TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HASRET ÇOMAK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2018/37433)
Karar Tarihi: 10/2/2021
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Volkan ÇAKMAK
Başvurucu
:
Hasret ÇOMAK
Vekili
:
Av. Bülent İLGÜ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, özlük haklarına ilişkin olarak açılan davadakazanılmış haklara ve ilgili mevzuata aykırı karar verilmesi nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 25/12/2018 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) bünyesinde(doçent) kıdemli albay rütbesiyle görev yapmakta iken kendi isteği ile7/11/2000 tarihinde emekli olmuştur.
7. Başvurucu emekli olmasını müteakip KocaeliÜniversitesi bünyesinde öğretim üyesi olarak çalışmaya başlamıştır. Bu görevindende rektör yardımcısı iken profesör titri ile 2/1/2015 tarihinde emekliyeayrılmıştır.
8. Başvurucu 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk SilahlıKuvvetleri Personel Kanunu'nun geçici 30. maddesi (9/5/2008 tarihli ve 26871sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5758 sayılı Kanun'un 8. maddesi ile eklenen)hükmü uyarınca lehine kadrosuzluk tazminatı ödenmesi istemiyle Sosyal GüvenlikKurumuna (SGK) başvuruda bulunmuştur.
9. SGK 13/7/2015 tarihli işlemi ile talebi reddetmiştir.
10. Başvurucu, söz konusu işlemin iptali ve kadrosuzluktazminatının ödenmemesi nedeniyle uğradığı zararın tazmini için Ankara 1. İdareMahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır.
11. Mahkeme 22/3/2017 tarihli kararıyla davayı kabuletmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"... kadrosuzluk tazminatıalınabilmesi için üç koşul öngörülmüştür. Bunlar; 1- 5434 sayılı TürkiyeCumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emeklilik hakkını elde etmişolmak, 2- Kıdemli albay olmak, 3- Kendi isteği ile emekli olmaktır.
Yukarıda anılan Kanun hükümlerininbirlikte değerlendirilmesinden, 926 sayılı Kanunda 'kadrosuzluk tazminatı'nınşu ana kadar üç aşama geçirdiği görülmektedir. Bunlar; ilk düzenleme ile,kadrosuzluk nedeniyle re'sen emekliye sevk edilen Kanunda rütbeleri belirtilmişpersonele kadrosuzluk tazminatı ödeneceği öngörüldüğü halde, 1993 yılındagetirilen ikinci düzenleme ile, yukarıda belirtilenlerden başka, rütbe beklemesüresini dolduran albaylardan kendi isteği üzerine emekliye ayrılanlara dakadrosuzluk tazminatı ödeneceği öngörülmüş, 2008 yılında yapılan son düzenlemeile de, bir adım daha ileriye gidilerek, 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti EmekliSandığı Kanunu hükümlerine göre emeklilik hakkını elde etmiş olan kıdemlialbaylardan kendi isteği ile emekli olanlara da kadrosuzluk tazminatı ödeneceğiöngörülmüştür.
...
Bakılan davada; 926 sayılı Kanun'dakidüzenlemelerin yukarıda kronolojik olarak belirtildiği Geçici 30. madde ilegetirilen düzenleme de, 'kadrosuzluk tazminatı' için üç koşulun öngörüldüğü,bunların; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerinegöre emeklilik hakkını elde etmiş olmak, kıdemli albay olmak ve kendi isteğiile emekli olmak olduğu, davacının bu üç koşulu da taşıdığı anlaşılmakta olup,isteminin reddine ilişkin dava konusu işlemde anılan mevzuata uygunlukbulunmamaktadır. ."
12. SGK tarafından yapılan itiraz sonucu hüküm AnkaraBölge İdare Mahkemesi 11. Dava Dairesi (İstinaf Dairesi) tarafından 3/10/2018tarihli kararla kaldırılmış ve davanın kesin olarak reddine hükmedilmiştir.Gerekçede başvurucunun ikinci kez emekliye ayrıldığı ve profesör kadrounvanı üzerinden lehine emekli aylığı bağlandığı, bu nedenle son olarak kıdemlialbay rütbesinden emekli olmamış bulunan başvurucuya kadrosuzluk tazminatınınödenmemesinin hukuka aykırı olmadığı ifade edilmiştir.
13. Başvurucu, nihai hükmü 11/12/2018 tarihinde tebellüğetmesinin ardından 25/12/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİHUKUK
14. 926 sayılı Kanun'un "General ve amiralmiktarları" kenar başlıklı 49. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"... f) Bekleme süreleri sonundaterfi ettirilemeyen general ve amiraller emekliye sevk edilirler.
Bunlardan:
I – Bekleme ve görev süresi sonundaemekliye sevk edilen veya bu süreler içerisinde kendi isteği üzerine emekliyeayrılan orgeneral-oramiraller,
II – Bekleme süresi sonunda, kadrosuzluksebebiyle terfi ettirilemeyerek emekliye sevk edilen general ve amiraller,
III – Bu maddenin (d) bendi gereğinceaynı rütbede hizmete devam ettirilerek kadrosuzluk nedeniyle, bir üst rütbeyeterfi ettirilmeyip emekliye sevk edilen general ve amiraller,
IV – 47 nci maddenin (f) bendine görekorgeneral-koramiralliğe yükselemeyen ve bekleme süresi sonunda emekliye sevkedilen tümgeneral-tümamiraller,
V – Yaş haddinden emekliye ayrılangeneral-amiral ve albaylar ile,
VI – Kadrosuzluk nedeniyle yaş haddindenönce emekliye sevk edilen albay, yarbay, binbaşı ve yüzbaşılara, emekliye sevkedildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren, orgeneral aylığının (ekgösterge dahil); yüzbaşılara % 30'u, binbaşılara % 50'si, yarbaylara % 55'i,albaylara % 70'i, tuğgeneral-tuğamirallere %75'i, tümgeneral-tümamirallere%80'i, korgeneral-koramirallere % 90'ı, orgeneral-oramirallere % 100'ü oranındakadrosuzluk tazminatı rütbelerinin ve makamının yaş haddinden az olmamak üzere65 yaşına kadar olan sürede Emekli Sandığınca ödenir. Ancak bu suretleverilecek emekli aylığı ve kadrosuzluk tazminatının toplamı, SilahlıKuvvetlerde görevli aynı rütbedeki bütün emsalinden en az istihkak, tazminat veaylık alanın eline geçenden fazla olamaz."
15. 926 sayılı Kanun'un geçici 30. maddesi şöyledir:
“Bu Kanunun ek 5 inci maddesikapsamında kadrosuzluk tazminatı almaya hak kazanmış olanlar hariç olmak üzere,5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göreemeklilik hakkını elde etmiş olan kıdemli albaylardan kendi isteği ile emekliolanlara da yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar, 49 uncu maddenin (f) bendiesaslarına göre kadrosuzluk tazminatı ödenir.''
V. İNCELEME VEGEREKÇE
16. Mahkemenin 10/2/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
17. Başvurucu 926 sayılı Kanun hükümlerinin açıkça hatalıyorumlandığını, albay rütbesinde görev yapmış subayların da tazminatı hak ettiğini,kazanılmış hakkının dikkate alınmadığını, benzer durumda olan albaylara ödemeyapıldığını, eşitlik ilkesine ve hukuka aykırı karar verildiğini ilerisürmüştür.
B. Değerlendirme
18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun iddiaları dikkate alındığında şikâyetin karar sonucunayönelik olduğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamda yapılması uygungörülmüştür.
19. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması, uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusuolamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkileden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bukapsamda değildir (Ahmet Sağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
20. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamıincelenerek yukarıda belirtilen (bkz. § 12) gerekçe ile hüküm kurulmuştur.
21. Mevzuatın, somut olayın ve delillerin yorumlanması,yukarıda anılan ilkeler (bkz. § 19) uyarınca uyuşmazlığı çözmekle görevlimahkemenin takdirinde olup bireysel başvuruda değerlendirmeye konu edilemez.İstinaf Dairesi, kadrosuzluk tazminatı talebinin reddini hukuka uygun bulurkenbaşvurucunun son olarak öğretim üyesi (profesör) kadrosundan emekli olduğuhususu üzerinde durmuştur. İstinaf Dairesi, başvurucunun gereken şartlarıtaşımadığını ifade ederek ilgili kanun hükümlerini son olarak farklıkadrolardan emekli olanların kadrosuzluk tazminatına hak kazanamayacağı yönündeyorumlamıştır. Başvurucunun benzer durum olarak örnek gösterdiği Danıştaykararlarına konu uyuşmazlıkların kanunun yürürlük tarihi esas alınarak verilenret kararlarına ilişkin olduğu ve başvurucu gibi daha sonra farklı bir kadrodanemekli olanlara ilişkin olmadığı görülmektedir.
22. Buna göre başvurucu tarafından ileri sürüleniddialar, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasınailişkin olup kararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik oluşturan birdurumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yoluşikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 10/2/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.