Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - HİLAL ADA VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 3/7/2019

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Hüseyin KAYA

Başvurucu

:

1. Hilal ADA

2. Seniha SÜRER

3. Reyhan ÇOŞMUŞLU

Vekilleri

:

Av. Cihan AYDIN

Av. Keziban YILMAZ

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ceza infaz kurumundaki tutulma koşulları nedeniylekötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 1/11/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Yapılan incelemede başvurucu Seniha Sürer tarafından yapılan2016/22735 numaralı başvuru, başvurucu Hilal Ada tarafından yapılan 2016/22737numaralı başvuru ve başvurucu Reyhan Coşmuşlu tarafındanyapılan 2016/22739 numaralı başvuru konu bakımından aynı nitelikte olmasınedeniyle 2016/22735 numaralı başvuru üzerinde birleştirilmiş ve incelemenin budosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvurucuların tedbir kararı verilmesi yönündeki taleplerihakkında Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü tarafından 8/11/2016 tarihinde retkararı verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular farklı tarihlerde terör suçlarıyla bağlantılıolarak tutuklanmış ve Diyarbakır E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfazKurumu) yerleştirilmiştir.

9. Başvurucular 19/9/2016 tarihinde Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne (Genel Müdürlük) başvurarakCeza İnfaz Kurumunun fiziki şartlarının kötü ve yetersiz olduğunu belirtmiş,tutulma koşulların düzeltilmesini talep etmişlerdir.

10. Genel Müdürlük 28/9/2016 tarihli ve 109992 sayılı, 3/10/2016tarihli ve 111771 sayılı yazılarında başvuruculara cevaben ceza infaz kurumlarınıninşası ve faaliyetinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin ceza infazalanındaki tavsiye kararlarında belirlenen minimum standartların gözönünde bulundurulduğunu, aniden çok sayıda tutuklamaolduğunda geçici olarak bazı illerde kalabalıklaşma yaşandığını ancak busorunun sevk ve nakillerle kısa zamanda giderildiğini, konuyla ilgili gerekliincelemenin yapılacağını belirtmiştir.

11. Başvurucular, Genel Müdürlüğün anılan cevabının kendilerine3/10/2016 ve 7/10/2016 tarihlerinde tebliğ edildiğini belirterek 1/11/2016tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 3/7/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucularınİddiaları

13. Başvurucular, on altı kişilik kapasitesi olduğu hâlde kırkkişi kaldıkları koğuşta yirmi yatak, bir tuvalet ve bir banyo bulunduğunu,yerlere serilen battaniyelerin üstünde sağlıksız koşullarda yattıklarını, yataktaleplerinin reddedildiğini, verilen sıcak suyun öz bakım ve temizlik içinyetersiz kaldığını, havalandırma imkânının ise kısıtlı olduğunu iddiaetmişlerdir. Söz konusu iddialar kapsamında başvurucular Anayasa'nın 17.maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı ve bugüvenceyle bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınanetkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

14. Anayasa Mahkemesi ceza infaz kurumlarındaki tutulmakoşullarının kötülüğünden kaynaklanan kötü muamele iddialarına ilişkin olarakinfaz hâkimliğine şikâyet yolunu tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yoluolarak gördüğünü çeşitli kararlarında belirtmiştir. (birçokkarar arasından bkz. Mehmet Baransu, B. No: 2015/8046, 19/11/2015,§§ 23-35; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No:2016/23672, 11/1/2018, §§ 250-252).

15. Öte yandan Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm BirinciKomisyonunca eldeki başvuruya benzer şikâyetleri ihtiva eden bir başvuruhakkında infaz hâkimliği yolu tüketilmediği gerekçesi ile verilen bir kabuledilemezlik kararı (Mehmet Reşit Arslan,B. No: 2013/2025, 30/9/2013) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önündekibaşka bir başvuruda (Ethem Sakin/Türkiye,B. No: 20616/13, 28/6/2016)Türk Hükûmeti tarafındanemsal karar olarak sunulmuştur. AİHM, belirtilen Anayasa Mahkemesi kabuledilemezlik kararına da atıfta bulunarak (aynı kararda bkz. § 24) infazhâkimliği yolunun tüketilmemiş olmasını başvuru yollarının tüketilmemesi olarakgörmüş ve kabul edilmezlik kararı vermiştir (aynı kararda bkz. §§ 30-37).

16. Somut olayda, başvurucuların Ceza İnfaz Kurumundaki tutulmakoşullarına ilişkin şikâyetleri açısından Anayasa Mahkemesince verilen veyukarıda belirtilen kararlarda varılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren birdurumun olmadığı anlaşılmaktadır.

17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezliğine kararverilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA3/7/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy