TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
HİDAYET KASIM VE YILMAZ ATAŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/786)
Karar Tarihi: 10/5/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör
:
Mehmet Sadık YAMLI
Başvurucular
:
1. Hidayet KASIM
2. Yılmaz ATAŞ
Vekili
:
Av. Necati ŞEKERCİOĞLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, "Türk Silahlı Kuvvetlerinde (TSK) görevyapamaz." ifadesini içeren sağlık raporu ile raporun ekinde yer aldığıyazının iptali istemiyle açılan davanın, Askeri Yüksek İdare Mahkemesince(AYİM) ortada idari davaya konu olacak idari işlem bulunmadığı gerekçesiylereddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Birinci başvurucuya ait 2014/786 numaralı başvuru 17/1/2014tarihinde, ikinci başvurucuya ait 2014/5265 sayılı başvuru ise 16/4/2014tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, her iki başvuru için de görüşünübildirmiştir.
6. Başvurucular, Bakanlık görüşüne karşı beyandabulunmamışlardır.
7. Konu yönünden irtibatları nedeniyle başvurularınbirleştirilmesine, 2014/5265 sayılı başvuru dosyasının kapatılmasına veincelemenin 2014/786 sayılı başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine kararverilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
A. Başvurucu HidayetKasım Yönünden
9. Başvurucu, TSK'da astsubay statüsünde görev yapmakta ikenhakkında Gülhane Askeri Tıp Akademisi (GATA) Sağlık Kurulunca düzenlenen2/4/2012 tarihli sağlık kurulu raporuyla ''Obezite,tanımlanmamış kilo fazlalığı'' tanısıkonularak aynı raporda ''33/D/1TSK'da görev yapamaz.'' tespitiyapılmıştır
10. Başvurucunun bu rapora itiraz etmesi üzerine İzmir AskerHastanesi Sağlık Kurulu 16/11/2012 tarihinde anılan raporla aynı yönde rapordüzenlemiştir. Bu raporun ardından Kara Kuvvetleri Komutanlığı tarafındanbaşvurucunun görev yaptığı Balıkesir Asker Hastanesi Baştabipliğine yazılan18/12/2012 tarihli ve "Maluliyet Tespiti" konulu 8040-360075-12sayılı yazıda şöyle denilmiştir:
"1. Aşağıda açıkkimliği ve görev yeri yazılı personelin 1'inci Kontrol Muayenesi Sonucundaverilen "E66.0 Obezite" tanılı ve 33/D/1TSK'da Görev Yapamaz" kararlı İlgi (a) sağlık kurulu raporu MSB SağlıkDaire Başkanlığınca 11 Aralık 2012 tarihinde onaylanarak İlgi (b) yazı ilegönderilmiştir.
2. Onaylanan. üçnüsha sağlık kurulu raporu, maluliyet tespiti için Sosyal Güvenlik KurumuBaşkanlığına gönderilmiştir.
3. İlgi (a) raporun personele tebliğ edilerek,maluliyet tespiti sırasında tabip bulundurup bulundurmayacağına dairdilekçesinin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına gönderilmesini ve tebellüğbelgesinin 31 Aralık 2012 tarihine kadar Kara Kuvvetleri Komutanlığınagönderilmesini rica ederim."
