlerinin yorumu ilebu hususta içtihadi bir ölçütün belirlenmesi ve somutolayın bu ölçüt uyarınca değerlendirilmesi noktasındaki takdir, esasen derecemahkemelerine ait olup 5233 sayılı Kanun’un uygulanması bağlamında daha öncebireysel başvuru konusu yapılmış olan taleplere ilişkin olarak AnayasaMahkemesi tarafından yapılan değerlendirmeler neticesinde de belirtilenhususlara ilişkin iddiaların maddi olayın ve hukuk kurallarının yorumlanması veuygulanması bağlamında kanun yolu mahkemelerince değerlendirilmesi gerekenhususlara ilişkin olduğu belirtilerek açıkça dayanaktan yoksun olduğu sonucunavarılmıştır (Sabri Çetin, §§45-50). Bu konudaki takdir esasen derece mahkemelerine ait olmakla beraberderece mahkemesi kararlarının bariz takdir hatası içermesi durumunda anayasalbir temel hak veya özgürlüğün ihlal edilip edilmediğinin tespiti noktasındafarklı bir değerlendirme yapılması gerekebilecektir (Mesude Yaşar, § 93; CahitTekin, § 88).

41. Başvurucuların; hısımları olduklarını iddia ettiklerikişilerin terör örgütünce öldürüldüğü ve yaralandığı, bu nedenlerle güvenlikkaygısıyla köylerini terk ettikleri, bu çerçevede oluşan zararlarının 5233sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürdükleri vebelirtilen vakıaya ilişkin tutanaklar ile soruşturma evraklarını DereceMahkemelerine ibraz ederek terör olaylarından kaynaklanan güvenlik kaygısınedeni ile yerleşim yerlerini terk ettikleri noktasındaki özel durumlarınındikkate alınmasını talep ettikleri anlaşılmaktadır.

42. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ve 6216 sayılıKanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile 46. maddesinin (1) numaralıfıkrasında yer alan hükümler gözetildiğinde bireysel başvuruda bulunacaklarınbaşvuruya konu ettiği kamu gücü işlemi, eylemi ya da ihmali nedeniyle yakişisel olarak doğrudan etkilenmiş olması ya da başvurucu ile doğrudan mağdurarasında şahsi ve özel bir bağın bulunması gerekir (bkz. Türk Pediatrik Onkoloji Grubu Derneği, B.No: 2012/95, 25/12/2012, § 21).

43. Aile bireylerinden birisi insan hakları ihlalinden dolayımağdur olduğunda başvurucunun maruz kaldığı sıkıntı, insan hakkı ihlalininmağduru olan kişinin akrabasında kaçınılmaz olarak meydana geldiği kabul edilenduygusal çöküntüden daha farklı bir boyut ve karakter arz eden özel nedenlerinvarlığını gerektirir (Benzer yöndeki AİHM kararları için bkz. Çakıcı/Türkiye, B. No: 23657/94, 8/7/1999,§ 98; İpek/Türkiye, B. No:25760/94, 17/2/2004, § 181).

44. Başvurucunun, yakınının mağduriyeti nedeniyle etkilenmiş vekendi hayat akışına yön vermiş olduğunun kabulü için yaşanan olay sonucundaduyulan üzüntünün ötesinde yakınının başına gelen hadise sebebiyle başvurucudaoluşan algı, bu algının meydana gelmesinde temel teşkil eden özel bağ vealgının yoğunluğu hakkında açıklamada ve kanıtlamada bulunulması gerekmektedir(Sahibe Çelik ve Necla Çelik, B.No: 2013/4899, 20/1/2015, § 48).

45. Anayasa Mahkemesinin 9/6/2015 tarihli yazısı ilebaşvuruculardan, başvuru formunda ileri sürülen iddialarını ispat etmeyeyönelik hısımları olduğu belirtilen ve mağdur oldukları beyan edilen kişilerile başvurucular arasında şahsi ve özel bağa dair elverişli delilleri Mahkemeyesunması istenmiştir.

46. Başvurucular 7/7/2015 tarihli dilekçeleri ile, bu kişilerile aralarındaki şahsi ve özel bağı belirtmeksizin ve hısım olduklarını iddiaetmeden anılan kişilerin öldürüldüğünü ve yaralandığını beyan etmiş; ölüm veyaralanma olayına ilişkin tutanak sunmuşlardır.

47. Bu çerçevede başvurucuların nüfus kayıt örneklerinden hısımoldukları tespit edilemeyen ve köy sakinlerinden olduğu anlaşılan kişilerinyaralanması ve öldürülmesi iddiaları hakkında Anayasa Mahkemesi tarafındanbaşvuruculara yazılan müzekkereye cevap olarak başvurucuların bu kişiler ilearalarındaki ilişkide şahsi ve özel bağ bulunduğuna dair herhangi bir bilgiveya belge sunmadığı, anılan kişilerin isimlerini zikrederek yaralandığını veöldürüldüğünü belirtilmekle yetindiği, mağdur olduğu beyan edilen kişilerin başınageldiği iddia edilen olay neticesinde başvurucularda oluşan algı, bu algınınoluşmasında temel teşkil eden özel nedenler ve algının yoğunluğu konusundabaşvurucuların yeterince açıklıkta beyanlarının bulunmadığı tespit edilmiştir.Bu tespit karşısında, başvurucuların talebinin 5233 sayılı Kanun kapsamındadeğerlendirilebilmesinin, yerleşim yerini terör eylemleri veya terörle mücadelekapsamında yürütülen faaliyetler nedeniyle terk edip etmedikleri noktasındanesnel ölçütten farklı bir karine veya ölçüt arayışına girilmesini gerektirecekboyuta ulaşmadığı anlaşılmaktadır.

48. Açıklanan nedenlerle başvurucular tarafından ileri sürüleniddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşıldığından başvurularınbu kısmının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

v. Gerekçeli KararHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

 Babaları S.D.nin KonutununHasara Uğradığı Şikâyeti Kapsamında Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğineİlişkin İddia

49. Başvurucular 14/7/1993 tarihinde terör örgütü mensuplarıtarafından köye yapılan baskında babaları S.D.ninkonutuna ağır silahlarla saldırıda bulunulduğunu, babalarının konutunun hasargördüğünü, bu iddiaları hakkında hiçbir değerlendirme yapılmaksızın davalarınınreddedildiğini iddia etmişlerdir.

50. Gerekçeli karar hakkı adil yargılanma hakkının somutgörünümlerinden biri olup Anayasa Mahkemesi Anayasa'nın 36. maddesi uyarıncainceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü Sözleşme'nin 6. maddesi veAvrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadı ışığında yorumlamak suretiyleSözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alan ve AİHM içtihadıyla adil yargılanmahakkının kapsamına dâhil edilen gerekçeli karar hakkına Anayasa'nın 36. maddesikapsamında yer vermektedir (Güher Ergun vediğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 38).

51. Mahkeme kararlarının gerekçeli olması adil yargılanmahakkının unsurlarından birisi olmakla beraber bu hak, yargılamada ileri sürülenher türlü iddia ve savunmaya ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi şeklindeanlaşılamaz. Bu nedenle gerekçe gösterme zorunluluğunun kapsamı, kararınniteliğine göre değişebilir. Bununla birlikte başvurucunun ayrı ve açık bir yanıtverilmesini gerektiren usul veya esasa dair iddialarının cevapsız bırakılmışolması bir hak ihlaline neden olacaktır (MuhittinKaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik Gıda Turizm Pazarlama Sanayi veTicaret Limited Şirketi, B. No: 2013/1213, 4/12/2013, § 26).

52. Somut olaylarda başvurucular; yerleşim yerleri olan Sarıyayla köyü Yıldızkayamezrasına terör örgütü üyeleri tarafından 14/7/1993 tarihinde baskındüzenlendiğini, babalarının konutuna ağır silahlarla ateş açılması nedeniylebabalarının konutunun zarar gördüğünü, bu şikâyetlerini dava ve temyizdilekçelerinde ileri sürmelerine rağmen iddiaları hakkında bir değerlendirme yapılmasızın yargılama mercilerincekararverildiğini iddia etmişlerdir.

53. 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurularda,Komisyon kararlarında (bkz. § 9), İdareMahkemesi kararlarında (bkz. § 10), kanun yolu denetimi sonrasında hükmedilenilamda (bkz. § 11) başvurucuların iddiaları hakkında herhangi değerlendirmedebulunulmadığı tespit edilmiştir.

54. Başvurucular, babaları S.D.ninkonutuna zarar verildiği konusunda delil olarak olay yeri tespit tutanağısunmuşlardır. Jandarma astsubay kıdemli çavuş, uzman jandarma I. kademeliçavuş, jandarma binbaşı, jandarma onbaşı ve jandarma er rütbelerini haiz sekizgörevli tarafından düzenlenen 14/7/1993 tarihli olay yeri tespit tutanağının veiki sayfalık ek krokisinin incelenmesinden tutanakta olayların meydana gelişşeklinin izah edildiği, olay yeri krokisine çizilen ev figürleri üzerine evsahipleri oldukları belirtilen kişilerin adlarının yazıldığı, terör örgütüüyelerince saldırılan evlerdeki kurşun izlerine ve roket atar izlerine krokiyeişlenmek suretiyle yer verildiği tespit edilmiştir.

55. Olay yeri tespit tutanağının ve krokisinin incelenmesindenbaşvurucuların babası olan S.D.nin evinin krokidebelirtildiği, eve isabet eden kurşun izlerine işaret edildiği tespitedilmiştir.

56. Olay tarihinde on dört ve yirmi bir yaşlarında olanbaşvurucuların nüfus kayıtlarının incelenmesinden;

i. Başvurucu Hanifi DİL’in 1978 doğumlu olduğu, 1997 yılında evlendiği,başvurucunun evlenme tarihine kadar 1993 doğumlu çocuğunun bulunduğu tespitedilmiştir. 14/7/1993 tarihli olayın yaşandığı tarihten yaklaşık iki ay sonrailk çocuğu dünyaya gelen başvurucunun olay tarihinde fiilen eş ve çocuklarındanoluşan aile hayatı içinde olduğu,

ii. Başvurucu Zeki DİL’in 1972doğumlu olduğu, 1999 yılında evlendiği, başvurucunun evlenme tarihine kadar1987, 1996, 1997 ve 1999 doğumlu çocuklarının bulunduğu tespit edilmiştir.14/7/1993 tarihli olayın yaşandığı tarihte bir çocuğu bulunan başvurucunun olaytarihinde fiilen eş ve çocuklarından oluşan aile hayatı içinde olduğu sonucunaulaşılmıştır.

57. Aile birlikteliği içinde olan başvurucuların babaları S.D.nin evinde yaşadıkları yönünde bir iddialarıbulunmadığı gibi başvurucular, buna yönelik bilgi ve belgelerini ne DereceMahkemeleri aşamasında ne de bireysel başvuru incelemesi aşamasında sunmuştur.Olay yeri tespit tutanağında ve krokisinde başvurucuların adının geçmediği dikkatealındığında babası S.D. ile birlikte yaşadıklarıiddiaları da bulunmayan başvurucuların, babalarının konutunun zarar görmesinedeniyle mağdur oldukları sonucuna varılamayacaktır. Yukarıda belirtilennedenlerle başvurucuların babaları S.D.nin konutununhasar gördüğü iddiası hakkında Derece Mahkemelerince herhangi bir değerlendirmeyapılmaması nedeniyle kararların yeterli gerekçe ihtiva etmediği sonucunavarılamayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

58. Açıklanan nedenlerle başvurucuların gerekçeli karar hakkınayönelik bir ihlalin olmadığı açık olduğu anlaşıldığından başvurunun bu kısmınındiğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

 Hayvanlarının Telef Olduğu Şikâyeti KapsamındaGerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

59. Başvuru formları ile eklerinin incelenmesi sonucunda açıkçadayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesinigerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun bu kısmınınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

60. Başvurucular 14/7/1993 tarihinde terör örgütü mensuplarıtarafından yerleşim yerlerine yapılan baskında büyükbaş ve küçükbaşhayvanlarının telef olduğunu belirterek mülkiyet haklarının ihlal edildiğini,bu iddiaları hakkında hiçbir değerlendirme yapılmaksızın davalarınınreddedildiğini iddia etmişlerdir.

61. Gerekçeli karar hakkı adil yargılanma hakkının somutgörünümlerinden biridir. Anayasa Mahkemesi de Anayasa’nın 36. maddesi uyarıncainceleme yaptığı birçok kararında, ilgili hükmü Sözleşme'nin 6. maddesi ve AİHMiçtihadı ışığında yorumlamak suretiyle Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alanve AİHM içtihadıyla adil yargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen gerekçelikarar hakkı ve silahların eşitliği ilkesi gibi ilke ve haklara Anayasa'nın 36.maddesi kapsamında yer vermektedir (GüherErgun ve diğerleri, § 38).

62. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, herkesinyargı organlarına davacı veya davalı olarak başvurabilme ve bunun doğal sonucuolarak da iddia, savunma ve adil yargılanma hakkı güvence altına alınmıştır.Maddeyle güvence altına alınan hak arama özgürlüğü, kendisi bir temel hakniteliği taşımasının ötesinde diğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekildeyararlanılmasını ve bunların korunmasını sağlayan en etkili güvencelerdenbirisidir. Bu bağlamda Anayasa’nın, bütün mahkemelerin her türlü kararlarınıngerekçeli olarak yazılmasını ifade eden 141. maddesinin de hak aramahürriyetinin kapsamının belirlenmesinde gözetilmesi gerektiği açıktır (Vedat Benli, B. No: 2013/307, 16/5/2013, §30).

63. Mahkeme kararlarının gerekçeli olması adil yargılanmahakkının unsurlarından birisi olmakla beraber bu hak, yargılamada ileri sürülenher türlü iddia ve savunmaya ayrıntılı şekilde yanıt verilmesi şeklindeanlaşılamaz. Bu nedenle gerekçe gösterme zorunluluğunun kapsamı kararınniteliğine göre değişebilir. Bununla birlikte başvurucunun ayrı ve açık biryanıt verilmesini gerektiren usul veya esasa dair iddialarının cevapsızbırakılmış olması bir hak ihlaline neden olacaktır (Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik Gıda TurizmPazarlama Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, § 26).

64. Kanun yolu mahkemelerince verilen karar gerekçelerininayrıntılı olmaması, ilk derece mahkemesi kararlarında yer verilen gerekçelerinonama kararlarında kabul edilmiş olduğu şeklinde yorumlanmakla beraber (Aziz Turhan, B. No: 2012/1269, 8/5/2014, §53), başvurucuların dile getirmesine rağmen ilk derece mahkemesinin detartışmadığı esaslı hususlara ilişkin temyiz başvurularıyla başvurucularınusule ilişkin haklarının ihlal edildiğine yönelik somut şikâyetlerinin temyizincelemesinde tartışılmaması veya yargı mercileri tarafından resen dikkatealınması gereken hükümlerin gerekçesi açıklanmaksızın uygulanmaması, gerekçelikarar hakkının ihlali olarak görülebilir (MustafaKahraman, B. No: 2014/2388, 4/11/2014, § 37).

65. AİHM’e göre mahkemeler ve yargımercileri verdikleri kararlarda yeterli gerekçe göstermelidir. Gerekçe göstermeyükümlülüğünün kapsamı, kararın niteliğine göre değişir ve davaya konu olayıniçinde bulunduğu şartlar ışığında değerlendirilerek belirlenir (Higgins ve diğerleri /Fransa, B. No:134/1996/753/952,19/2/1998, § 42).

66. Bir mahkeme kararının gerekçesi, o davaya konu maddiolguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere vehukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyar; maddi olgular ile hükümarasındaki mantıksal bağlantıyı gösterir. Tarafların hangi nedenle haklı veyahaksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve hukuka uygunlukdenetimini yapabilmeleri için ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmünhangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini kuşkuya yer vermeyecek açıklıktagösteren bir gerekçe bölümünün bulunması zorunludur (Nurten Esen, B. No: 2013/7970, 10/6/2015, § 56).

