TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HAZNİ DOĞAN VE YUNUS TARIN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19839)
Karar Tarihi: 8/3/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hasan Tahsin GÖKCAN
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör Yrd.
:
Gökçe GÜLTEKİN YILMAZ
Başvurucular
:
1. Hazni DOĞAN
:
2. Yunus TARIN
Vekili
:
Av. Mustafa ERASLAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvurular 16/12/2014 ve 22/12/2014 tarihlerinde yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararıverilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia yönündenbaşvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasınakarar verilmiştir.
5. 2014/19842 numaralı bireysel başvuru dosyasının aralarındakihukuki bağlantı nedeniyle 2014/19839 numaralı bireysel başvuru dosyası ilebirleştirilmesine, incelemenin 2014/19839 başvuru numaralı bireysel başvurudosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu Hazni Doğan 21/10/2008tarihinde, başvurucu Yunus Tarın ise 22/10/2008 tarihinde gözaltına alınmıştır.
10. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 18/11/2008 tarihliiddianamesi ile başvurucu Hazni Doğan hakkındasilahlı terör örgütüne üye olma, 12/4/1991 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı veGösteri Yürüyüşleri Kanunu'na aykırılık ve silahlı terör örgütününpropagandasını yapma suçlarından kamu davası açılmıştır. İddianamede,başvurucunun daha önce terör örgütü PKK'nın kırsal alanına eleman temin edengrupla ve birçok terör örgütü mensubuyla irtibat içinde olduğu, terör örgütüneeleman temin ettiğine dair telefon görüşmeleri ile toplanan tüm delillerdenbaşvurucunun PKK/KONGRA-GEL terör örgütünün gençlik yapılanması olduğubelirlenen Yurtsever Demokratik Gençlik Hareketinin içinde aktif olarak görevaldığı, bölgesel olarak gerçekleştirilen birçok eylemi organize ettiği vebunların bir kısmına bizzat katıldığı iddia edilmiştir.
11. Aynı iddianamede Başvurucu Yunus Tarın hakkında ise terörörgütü propagandası yapma ve 2911 sayılı Kanun'a aykırılık suçlarından davaaçılmıştır. Başvurucunun yasa dışı düzenlenen gösteriye katıldığı, terör örgütülehine slogan atan grup içinde yer aldığı iddia edilmiştir. Ayrıca iddianamedebaşvurucularla birlikte toplam yedi şüphelinin cezalandırılması talep edilmiştir.
12. (Kapatılan) İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK mülga250. madde ile görevli) 29/12/2010 tarihli kararıyla başvurucu Hazni Doğan'ın terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ayhapis, 2911 sayılı Kanun'a aykırılık ve terör örgütü propagandası yapmasuçlarından ise ayrı ayrı 10 ay hapis cezalarıyla cezalandırılmasına kararverilmiştir. Aynı kararda başvurucu Yunus Tarın'ınise 2911 sayılı Kanun'a aykırılık ve terör örgütü propagandası yapmasuçlarından ayrı ayrı 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına kararverilmiştir.
13. Mahkeme kararından sonra 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılıYargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda DeğişiklikYapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve CezalarınErtelenmesi Hakkında Kanun, 5/7/2012 tarihli Resmî Gazete'deyayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
14. 6352 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (b)bendinde, 31/12/2011 tarihine kadar basın ve yayın yoluyla ya da sair düşünceve kanaat açıklama yöntemleriyle işlenen ve temel şekli itibarıyla adli paracezasını ya da üst sınırı beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektirensuçlardan dolayı kovuşturma evresinde kovuşturmanın ertelenmesine kararverileceği düzenlenmiştir.
15. Temyiz üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 26/11/2012tarihli kararıyla başvurucu Hazni Doğan hakkındasilahlı terör örgütüne üye olma suçundan verilen hüküm onanmış ancak her ikibaşvurucu hakkında silahlı terör örgütününpropagandasını yapma ve 2911 sayılı Kanun'a aykırılık suçlarından verilenhükümler ise bozulmuştur. Bozma kararında; anılan suçların işlendiği tarihler,işlenme yöntemi ve temel şekli itibarıyla gerektirdiği ceza süresine göre6352sayılı Kanun'un geçici1. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında kaldığı,başvurucuların durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
16. Bozma sonrasında İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMKmülga 250. madde ile görevli) kapatılması üzerineyargılamayaBakırköy 8. Ağır Ceza Mahkemesinde devam edilmiş; Mahkemenin 21/11/2014 tarihlikararıyla, başvurucular hakkında açılan kamu davasında eylemlerin 6352 sayılıKanun'un geçici 1.maddesinde belirtilen düşünce ve kanaat açıklama yöntemi ileişlendiği gerekçesiyle anılan Kanun'un geçici 1. maddesinin (b) bendi uyarıncakamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmiştir.
17. Karar, başvurucuların müdafiinetefhim edilmiştir. İtiraz yoluna gidilmemiş ve anılan karar kesinleşmiştir.
18. Başvurucular 16/12/2014 ve 22/12/2014 tarihlerinde bireyselbaşvuruda bulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
19. Mahkemenin 8/3/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
20. Başvurucular makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
21. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
22. Ceza yargılaması süresinin tespitinde, kişiye suç işlediğiiddiasının yetkili makamlar tarafından bildirildiği veya isnattan ilk olaraketkilendiği arama ve gözaltı gibi tedbirlerin uygulandığı tarih ile suçisnadına ilişkin nihai karar tarihi (bireysel başvuruya konu devam edenyargılamalar yönünden Anayasa Mahkemesinin inceleme tarihi) arasında geçen süreesas alınır (B.E., B. No:2012/625, 9/1/2014, § 34).
23. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığıdeğerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflarınve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanınsüratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkatealınır (B.E., § 29).
24. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 6 yıl 1 ay sürenyargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
25. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
27. Başvurucular manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
28. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındabaşvuruculara ayrı ayrı net 6.750 TL manevitazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harcın başvurucularaayrı ayrı, 1.980 TL vekâlet ücretinin müştereken ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süreyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvuruculara ayrı ayrı net 6.750 TL manevi tazminatÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harcın BAŞVURUCULARA AYRI AYRI ve 1.980 TL vekâletücretinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin bilgi için Bakırköy 8. Ağır CezaMahkemesine (E.2013/114, K.2013/359) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE8/3/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.