TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
HÜSEYİN EL HÜSEYİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2024/16630)
Karar Tarihi: 27/5/2025
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Selahaddin MENTEŞ
İrfan FİDAN
Muhterem İNCE
Raportör
:
Merve ARSLANTÜRK
Başvurucular
:
1. Hüseyin EL HÜSEYİN
Vekili
:
Av. Hüsameddin SALEM
2. Ahmed TARBİ
Vekili
:
Av. Zehra FELHAN
3. Adil ELŞEYHO
4. Ahmed ELİSA
5. Heysem ALAVAYS
6. Mahmoud HUSSEIN ALI ALJOUMAN
7. Muna EL HÜSEYİN
8. Yahya EL HÜSEYİN
Vekili
:
Av. İsa POLAT
I. BAŞVURUNUNÖZETİ
1. Başvuru, sınır dışı etme davasında bazı usulgüvencelerine aykırı davranılması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
2. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesininBölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm tarafından AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 73. maddesi uyarınca başvurularda sınır dışı etmeişleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir.
3. Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olan başvurucularhakkında farklı tarihlerde 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar veUluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca sınır dışı etme kararıalınmıştır
4. Başvurucular, haklarında alınan sınır dışı etmekararlarına karşı yetkili idare mahkemelerinde iptal davası açmış; idaremahkemelerince açılan davalar kesin olarak reddedilmiştir.
5. Tüm başvurular otuz günlük yasal başvuru süresi içindeyapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar vermiştir.
II. DEĞERLENDİRME
6. Konularının aynı olması nedeniyle 2024/33847,2024/34995, 2024/35579, 2024/36226, 2024/36525, 2024/39984,2024/39149numaralarıbaşvuruların 2024/16630 numaralı bireysel başvuru ilebirleştirilmesine ve incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmesigerekir.
7. Anayasa Mahkemesi tarafından adli yardım talebininkabul edilebilmesi için gerekli şartlar Mehmet Şerif Ay (B. No:2012/1181, 17/9/2013, § 23) kararında, yabancıların adli yardım taleplerikonusunda benimsenen ilkeler ise Nadali Agheli Kohne Shari (B. No:2014/12633, 9/9/2015, §§ 17, 18) kararında yer almaktadır. Anılan ilkelere göreadli yardım için gerekli şartlar mevcutsa karşılıklılık şartı gerçekleşmesebile yabancının adli yardım talebi kabul edilmelidir. Somut başvuruda yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların adli yardımtaleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
8. Başvurucu Mahmoud Hussein Ali Aljouman sınır dışı etmekararının dayanağının olmadığını, idare mahkemesinin sadece sınır dışı etmekararında belirtilen Malezya'nın güvenli olduğu gerekçesiyle davanın reddinekarar verdiğini, ailesi Türkiye'de iken Malezya ya da Suriye'ye dönemeyeceğini,kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu, ailesi ile ilgili olarak herhangi birbilgi vermemiştir. Diğer başvurucular, soyut bir iddia ile haklarındasoruşturma başlatıldığını, söz konusu soruşturmalara istinaden sınır dışıedilmelerine karar verildiğini, soruşturma sonucu beklenmeden, soruşturmaneticesinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesine veya kamu davasınınaçılması ertelenmesine rağmen sınır dışı işlemin iptali istemi ile açtıklarıdavanın reddedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek adilyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
9. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.Başvurucu Hüseyin El Hüseyin, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuş; diğerbaşvurucular karşı beyanda bulunmamıştır.
10. Başvurucular, sınır dışı edilmelerinin yaşamlarına yada maddi veya manevi bütünlüklerine yönelik ciddi bir tehlike oluşturduğunuileri sürmemiştir. Bu nedenle başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamındaincelenmiştir.
11. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireyselbaşvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiaedilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) veya Türkiye’nin taraf olduğuSözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa veSözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içerenbaşvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B.No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
12. Devletin yabancıları ülkeye kabul etmekte veya sınırdışı etmekte takdir yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak anılan işlemlerinAnayasa'da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklere müdahale oluşturmasıhâlinde bireysel başvuruya konu edilebilmesi mümkündür (A.A. ve A.A. [GK],B. No: 2015/3941, 1/3/2017, § 54). Öte yandan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesitarafından yabancıların ülkeye girişine, ülkede kalışına veya ülkedençıkarılmasına ilişkin işlemlerin Sözleşme'nin 6. maddesi kapsamında kalmadığıkabul edilmektedir. Bir başka ifadeyle söz konusu işlemlere ilişkin davalarmedeni hak ve yükümlülüklerle ilgili görülmemektedir (Aıgul Mavlıanova,B. No: 2016/6293, 9/11/2017, § 27). Dolayısıyla sınır dışı etme işlemini konualan uyuşmazlıkları içeren yargılamaların Anayasa'nın 36. ve Sözleşme'nin 6.maddesinde güvence atına alınan adil yargılama hakkının ortak koruma alanıkapsamında kalmadığının kabulü gerekir (Aıgul Mavlıanova, § 28).
13. Başvuru konusu olayda yukarıda da belirtildiği üzerebaşvurucunun adil yargılanma hakkına ilişkin iddialarının konusunun Anayasa'nınve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kaldığı anlaşılmıştır.
14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizliknedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
III. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvuruların BİRLEŞTİRİLMESİNE,
B. Adli yardım taleplerinin KABULÜNE,
C. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddiaların konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
D. Sınır dışı etme işlemlerine ilişkin verilen tedbirkararlarının SONLANDIRILMASINA,
E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucularınyargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,
F. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresiBaşkanlığına GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE, 27/5/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.