67. Somut olaylarda başvurucular; yerleşim yerlerine 14/7/1993tarihinde terör örgütü mensuplarınca baskın düzenlendiğini, bu baskındabüyükbaş ve küçükbaş hayvanlarının telef olduğunu, anılan iddiaları hakkındabir değerlendirme yapılmaksızın yargılama mercilerincekararverildiğini iddia etmişlerdir.

68. 5233 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurularda,Komisyon kararlarında (bkz. § 9)başvurucunun iddiaları hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmadığı tespitedilmiştir.

69. İdare Mahkemesi kararlarında (bkz. § 10), başvurucularınhayvanlarının telef olduğu yönündeki iddiaları hakkında herhangi birdeğerlendirme yapılmayarak davalarının reddine karar verilmiş, kanun yolu mercince de İlk Derece Mahkemesi kararları onanmıştır (bkz.§ 11).

70. Başvurucular, hayvan zararlarının varlığı konusunda delilolarak olay yeri tespit tutanağı sunmuşlardır (bkz. § 54). 14/7/1993 tarihliolay yeri tespit tutanağında “... Sasonilçesi, Sarıyayla köyü, Yıldızkayamezrasının sayıları tespit edilemeyen bir grup PKK terör örgütü militanlarıncabasıldığı...mezrada bulunan evlerin çevresindeki ağaç çitlerden yapılan hayvanbarınaklarının içerisinde bulunan 8 (sekiz) inek ile 97 (doksan yedi) koyun vekeçinin telef olduğu...”nun belirtildiği,olay yeri tespit tutanağının iki sayfalık ek krokisinin incelenmesinde telefolan hayvanlara ilişkin kayıtlara yer verildiği tespit edilmiştir.

71. AİHM 28/6/2011 tarihli ŞükrüBoğuş ve diğerleri [(k.k.), B. No:54788/09 …, 28/06/2011] kararında, başvurucuların taleplerinin kanıt yokluğunedeniyle Ağrı Zarar Tespit Komisyonu tarafından reddedilmesi hakkındaincelemede bulunmuş ve başvurucuların iddiaları hakkında tek delilinCumhuriyetin ilanından 1993 yılına kadar başvurucuların olağanüstü hal ilanedilen bölgede yaşadıklarının muhtar tarafından onaylandığı belge olduğunutespit etmiş ve sonuç olarak başvuruların açıkça dayanaktan yoksun olduğukanaatine varmıştır.

72. AİHM, 28/6/2011 tarihli ElifAkbayır ve diğerleri/Türkiye [(k.k.), B. No: 30415/08…, 28/6/2011] kararında, 5233 sayılıKanun’un kabul edilmesiyle uygulamaya konulan yeni giderim usulününincelenmesinde, olay ve olguların meydana geldiği dönemde başvurucunun çok gençyaşta olduğu veya başvurucunun doğum tarihinin bu dönemden sonraki bir zamanadenk gelmesi dikkate alındığında, komisyonlarca ilgilinin tek başınayaşamasının veya mülklere sahip olmasının mümkün olamayacağı yönünde bir sonucavarılarak, aynı aile fertleri tarafından çok sayıda talepte bulunulmasınedeniyle tazminat taleplerinin reddedildiği durumların mevcut olduğutespitinde bulunmuştur.

73. Başvurucular, telef olan hayvanların sahibi olduklarıkonusunda delil olarak 24/6/2015 tarihli ve Sarıyaylaköyü muhtarı ile köy halkından altı kişi tarafından imzalanan tutanağı ibrazetmişlerdir. Bu tutanakta 14/7/1993 tarihinde terör örgütü üyeleri tarafındanköye baskın yapıldığı, bu baskında sekiz inek ile doksan yedi koyun ve keçinintelef olduğu, telef olan bu hayvanların tutanakta isimleri belirtilen vebaşvurucuların da aralarında bulunduğu on iki kişiye ait olduğu beyanı yeralmaktadır. Başvurucular tarafından, terör örgütü mensuplarınca hayvanlarıntelef edildiği iddiası hakkında olay yeri tespit tutanağı sunulduğu (bkz. §70), başvurucuların telef edilen hayvan mülkünün sahibi oldukları iddialarınıdestekleyici tek belgenin 24/6/2015 tarihli tutanak olduğu, anılan tutanakdışında ilçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünde herhangi bir kayıtbulunduğuna dair belge sunulmadığı ya da bir beyanda bulunulmadığı anlaşılmaklabirlikte olay tarihinde on dört ve yirmi bir yaşlarında olan başvurucularınnüfus kayıtlarının incelenmesinden aile birlikteliği içinde oldukları (bkz. §56) tespit edilmiştir. Başvurucuların, ailelerinin geçimini temin içinhayvancılıkla uğraşıyor olmaları ihtimali karşısında terör örgütü mensuplarıtarafından yerleşim yerlerine yapılan baskında başvurucuların hayvanlarınıntelef olduğu, anılan olay sonucu başvurucuların yerleşim yerlerini terkettikleri iddiaları hakkında inceleme yapılmaksızın hüküm kurulması nedeniylekararların yeterli gerekçe ihtiva etmediği sonucuna varılmıştır.

