TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HASAN KOÇ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6506)
Karar Tarihi: 5/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör
:
Yunus HEPER
Başvurucu
:
Hasan KOÇ
Vekili
:
Av. Mehmet Nesim YILDIRIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; hükümlü olarak cezaevinde bulunan başvurucunun,odasında daha fazla kitap bulundurmasına izin verilmemesinin ifade özgürlüğünüihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
7.İzmir 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfazKurumunda hükümlü olan başvurucu, yanında bulundurduğu kitap sayısınınartırılması için Eğitim Kurulu Başkanlığından talepte bulunmuştur. Kurul,tutuklu ve hükümlülerin yanlarında on adet kitap ile on beş adet dergibulundurmalarına müsaade edildiğini, dini kitaplar ile eğitim ve öğretime devameden tutuklu ve hükümlülerin ders kitaplarının bu sayıya dâhil olmadığını ve bukitapları değiştirebildiklerini belirterek talebi reddetmiştir.
8. Kurul kararına başvurucunun şikâyeti üzerine İzmir 1. İnfazHâkimliği; hükümlülere yeterince kitap okuma imkânı verildiği, verilenkitapların da yenisi ile değiştirme olanağının bulunduğu gerekçesiyle şikâyetireddetmiştir. Anılan karara başvurucunun yaptığı itiraz ise İzmir 2. Ağır CezaMahkemesince reddedilmiştir. Nihai karar 11/4/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.
9. Başvuru, 12/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 5/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabul edilemezliğinekarar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda müdahalenin meşru olduğu açıkolan başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
12. Anayasa Mahkemesi cezaevinde bir hükümlü veya tutuklununidarece uygun bulunandan daha fazla kitap bulunduramamasına ilişkin yasağı,ifade özgürlüğüne müdahale olarak kabul etmiş ve daha sonra da müdahaleninhaklı sebeplere dayandığına karar vermiş ve mevcut başvuruya benzerbaşvurularda uygulanacak ilkeleri belirlemiştir (Özkan Kart, B. No: 2013/1821, 5/11/2014).
13. Anayasa Mahkemesi, adı geçen kararda disiplini bozacakfaaliyetleri önlemeye yönelik hukuki düzenlemeler olmadan bir cezaevinde düzensağlanamayacağına dikkat çekmiş ve söz konusu cezaevi idaresi ve güvenliğiolduğunda müdahale ile hak arasında makul bir denge kurma konusunda kamu gücünükullanan makamlarıngeniş bir takdir yetkisine sahipolduğunu vurgulamıştır. Anayasa Mahkemesinin rolü başvuruya konu müdahalenin,olguların kabul edilebilir bir değerlendirmesine dayanarak yapıldığının vekeyfî olmadığının denetlenmesini kapsar (ÖzkanKart, §§ 50-51, 53).
14. Müdahalenin önemi ve ağırlığı bir olayın kendine özgüolguları ile yakın ilişki içerisindedir. Koşullara göre belirli bir konudaaraştırma ve inceleme yapan söz gelimi yazar veya araştırmacı gibi kişilerinaraştırma ve incelemelerinin kapsamı ve mahiyeti daha fazla kitap bulundurmasınıgerektirebilir. Buna karşılık somut olayda başvurucu, kitap sınırlamasınedeniyle araştırma ve incelemelerinin engellendiğini gösterebilmiş değildir.Hükümlülere yeterince kitap okuma imkânı verilmesi ve verilen kitapları dayenisi ile değiştirme olanağının bulunması karşısında başvurucunun ifadeözgürlüğüne yapılan müdahalenin ağır olduğu söylenemez. Üstelik başvurucu,kitap sayısı dışında kitaba erişiminin engellendiği yönünde bir şikâyette debulunmamıştır.
15. Başvurucu dini kitapların izin verilen kitap sayısına dâhiledilmemesinin ayrımcılık yasağına aykırılık oluşturduğunu ileri sürmesinekarşın, farklı dinlere ait kitapların hükümlü ve tutuklulara verilmesindeayrımcılık yapıldığını ileri sürmemiştir. Farklı dinlere ait kutsal kitaplarınve dini kitapların sürekli okunan kitaplar olduğu gözetildiğinde cezaeviidaresinin bu kitaplara yönelik bir sınırlandırmaya gitmeyerek temel haklarayönelik bir müdahalede bulunduğu söylenemez.
16.Yukarıdaki hususlar dikkate alındığında yüksek güvenliklicezaevinde hükümlü olarak bulunan başvurucunun odasında bulundurduğu kitap vedergi sayısının sınırlandırılması ile elde edilmek istenen oda ve koğuşdüzeninin sağlanması amacına ulaşmak için yapılan sınırlama işleminin ölçülüolmadığı söylenemez. Bu sebeple başvurucunun ifade özgürlüğüne yönelik birihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.
17. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına5/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.