11. Başvurucu, bu yazının ve yazı ekindeki İzmir Asker HastanesiSağlık Kurulunun 16/11/2012 tarihli raporunun iptali istemiyle dava açmıştır.Başvurucu, dava dilekçesinde ilgili mevzuata göre tüm branşlarda muayeneedilmesi gerekirken sadece iç hastalıkları uzmanı tarafından muayene edilerekTSK'da görev yapamayacağına ilişkinrapor verilmesininhukuka aykırı olduğunu vemevzuata aykırı şekildemalulen emekliedilmek üzere olduğunu belirtmiştir
12. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) Üçüncü Dairesi 4/7/2013tarihli ve E.2013/338, K.2013/936 sayılı kararıyla davacının TSK'da görevyapamayacağına ilişkin raporun doğuracağı tek sonucun, ilgilinin TSK'danilişiğinin kesilerek malulen emekliye sevk edilmesi olup sağlık raporununmalulen emekliye sevk işleminin hazırlık işlemi niteliğinde bulunduğu, şartlarıyerine getirilerek emekliye sevk işlemine karşı açılacak davada raporun hukukaaykırılığının ileri sürülebileceği ve bu iddianın değerlendirilebileceği,dolayısıyla ortada idari davaya konu olabilecek bir işlem bulunmadığıgerekçesiyledavanın reddine karar vermiştir. Gerekçenin ilgili kısmı şöyledir:
"5434 Sayılı T. C.Emekli Sandığı Kanununun Ek 26’ncı maddesinde; 5434 sayılı Kanun ve ona ekkanunlara göre sandıkla ilgilendirilenlerin emeklilik işlemlerinin isteküzerine veya yaş haddi veya malullük (adi veya vazife malullüğü) hallerindeiştirakçinin mensup olduğu kurumun en yüksek amirinin onayı ile tekemmüledeceği, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun KamuGörevlilerinin Emekliye Sevk Onayları başlıklı 48’inci maddesinde yaşlılık, malûllük işlemlerinin istek üzerine veya yaş haddi, malûllük veya vazife malûllüğühallerinde kamu idaresinin en yüksek amirinin onayı ile tekemmül edeceği hükümaltına alınmıştır.
...
1602 sayılı Askeri Yüksek İdare MahkemesiKanununun 21’inci maddesinde; asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmeteilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı yetki, sebep, şekil, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahisle menfaati ihlaledilenler tarafından açılacak iptal davalarına Askeri Yüksek İdare Mahkemesindekarara bağlanacağı belirtilmiştir. İdari işlem; kamu gücü kullanılarak birhukuki durum doğurmak, var olan bir hukuki durumu değiştirmek ya da ortadankaldırmak için yapılan irade açıklamaları olarak tanımlanmaktır. İdari işlemyöneldiği sonucun niteliğine göre yükümlendirici veyayararlandırıcı olabilir, ilgilinin hukuki statüsünde bu yönde değişiklikyaratır. İdari işlem icrailik vasfına sahiptir, başkabir işlemin varlığına gerek olmaksızın çeşitli hukuki sonuçlar doğurur.İdarenin her faaliyeti idari işlem değildir. Başka bir işlemin varlığına gerekolmaksızın doğrudan doğruya hukuki sonuç doğuran işlemler idari yargıda iptaldavasına konu olur. Bilgi verici, açıklayıcı, tavsiye niteliğindeki yazılar, içdüzen ve hazırlık işlemleri idari davaya konu olmazlar.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevyapılamayacağına ilişkin raporun doğuracağı tek sonuç bulunmakta olup bu dailgilinin sağlık nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinde ilişiğinin kesilmesidir.5434 ve 5510 sayılı kanun hükümleri gereği Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevyapamaz raporu düzenlenen personel hakkında malulen emekliye sevk işlemininyapılması gerekmektedir. Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapılamayacağınailişkin rapor da malûlen emekliye sevk işleminin hazırlık işlemidir. Hazırlıkişlemi niteliğinde bulunan Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapılamayacağınadair raporun sonuç doğurması için emekliye sevk kararının alınması gereklidir.Bu nedenle Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapılamayacağına dair rapor idaridavaya konu olmaz. Hazırlık işlemi hangi işleme ait ise o işlemin iptali içinaçılan davada hukuka aykırılığı iddia edilebilir. Aksinin kabulü; mesnet alınanidari işlem dava konusu yapılmadan hazırlık işleminin denetlenmesi sonucunudoğurur. Şartları varsa süresi içerisinde Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevyapamaz raporunun esas alındığı malûlen emekliye sevk kararının iptaliistemiyle açılan davada raporun hukuka aykırı olduğu, tesis edilen işlem içinyeterli olmadığı ileri sürülebilir. İlgili iddia bu davada değerlendirilebilir."
