TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
H. Ö. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/12372)
Karar Tarihi: 10/1/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Raportör Yrd.
:
Zehra GAYRETLİ
Başvurucu
:
H. Ö.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ceza davasında uzun süren yargılama nedeniyle makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 24/7/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
7. 1951 doğumlu olan başvurucu, bireysel başvuru konusuolayların gerçekleştiği tarihte bir kamu kurumunda müfettiş olarak görevyapmaktadır.
8. İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının (Başsavcılık) 7/1/2002tarihli iddianamesi ile başvurucunun da aralarında yer aldığı bir kısım şüphelihakkında cürüm işlemek için teşekkül oluşturup yönetme, niteliklidolandırıcılık, görevi kötüye kullanma, rüşvet ve sair suçlardan kamu davasıaçılmıştır.
9. İzmir 6. Ağır Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) 10/3/2010 tarihlikararı ile başvurucunun irtikap suçundan mahkûmiyetine; başvurucu hakkındacürüm işlemek için teşekkül oluşturma suçundan açılan kamu davasının isezamanaşımı nedeniyle ortadan kaldırılmasına hükmedilmiştir.
10. Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 9/6/2011 tarihli kararı ilebaşvurucu hakkında cürüm işlemek için teşekkül oluşturma suçundan kurulanhükmün onanmasına, irtikap suçundan kurulan hükmün ise bozulmasına kararverilmiştir.
11. Bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonundaMahkemenin 17/6/2015 tarihli kararı ile başvurucu hakkında açılan kamu davasınınzamanaşımı nedeniyle düşürülmesine karar verilmiştir. Gerekçeli kararın ilgilikısmı şöyledir:
"Sanık [H.Ö.nün] irtikapsuçundan Mülga 765 sayılı TCK'nun 209/1, 80.maddelerigereğince cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmış ise de, sanığıneyleminin Mülga 765 sayılı TCK'nun 218 ve 5237 SayılıTCK'nun 255.maddelerinde düzenlenen nüfuz ticaretisuçuna uyduğu, Mülga 765 sayılı TCK'nun 218 ve 5237Sayılı TCK'nun 255.maddelerinde öngörülen cezalarıntür ve sürelerine göre mülga 765 Sayılı TCK'nun 102/4ve 104/2.maddelerinde öngörülen 7 yıl 6 aylık olağanüstü dava zamanaşımısüresinin dolduğu anlaşıldığından, sanık hakkında açılan kamu davasınınolağanüstü dava zamanaşımı nedeniyle 5271 Sayılı CMK'nun223/8.maddesi uyarınca DÜŞÜRÜLMESİNE(...)"
12. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıylaerişilen bilgi ve belgelerden davanın temyiz aşamasında derdest bulunduğuanlaşılmıştır.
13. Başvurucu24/7/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 10/1/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiası
15. Başvurucu, yargılamanın uzaması nedeniyle makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
16. Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018)kararında Anayasa Mahkemesi; yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı yada yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediğiiddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurularailişkin olarak Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığına(Tazminat Komisyonu) başvuru imkânının getirilmesine ilişkin yolu ulaşılabilirolma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlama kapasitesinin bulunupbulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğini tartışmıştır (Ferat Yüksel, § 26).
17. Anılan kararda özetle anılan başvuru yolunun kişileri malikülfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlaması nedenleriyleulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarına makul birbaşarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı vetazminatödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafiolanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlamaimkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (Ferat Yüksel, §§ 27-34). Bu gerekçelerdoğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlaliddialarıyla ilgilibaşarı şansı sunma ve yeterligiderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuru yolutüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincilniteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarının tüketilmemişolması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (Ferat Yüksel, §§ 35, 36).
18. Mevcut başvuruda, söz konusu karardan ayrılmayı gerektirenbir durum bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Diğer İhlal İddiaları
1. Başvurucunun İddiası
20. Başvurucu, uzun süren yargılamaya bağlı olarak davazamanaşımının gerçekleşmesi nedeniyle düşme kararı verilmesinin atılı suçtanberaat edebilme hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
21. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarakiletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlarasunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özenigöstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İşlek,B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
22. Somut olayda yargılamanın Yargıtaydaderdest olduğu anlaşıldığından başvurucunun hukuk sisteminde mevcut yargısalyolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.
23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının da diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,
B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarının başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA10/1/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.