74. Başvurucuların yerleşim yerlerine terör örgütü üyeleritarafından yapılan baskında büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarının telef edildiği,bu olaydan kaynaklanan güvenlik kaygısı nedeniyle köylerini terk ettiklerikonusunda -başvurucuların olay tarihindeki yaşları dikkate alındığında- beyanedilen hayvanlara sahip olup olmadıkları, olay tarihinde yaşı küçük olanbaşvurucu Hanifi DİL’ingeçimini temin etmek konusunda fiil ehliyetinin genişlediği durumun mevcut olupolmadığı, başvurucuların olay tarihindeki geçim kaynağı imkânları, aynıiddialarla başvurucuların diğer aile fertleri tarafından yapılan başvurularınbulunup bulunmadığı gibi hususlar dikkate alınarak başvurucuların iddialarıhakkında inceleme yapılması gerekirken bu yapılmadan davalarının reddine kararverilmesi, adil yargılanma hakkı kapsamında gerekçeli karar haklarının ihlal edilmesisonucunu ortaya çıkarmaktadır.

75. Açıklanan nedenlerle başvurucuların Anayasa’nın 36.maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçelikarar haklarının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un50. Maddesi Yönünden

76. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) ve (2) numaralıfıkraları şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucununhakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararıverilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılmasıgerekenlere hükmedilir. …

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararındankaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılamayapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasındahukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veyagenel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılamayapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığıihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden kararverir.”

77. Başvurucular, başvuru formlarında belirttikleri madditazminat miktarlarının ödenmesi talebinde bulunmuşlardır.

78. Mevcut başvuruda Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altınaalınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.

79. Gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadankaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunduğundanihlal kararının bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Batman İdareMahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

80. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi içinbaşvurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlalarasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvurucuların bu konuda herhangi bir belgesunmamış olması nedeniyle maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesigerekir.

81. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderininbaşvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım taleplerinin KABULÜNE,

B. 1. Eşitlik ilkesinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkelerinin ihlaledildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

4. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olmasınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

5. Hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

6. Babaları S.D.nin konutunun hasargördüğü şikâyeti kapsamında gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olmasınedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

7. Hayvanların telef olduğu şikâyeti kapsamında gerekçeli kararhakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

C. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adilyargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

D. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihlalininsonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Batmanİdare Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

E. Başvurucuların tazminat taleplerinin REDDİNE,

F. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderininBAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması halinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

10/3/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Sıra

1

2

A

Başvuru

Numarası

2013/5191

2013/5320

B

Başvurucu

ve

T.C.

Kimlik No

Hanifi DİL

Zeki DİL

C

Komisyona Başvuru Tarihi ve Dosya Kayıt Numarası

6/9/2007

13. 322

5/9/2007

13. 323

D

Komisyon Karar Tarihi ve Numarası

7/1/2011

2011/1-161

7/1/2011

2011/1-159

E

Dava

Tarihi

24/3/2011

24/3/2011

F

Yerel Mahkeme

Karar Tarihi

25/11/2011

25/11/2011

G

Temyiz Yolu Karar Tarihi

31/1/2013

31/1/2013

H

İdari ve Yargısal

Süreçte Geçen

Toplam Süre

5 yıl

4 ay

5 yıl

4 ay

Full & Egal Universal Law Academy