13. Karar oyçokluğu ile verilmiş olup karşıoydaözetle sağlık kurulu raporunun kişiyi doğrudan hedef alan, idari işlemintesisinde bağlayıcı bir etkisi olan, asıl iradenin parçasını oluşturan, ayrıbir idari işlem kimliğinde bulunan tek taraflıve icrai işlem niteliğinde olduğu, hazırlık işlemi niteliğindeolmadığı, bu nedenle idari yargı denetimine tabi tutularak uyuşmazlığın esasıhakkında bir karar verilmesi gerektiği görüşüne yer verilmiştir.
14. Bu karara yapılan karar düzeltme talebi de aynı Dairenin12/11/2013 tarihli ve E.2013/1436, K.2013/1398 sayılı kararıyla oyçokluğuylareddedilmiştir. Bu karar, başvurucuya 18/12/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
15. Başvurucu 6/12/2013 tarihinde emekli edilmiştir.
16. Başvurucu 17/1/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
B. Başvurucu Yılmaz AtaşYönünden
17. Başvurucu, TSK'da astsubay statüsünde görev yapmakta ikenhakkında GATA Sağlık Kurulunca düzenlenen 7/12/2012 tarihli sağlık kuruluraporuyla ''Obezite, tanımlanmamış kilo fazlalığı'' tanısı konularak aynı raporda ''33/D/1TSK'da görev yapamaz.'' tespitiyapılmıştır.
18. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından başvurucu adimalul kabul edilmiş ve hakkında malullüğe ilişkin hükümlerin uygulanabilmesiamacıyla görevi ile ilişiğinin kesilerek ilgili belgelerin gönderilmesibaşvurucunun kurumundan talep edilmiştir.
19. Kara Kuvvetleri Komutanlığının 6/5/2013 tarihli yazısı ileemeklilik işlemlerinin yapılabilmesi için ilgili belgelerin hazırlanarakgönderilmesi başvurucunun görev yaptığı birliğinden talep edilmiştir. Yazıdaşöyle denilmiştir:
"1. ... Yılmaz ATAŞ ...'ın "Obezite tanılı ve"TSK'da Görev Yapamaz" kararlı ilgi (a) sağlık raporu, SosyalGüvenlik Kurumu Bşk.lığınca ilgi (b) ile onaylanarak"Adi Malul" olduğuna karar verilmiştir...
2. Söz konusu personele; ilgi (c)Yönetmelik'in 31'inci maddesi tebliğ edilerek, emeklilik işlemlerininyapılabilmesi için ilgi (ç) emirde belirtilen belgelerin hazırlanarak K.K.K.lığına gönderilmesini ricaederim."
20. Başvurucu, bu yazının ve ekindeki İzmir Asker HastanesiSağlık Kurulunun 7/12/2012 tarihli raporunun iptali istemiyle dava açmıştır.Başvurucu, dava dilekçesinde ilgili mevzuata göre tüm branşlarda muayeneedilmesi gerekirken sadece iç hastalıkları uzmanı tarafından muayene edilerekTSK'da görev yapamayacağına ilişkin rapor verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ayrıcamevzuata uygun kilo ve boy şartını taşıdığını ilerisürmüştür.
21. AYİM Üçüncü Dairesi 27/2/2014 tarihli ve E.2014/267, K.2014/259sayılı kararıyla davacının TSK'da görev yapamayacağına ilişkin raporundoğuracağı tek sonucun, ilgilinin TSK'dan ilişiğinin kesilerek malulen emekliyesevk edilmesi olup sağlık raporunun, malulen emekliye sevk işleminin hazırlıkişlemi niteliğinde bulunduğu, şartları yerine getirilerek emekliye sevkişlemine karşı açılacak davada raporun hukuka aykırılığının ilerisürülebileceği ve bu iddianın değerlendirilebileceği, ortada idari davaya konuolabilecek bir işlemin bulunmadığıgerekçesiyleoybirliğiyle davanın reddine karar verilmiştir. Gerekçe yukarıda yer verilengerekçe ile (bkz. § 12) paralel olup gerekçede ayrıca, davacı hakkında emekliyesevk işleminin yapılmadığı davaya konu edilen Kara Kuvvetleri Komutanlığının6/5/2013 tarihli yazısının (bkz. § 19) emeklilik işlemlerinin yapılabilmesiiçin ilgili belgelerin hazırlanarak gönderilmesine ilişkin olduğu, idari birişlem olmadığı, emekliye sevk işleminin tekemmülü için hazırlık işlemi olduğu,hazırlık işlemlerinin de kesin icrai nitelikteolmadığından idari davaya konu yapılmasının mümkün olmadığı, emekliye sevkişlemi tesis edildiğinde bu işlemin dava konusu edilebileceği ifade edilmiştir.
22. Bu karar, 17/3/2014 tarihinde tebliğ edilmiş ve karardüzeltme yoluna başvurulmadan 16/4/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunulmuştur.
23. Başvurucu 6/3/2014 tarihinde emekli edilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Ulusal Hukuk
24. 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti EmekliSandığı Kanunu'nun ek 26. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"5434 sayılı Kanun veona ek kanunlara göre Sandıkla ilgilendirilenlerin emeklilik işlemleri;
...
b) İstek üzerine veya yaş haddi veya malullük(adi ve vazife malullüğü) hallerinde, iştirakçinin mensup olduğu kurumun enyüksek amirinin,
...
onayı ile tekmemmül eder. "
25. 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GenelSağlık Sigortası Kanunu'nun "Kamugörevlilerinin emekliye sevk onayları" kenar başlıklı 48.maddesinin ilgili kısmı şöyledir:
"4üncü maddenin birincifıkrasının (c) bendi kapsamında olanların yaşlılık, malûllükveya vazife malûllüğü işlemleri;
...
b) İstek üzerine veya yaş haddi, malûllük veya vazife malûllüğü hallerindekamu idaresinin en yüksek amirinin,
...
onayı ile tekemmül eder.
..."
26. 4/7/1972 tarihli ve 1602 sayılı Askeri Yüksek İdareMahkemesi Kanunu'nun "İdari davalar veyargı yetkisinin sınırı" kenar başlıklı 21. maddesinin ilgilikısmı şöyledir:
"20ncimaddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlemve eylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ilehukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlal edilenler tarafındanaçılacak iptal davaları, aynı idari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesihalinde açılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak AskeriYüksek İdare Mahkemesinde çözümlenir ve karara bağlanır.
İdari yargı yetkisi, idari işlem ve eylemlerinhukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. Yerindelik denetimi yapılamaz.Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerinegetirilmesini kısıtlıyacak tarzda kullanılamaz veidari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracakbiçimde yargı kararı verilemez.
..."
27. Aynı Kanun'un "İdariyargılama usulü kanunu ile hukuk usulü muhakemeleri kanununun uygulanacağıhaller" kenar başlıklı 56. maddesi şöyledir:
"Bu Kanunda aksinehüküm bulunmayan hallerde; İdari Yargılama Usulü Kanunu ile Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanununun hakimin davaya bakmaktanmemnuiyetini gerektiren haller, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması,davanın ihbarı, bağlılığı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat,mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adliyardım ve duruşmanın inzibatına ilişkin hükümleri uygulanır. (Ek cümle:3/11/2016-6754/21 md.) Bilirkişiler hakkındaBilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanununun ilgili hükümleri uygulanır."
28. 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun “Dilekçeler üzerine ilk inceleme”kenar başlıklı 14. maddesinin (3) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Dilekçeler, ...:
a)..
d) İdari davaya konu olacak kesin veyürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,
...
yönlerinden sırasıyla incelenir."
29. Aynı Kanun’un “İlkinceleme üzerine verilecek kararlar” kenar başlıklı 15. maddesininbirinci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerinceyukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılıhususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;
a) ...
b) 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerdedavanın reddine,
...
Karar verilir..”
B. Uluslararası Hukuk
30. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6. maddesinin(1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Herkesmedeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alandakendisine yöneltilen suçlamalar konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmuşbağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde,hakkaniyete uygun ve açık olarak görülmesini istemek hakkına sahiptir...”
31. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Sözleşme'nin 6.maddesinin (1) numaralı fıkrasında ifade edilen hakkın kurucu unsurlarındanbirinin mahkemeye erişim hakkı olduğunu belirtmiştir (Golder/Birleşik Krallık, B. No: 4451/70, 21/2/1975, § 36).Mahkemeye erişim hakkı, Sözleşme'nin 6. maddesinde yerini bulan güvencelerindoğal bir parçası olup (Lawyer Partners A.S./Slovakya, B.No: 54252/07, 16/6/2009, § 52) bu kapsamda (1) numaralı fıkra, herkesin kişiselhakları ve yükümlülükleriyle ilgili her türlü iddiasını bir mahkeme veya biryargı yeri önüne çıkarma hakkını güvence altına alır (Golder/Birleşik Krallık, § 36).
V. İNCELEME VE GEREKÇE
32. Mahkemenin 10/5/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Bağımsız ve TarafsızMahkemede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
33. Başvurucular, yapısı ve bünyesindeki kurmay subaylarnedeniyle AYİM’in bağımsız ve tarafsız olmadığınıbelirterek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
34. Başvurucunun ihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temelhaklara yönelik bir müdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açıkolan başvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurularaçıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (HikmetBalabanoğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013,§ 24).
35. Anayasa Mahkemesi tarafından bu konu daha önce incelenirkenbelirtildiği üzere AYİM’in oluşumu, statüsü vegörevleri Anayasa ve ilgili Kanun'da hüküm altına alınmıştır. AYİM’e atanan askerî hâkimlerin bağımsızlığının Anayasa veilgili Kanun hükümleri ile garanti altına alındığı, atanma ve çalışma usulleriyönünden askerî hâkimlerin bağımsızlıklarını zedeleyecek bir hususunbulunmadığı, kararlarından dolayı idareye hesap vermek zorunda olmadıkları,ayrıca disipline ilişkin konuların AYİM Yüksek Disiplin Kurulunca incelenipkarara bağlandığı görülmektedir (YaşasınAslan, B. No: 2013/1134, 16/5/2013, § 29). Diğer yandan sınıf subayıüyelerinin en fazla dört yıllık bir süre ile görev yapmaları, disiplinkonularında yukarıda bahsedilen Disiplin Kuruluna tabi kılınmaları, görevsüreleri içinde idari veya askerî yetkililerce herhangi bir değerlendirmeyetabi tutulmamaları bu subayların idareye karşı bağımsızlıklarınıgüçlendirmiştir.
36. Açıklanan nedenlerle Mahkemenin bağımsız ve tarafsızolmadığına ilişkin bir husus saptanmadığından başvurunun bu kısmının diğerkabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizinaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğunakarar verilmesi gerekir.
B. Mahkemeye ErişimHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucularınİddiaları ve Bakanlık Görüşü
37. Başvurucular, sağlık raporunun iptal davasına konuolabileceğini, bu yönde birçok içtihat bulunduğunu, kaldı ki tek başına sağlıkraporunun değil sağlık raporuyla birlikte emekliliğe sevk işleminin de davakonusu edildiğini belirterek adil yargılanma hakkınınihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
38. Bakanlık tarafından her iki başvuru için sunulan görüşlerdeözetle; uyuşmazlığınsağlık raporunun tek başına“kesin ve yürütülebilir bir idari işlem” olmadığı gerekçesiyle AYİM tarafındanincelenmemesinden kaynaklandığı, 2577 sayılı Kanun’un ilk inceleme konularınıdüzenleyen 14. maddesinde “kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem”iniptal davasına konu olabileceğinin düzenlendiği, 1602 sayılı Kanun'un ilkinceleme konularını düzenleyen 44. maddesinde bu husus yer almamışsa da aynıKanun'un 56. maddesinin 2577 sayılı Kanun'a yaptığı atıfla doldurulduğu,böylece idari yargılama usulü alanını düzenleyen her iki kanunun, iptal davasıaçılabilmesi için ortada “kesin” ve “icrai” niteliktebir idari işlemin bulunması şartını aradığının söylenebileceği, başvuruya konuAYİM kararlarında da belirtildiği üzere hazırlık işlemi hangi işleme ait ise oişlemin iptali için açılan davada hukuka aykırılığın iddia edilebileceği,başvuruya konu olaylarda Kara Kuvvetleri Komutanlığı yazılarının emeklilikişlemlerinin yapılabilmesi için ilgili belgelerin hazırlanarak gönderilmesineilişkin olduğu ifade edilmiştir.
