Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - H.K.T. VE I.T. Başvurusuna İlişkin Karar - 13/1/2021

GİZLİLİK TALEBİ KABUL

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Rıdvan GÜLEÇ

Basri BAĞCI

Raportör

:

Sinan ARMAĞAN

Başvurucu

:

1.H.K.T.

2.I.T.

Vekilleri

:

Av. Mahmut KAÇAN

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvuru, uluslararası koruma talebinin geri çekilmişsayılmasından dolayı kötü muameleye maruz kalma riski bulunan ülkeye sınır dışıedilme gerekçesiyle kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru 24/2/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurucular, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük)73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasınakarar verilmesini talep etmişlerdir.

4. Komisyonca -başvurucular hakkında alınmış sınır dışıetme işlemi bulunmaması sebebiyle- tedbir talebinin Bölüm tarafından incelenmesinegerek görülmemiştir.

5. Komisyonca başvurucuların adli yardım talebinin geçiciolarak kabulüne ve başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veilgili kurumlardan temin edilen bilgilere göre olaylar özetle şöyledir.

7. Evli olan başvurucular 1988 ve 1989 doğumlu olup İranİslam Cumhuriyeti (İran) vatandaşıdır.

8. Başvurucular beyanlarına göre ülkelerinde yaşananinsan hakları ihlalleri nedeniyle 25/11/2012 tarihinde yasal yollarlaTürkiye'ye gelmiştir.

9. Yalova'ya yerleşen başvurucular, uluslararası korumatalebinde bulunmuştur. Başvurucular ayrıca Birleşmiş Milletler MültecilerYüksek Komiserliğine (BMMYK) de başvurmuş; işlemler sonucunda mülteci olarakkabul edilmiş, üçüncü bir ülkeye yerleştirme kapsamına alınmıştır.

10. Başvurucular 3/5/2016 tarihinde bir akrabalarınıziyaret etmek amacıyla İstanbul'a gitmiştir. Burada bulundukları sırada biralışveriş merkezinde hırsızlık yaptıkları isnadıyla gözaltına alınmış fakatsonrasında serbest bırakılmışlardır.

11. Yalova Valiliği başvurucuların ikamet ilini izinsizterk ettikleri gerekçesiyle 12/5/2016 tarihinde uluslararası koruma talebiningeri çekilmiş sayılmasına karar vermiştir.

12. Başvuruculardan H.K.T. bu işlemin iptali amacıylaBursa 1. İdare Mahkemesinde (İdare Mahkemesi) dava açmıştır. İdare Mahkemesi8/9/2016 tarihli kararıyla davanın reddine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şu şekildedir:

"...

Bu durumda, davacının izinsiz olarakikamet yeri olan Yalova İlinden ayrılıp, başka bir İle gittiği ve burada adlibir olaya karıştığı hususu değerlendirildiğinde, yükümlülüklerine aykırıdavrandığı ve 6458 sayılı yasanın 77. maddesi gereğince tesis edilen 12.5.2016tarih ve 3685 sayılı işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu nedenlerle, davanın reddine..."

13. Başvurucunun istinaf talebi İstanbul Bölge İdareMahkemesi Dokuzuncu İdare Dava Dairesinin 25/1/2017 tarihli kararıyla kesinolarak reddedilmiştir.

14. Başvurucular 22/2/2017 tarihinde tebliğ edilen kararakarşı 24/2/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İLGİLİHUKUK

15. İlgili hukuk için bkz. A.A. ve A.A. ([GK]), B.No: 2015/3941, 1/3/2017, §§ 28-38.

V. İNCELEME VEGEREKÇE

16. Mahkemenin 13/1/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucularınİddiaları

17. Başvurucular; politik düşünce ve faaliyetlerinedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda kaldıklarını, BMMYK tarafından da mülteciolarak kabul edildiklerini, uluslararası koruma taleplerinin geri çekilmişsayılmasının haksızlık olduğunu, açtıkları davada gerekçesiz şekilde kararverildiğini, kendilerine temyiz hakkı tanınmadığını, sınır dışı edildikleritakdirde ülkelerinde zulme maruz kalacaklarının muhakkak olduğunu belirterekadil yargılanma ve etkili başvuru hakları ile kötü muamele yasağının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucuların sınır dışı edilmesi hâlinde kötü muameleye maruzkalabileceğine, İdare Mahkemesince verilen kararın gerekçesinin yetersiz vehatalı olduğuna ilişkin iddiaları ve diğer şikâyetleri kötü muamele yasağıkapsamında değerlendirilmiştir.

