TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HASAN LÖK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/11718)
Karar Tarihi: 4/11/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Hikmet Murat AKKAYA
Başvurucu
:
Hasan LÖK
Vekili
:
Av. Mehmet Faruk YAZGAN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmamasıve lehe takdir edilen vekâlet ücretinin eksik hesaplanması nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 17/4/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4 Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
7. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Öğrenci GeliştirmeFonu adı altında bankalarda açılmış hesaplarda toplanan paraların usulsüz vekuralsız kullanıldığının iddia edilmesi ve başvurucunun da aralarında bulunduğudavalıların belirtilen süre zarfında borçlarını ödemediği gerekçesiyle28/11/2008 tarihinde Abant İzzet Baysal Üniversitesi tarafından alacak davasıaçılmıştır.
8. Diğer taraftan başvurucu hakkında başlatılansoruşturma ve kovuşturma sonucunda başvurucunun üzerine atılı görevi kötüyekullanma suçu yönünden kurulan hükmün zamanaşımı nedeniyle düşmesine, diğer tümsuçlardan verilen beraat kararının ise onanmasına karar verildiği Yargıtay 5.Ceza Dairesinin 11/2/2013 tarihli ilamından anlaşılmaktadır.
9. Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/4/2015 tarihli veE.2008/365, K.2015/189 sayılı kararla başvurucu aleyhine açılan alacakdavasının reddine, ayrıca davalıların kendilerini vekil ile temsil ettirmesindendolayı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre hesaplanan 4.500 TL vekâletücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalılaraverilmesine karar verilmiştir.
10. Başvurucunun vekâlet ücreti yönünden, davacının isedavanın reddedilmesi sebebiyle hükmü temyiz etmesi üzerine Yargıtay 4. HukukDairesi 14/6/2017 tarihinde hükmün onanmasına dair karar vermiştir. Karardüzeltme istemi aynı Daire tarafından 22/2/2018 tarihinde reddedilmiştir.
11. Başvurucu, nihai kararın 20/3/2018 tarihindekendisine tebliğ edildiğini belirterek 17/4/2018 tarihinde bireysel başvuruyapmıştır.
IV. İLGİLİHUKUK
12. Yargı kararlarının icra edilmemesi şikâyetleri ilemakul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden oluşturulantazminat yolu bakımından ilgili hukuk için bkz. Ferat Yüksel, B. No:2014/13828, 12/9/2018, §§ 11-14.
13. 19/3/1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun164. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"Avukatlık ücreti, avukatın hukukîyardımının karşılığı olan meblâğı veya değeri ifade eder.
Yüzde yirmibeşi aşmamak üzere, dava veyahükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi avukatlık ücretiolarak kararlaştırılabilir.
...
Avukatlık asgarî ücret tarifesi altındavekâlet ücreti kararlaştırılamaz..."
14. 1136 sayılı Kanun'un 168. maddesinin son fıkrasışöyledir:
"Avukatlık ücretinin takdirinde,hukukî yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihteyürürlükte olan tarife esas alınır. "
15. 1136 sayılı Kanun'un 169. maddesi şöyledir:
"Yargı mercilerince karşı tarafayükletilecek avukatlık ücreti, avukatlık ücret tarifesinde yazılı miktardan azve üç katından fazla olamaz."
16. 31/12/2014 tarihli ve 29222 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13. maddesi veekli tarifenin ilgili kısmı şöyledir:
"(1) Tarifenin ikinci kısmınınikinci bölümünde gösterilen hukuki yardımların konusu para veya para iledeğerlendirilebiliyor ise avukatlık ücreti, davanın görüldüğü mahkeme içinTarifenin İkinci Kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla(yedinci maddenin ikinci fıkrası, dokuzuncu maddenin birinci fıkrasının soncümlesi ile onuncu maddenin son fıkrası hükümleri saklı kalmak kaydıyla,)Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir.
(2) Ancak hükmedilen ücret kabul veyareddedilen miktarı geçemez."
"...
İKİNCİ KISIM
...
İKİNCİ BÖLÜM
...
Yargı Yerleri ile İcra ve İflasDairelerinde Yapılan ve Konusu Para Olmayan veya Para ile DeğerlendirilemeyenHukuki Yardımlara Ödenecek Ücret
...
7. Asliye Mahkemelerinde takip edilendavalar için 1.500,00 TL
...
ÜÇÜNCÜ KISIM
Yargı Yerleri ile İcra ve İflasDairelerinde Yapılan ve Konusu Para Olan veya Para ile DeğerlendirilebilenHukuki Yardımlara Ödenecek Ücret
1. İlk 30.000,00 TL için %12
Sonra Gelen 40.000, TL için %11
..."
V. İNCELEME VEGEREKÇE
17. Mahkemenin 4/11/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucununİddiaları
18. Başvurucu, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzunsürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş; makulsürede yargılanma hakkının ihlal edilmesi nedeniyle tazminat talebindebulunmuştur.
2. Değerlendirme
19. Bireysel başvuru sonrasında 25/7/2018 tarihli ve 7145sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsanHakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek SuretiyleÇözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmiştir.
20. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesiya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (TazminatKomisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
21. Ferat Yüksel kararında Anayasa Mahkemesi;yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı ya da yargı kararlarının geçveya eksik icra edildiği yahut hiç icra edilmediği iddiasıyla 31/7/2018tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurulara ilişkin olarak TazminatKomisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilir olma,başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunup bulunmadığıyönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır (Ferat Yüksel,§§ 26-35).
22. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuruyolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlamasınedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarınamakul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı, tazminatödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafiolanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlamaimkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (FeratYüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilkbakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma veyeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuruyolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincilniteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§35, 36).
23. Mevcut başvuruda söz konusu karardan ayrılmayıgerektiren bir durum bulunmamaktadır.
24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğerkabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarınıntüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. AdilYargılanma Hakkı Kapsamında İleri Sürülen Diğer İddialar
1. Başvurucununİddiaları
25. Başvurucu, tazminat davasında lehe takdir edilenvekâlet ücretinin azlığı nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini,kararın usul ve yasaya aykırı olarak keyfî bir şekilde verildiğini ilerisürmüştür.
2. Değerlendirme
26. Anayasa Mahkemesi daha önce vekâlet ücreti de dâhilolmak üzere yargılama giderlerine ilişkin hüküm fıkrasının Anayasa'nın 36.maddesi kapsamında incelenmesinin kural olarak mümkün olmadığını kabuletmiştir. Ne var ki yargılama giderine hükmedilmesinin veya hükmedilmemesininadil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelerden biri ile ilişkilendirilmesi,başka bir anlatımla bu güvencelerden birini etkilediğinin saptanması hâlinde buyöndeki şikâyetlerin incelenmesi söz konusu olabilecektir (Aksaray TırNakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/9/2018, §§ 81, 82).
27. Buna göre lehe vekâlet ücretine hükmedilmediği veyavekâlet ücretinin düşük belirlendiği iddialarının somut olayın tüm şartlarıçerçevesinde adil yargılanma hakkının diğer güvencelerinden birinietkilediğinin ortaya konulduğu hâllerde etkilenen güvence kapsamındaincelenmesi mümkündür. Diğer taraftan Anayasa'nın 36. maddesinde medeni hak ve yükümlülüklereilişkin uyuşmazlıklarda lehe hükmedilen vekâlet ücretinin oranına ilişkin birgüvence bulunmadığı gibi lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesinin mahkemeyeerişim hakkıyla da bir ilgisi yoktur (Mustafa Demir, B. No: 2014/9959,28/11/2018, § 43). Somut olayda da başvurucu, diğer kişilerle birlikte kendisialeyhine açılmış olduğu davada bu şekilde lehe vekâlet ücretine hükmedilmesininadil yargılanma hakkı kapsamındaki güvencelere tesir ettiğini ortaya koyabilmişdeğildir. Bu nedenle belirtilen şikâyet yönünden adil yargılanma hakkınayönelik bir müdahalenin bulunulmadığı açıktır.
28. Sonuç olarak somut başvuruda başvurucunun adilyargılanma hakkı kapsamında dile getirdiği diğer iddialar yönünden bir ihlalinolmadığının açık olduğu anlaşılmıştır.
29. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun diğer ihlaliddialarının diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizinaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Adil yargılanma hakkı kapsamındaki diğer ihlaliddialarının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 4/11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.