2. Değerlendirme
39. Başvurucuların açtığı davalar, AYİM Üçüncü Dairesitarafından ortada idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunluidari işlem bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiğinden başvurucularındavalarının esasının incelenmemesi nedeniyle başvuru adil yargılanma hakkıkapsamında mahkemeye erişim hakkı yönünden incelenmiştir.
40. Anayasa’nın “Hak aramahürriyeti” kenar başlıklı36. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“Herkes, meşrûvasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veyadavalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”
41. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olanmahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek veuyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamınagelir. Kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsızhâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştirensınırlamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, §52).
42. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında, açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Mahkemece kabuledilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda başvurucununihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahaleninolmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veyazorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabuledilebilir (Hikmet Balabanoğlu,B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
43. Dava konusu yapılmış maddi olay ve olgular ile delillerindeğerlendirilmesi ilke olarak derece mahkemelerinin takdirindedir. AnayasaMahkemesinin bireysel başvuru kapsamında derece mahkemelerinin maddi olay veolgular ile delillerin değerlendirilmesi hususundaki takdirini denetlemesikural olarak mümkün değildir. Ancak derece mahkemelerinin bu husustakideğerlendirmelerinin bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikiçermesi ve bunun hak ve özgürlüklere müdahale teşkil etmesi hâlinde AnayasaMahkemesinin denetim hakkı saklıdır (AhmetSağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
44. Olayda, başvurucuların TSK'da görev yapamayacaklarınailişkin olarak düzenlenen sağlık raporları ve bu raporların ekinde yer aldığıidari yazışmalar dava konusu edilmiştir. AYİM Üçüncü Dairesi, ortada emekliyesevk işleminin bulunmadığı, sağlık raporlarının ve ekinde bulunduğu yazılarınhazırlık işlemi mahiyetinde olup kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemniteliğinde olmadığından idari davaya konu yapılmasının mümkün olmadığıgerekçesiyle incelenmeksizin ret kararı vermiştir. Gerekçede, emekliye sevkişlemi tesis edildiğinde bu işlemin dava konusu edilebileceği ve bu durumdaişlemin sebep unsuru olan sağlık raporlarınınyargısal denetiminin yapılabileceği de belirtilmiştir.
45. Sağlık raporlarının ve ekinde tebliğ edildikleri yazılarınemeklilik işlemi olarak kabul edilmeyerek hazırlık işlemi niteliğinde kabuledilmesine ilişkin değerlendirmenin bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içermediği ve mahkemeye erişim hakkı, idariişlemlerin hazırlık aşamalarının ayrıca dava konusu edilebilmesi güvencesini sağlamadığındanortada başvurucuların mahkemeye erişimhakkına yönelik bir müdahalenin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
46. Kaldı ki somut olayın koşulları çerçevesinde her ikibaşvurucunun açtığı başvuruya konu davaların reddine karar verilmesinden veAYİM kararlarının tebliğinden sonra emeklilik işlemlerine karşı dava açmasüresinin de geçmediği ve başvurucuların emeklilik işlemlerinin iptaliistemiyle dava açma imkânlarının bulunduğu görülmektedir.
47. Sonuç olarak sağlık raporları üzerine tesis edilecek idariişlemlere karşı başvurucuların dava açma imkânlarının bulunduğu, bu çerçevedesağlık raporlarının yargısal denetiminin yapılabileceği gözetildiğindebaşvurucuların mahkemeye erişim hakkına yönelik bir ihlalin bulunmadığının açıkolduğu sonucuna varılmıştır.
48. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlaledildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Adil yargılanma hakkıkapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA10/5/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.