19. Siyasi faaliyetleri nedeniyle ülkelerini terk etmekzorunda kaldıklarını iddia eden başvurucular, sınır dışı edildikleri takdirdekötü muameleye maruz kalabileceklerinin Mahkeme tarafındandeğerlendirilmediğini ileri sürmüşlerdir.

20. 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar veUluslararası Koruma Kanunu'nun "Sınır dışı etme kararıalınacaklar" kenar başlıklı 54. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (i)bendinde uluslararası koruma başvurusu geri çekilmiş sayılan dabelirtilmiş ise de aynı Kanun'un "Sınır dışı etme kararıalınmayacaklar" kenar başlıklı 55. maddesinin (1) numaralı fıkrasının(a) bendinde yer alan "sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezasına,işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya muameleye maruz kalacağıkonusunda ciddi emare bulunanlar" düzenlemesi de bu noktada önemtaşımaktadır. Her iki madde birlikte incelendiğinde uluslararası korumatalebinin geri çekilmiş sayılması kararının kendiliğinden sınır dışı etmesonucunu doğurmadığı anlaşılmaktadır (M.S.S., B. No: 2014/19690, 26/12/2018,§ 30).

21. Somut olayda başvurucular, haklarında alındığınıifade ettikleri sınır dışı kararının doğuracağı sonuçları iddia konusu yapmışiseler de söz konusu kararı sunmamış; ayrıca mahkemede yapılan yargılamada daböyle bir karardan söz etmemişlerdir. Bu durumda başvurucuların uluslararasıkoruma talebinin geri çekilmiş sayılması kararları dışında ülkelerinegönderilmeleri konusunda bir karar veya işlem bulunmadığı anlaşılmaktadır.Zaten idarenin söz konusu kararları da sınır dışı kararı olmadan tek başınabaşvurucuların ülkelerine geri gönderilmelerine yol açacak icrai bir niteliktaşımamaktadır. Yabancıların sınır dışı edilmesi her hâlükârda bu konudaverilmiş bir kararı gerektirmektedir. Başvurucular da bu durumun aksini ortayakoyamamıştır.

22. Ülkesine geri gönderilmesi durumunda kötü muameleyemaruz kalabilecek yabancıların maddi ve manevi varlığına yönelik riske karşıkorunmasının devletin pozitif yükümlülükleri arasında yer aldığı konusundakuşku bulunmamaktadır. Ancak devletin bu pozitif yükümlülüğünün hareketegeçebilmesi için sınır dışı işlemlerine başlanmış olması gerekir. Oysauluslararası koruma talebinin reddine veya geri çekilmiş sayılmasına kararverilmesi sınır dışı işlemlerine başlandığı anlamına gelmemektedir. Söz konusukararlar tesis edildiği hâlde yabancının ilgili kanundaki gereklilikleri yerinegetirmesi şartıyla Türkiye’de kalması mümkündür. Sınır dışı süreci yabancınınsınır dışı edilmesine ilişkin idari karar ile başlamaktadır. Dolayısıyladevletin değinilen pozitif yükümlülüğü, yetkili otoritelerin yabancının sınırdışı edilmesine yönelik olarak karar alacakları aşamada devreye girmektedir (M.S.S.,§ 31). Bu itibarla başvurucuların kötü muamele yasağının ihlal edildiğineilişkin iddialarının anayasal temelden yoksun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

23. Açıklanan gerekçelerle kötü muamele yasağının ihlaledildiği iddiasının temellendirilemediği sonucuna varıldığından başvurunundiğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Kamuya açık belgelerde başvurucuların kimlikbilgilerinin gizli tutulması taleplerinin KABULÜNE,

B. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkiniddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyete neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucularınyargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 13/1/2021 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy