Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - K.A.İ. A.Ş. Başvurusuna İlişkin Karar - 7/3/2018

GİZLİLİK TALEBİ KABUL

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Recep KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

K.A.İ. A. Ş.

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ulusal ölçekte yayımlanan bir gazetede yer alan birhabere yönelik cevap ve düzeltme (tekzip) talebinin sulh ceza hâkimliğincereddedilmesi nedeniyle itibarın korunması hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 4/6/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

6. Ulusal ölçekte yayın yapan Sabah gazetesinin (gazete)7/11/2014 tarihli nüshasında, başvurucuhakkında "K.A'dan belgeli vurgun" başlıklı birhaber yayımlanmıştır. Söz konusu haber şöyledir:

 "BELGELİ VURGUN

 Paralel örgütün en büyük finansôrlerindenolan ... 'nun, Gümüşhane'deki maden işletmesiüzerinden devleti yaklaşık 10 milyon lira zarara uğrattığı ortaya çıktı. K. A.İ. A. Ş.'nin, Gümüşhane Masira'dakimaden ocağından elde ettiği kazancın yüzde 30'luk devlet payını ödemeyereksağladığı haksız kazanç, Sayıştay raporlarına yansıdı.

 SUMENALTI ETTİLER

 Vurgun, Sayıştay denetçileri tarafından Gümüşhane Özel idarehesaplarının incelemesi sırasında ortaya çıkarıldı. Vurgun miktarı, 3 yıl toplamında9 milyon 640 bin 555 lirayı buluyor. İddialara göre; K. A. İ. A. Ş.'nin vurgunu denetçiler tarafından tek tek rapora dökülerekSayıştay Başkanlığı'na iletildi. Ancak Sayıştay'daki Paralel Yapı mensubukadrolarca raporun sumenaltı edilip yasal sürecinbaşlamasını engelledi. Raporda özetle "3213 sayılı Maden Kanunu kapsamındaHazine'ye ait yerlerdeki madenlerden alınması gereken yüzde 1 ila yüzde 4oranında devlet hakkı ve özel idare payı, "Gümüşhane İl Özel İdaresi'neödenirken, yüzde 30 fazlalığın beyan edilmediği ve süresinde özel idarehesabına yatırılmadığı anlaşılmıştır" dendi. İşletme sahiplerinin Madenİşleri Genel Müdürlüğü'nebeyan ettiği ocak başı satıştutarının baz alınarak hesaplamaya gidildiği ve işletmenin beyanı esasalındığında ortaya çıkan zarar miktarı vurgulandı. Ödenmeyen devlet payının,sektör için astronomik bir rakam olduğu belirtilen raporda, "Bu ancakdevlet içerisinde devlet olan bir gücün sergileyebileceği usulsüzlük"dendi. K. A. İ. A. Ş.'nin yaklaşık 10 milyon lirayı,devlet yerine himmet olarak cemaate aktarıp aktarmadığı merak ediliyor.Türkiye'de Gümüşhane'yle birlikte 9 ayrı madene sahip olan K. A. İ. A. Ş.'ye Gümüşhane dışındaki bölgelerde yüzde 30 devlet katkıpayını ödeyip ödemediğiyle ilgili inceleme başlatıldı. K. A. İ. A. Ş.'nin bölgedeki altın madeni daha önce de mezarlıkların,köylülerin izni dışında taşınması olayıyla gündeme gelmişti."

7. Başvurucu, anılan habere karşı tekzip talebinde bulunmuş;Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliği 19/3/2015 tarihinde başvurucunun talebini, bahsekonu haberin basın özgürlüğü kapsamında kaldığı gerekçesiyle reddetmiştir.

8. Başvurucu tarafından anılan karara yapılan itiraz Ankara 6.Sulh Ceza Hâkimliğince 27/4/2015 tarihinde reddedilmiştir.

9. Ret kararı başvurucuya 5/5/2015 tarihinde tebliğ edilmiştir.Başvurucu, 4/6/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

10. Mevcut başvurunun değerlendirilmesi sırasında gözönünde bulundurulan ulusal ve uluslararası hukukkaynakları için Ahmet Oğuz Çinko ve Erkan Çelik[GK] (B. No: 2013/6237, 2/7/2015) kararına bakılabilir.

V. İNCELEME VE GEREKÇE

11. Mahkemenin 7/3/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

12. Başvurucu; ulusal ölçekte yayın yapan bir gazetede hakkındagerçeği yansıtmayan, hakaret ve suçlayıcı ifadeler içeren bir haberinyayımlanması üzerine tekzip yayımlanması için yargıya müracaat ettiğinibelirtmiştir. Başvurucu; derece mahkemelerince talebinin reddedildiğini, sözkonusu haber nedeniyle ticari itibarının zedelendiğini belirterek Anayasa’nın17., 36., 40. ve 141. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.

B. Değerlendirme

13. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan, B.No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun ihlal iddiasının özü, söz konusugazete haberinin ticari itibarına yönelik bir müdahale oluşturduğudur. Busebeple mevcut davanın koşullarında şikâyetlerin bir bütün olarak Anayasa’nın17. maddesinin birinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.

14. Başvuru konusu olaya benzer olaylarda uygulanacak ilkelerilk olarak Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından Ahmet Çinko ve Erkan Çelikbaşvurusunda (bkz. Ahmet Çinko ve ErkanÇelik, §§ 35-57) ortaya konulmuş, daha sonra Bölümler ve Komisyonlarönlerine gelen başvurularda istikrarlı olarak bu ilkeler doğrultusundabaşvuruları sonuçlandırmıştır (Benzer yöndeki kararlar için bkz. Aziz Yıldırım (5), B. No: 2013/9037,23/3/2016; Fetullah Gülen (2), B. No: 2014/11499, 22/9/2016).

15. Hukuk sistemimizde cevap ve düzeltme hakkının somutbaşvurudaki gibi 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 14.maddesindeki usule uyarak sulh ceza hâkimliklerine başvurmak suretiyle veyahukuk mahkemelerinde açılacak nizalı dava yolu ilekullanılabilmesi mümkündür. Sulh ceza hâkimlikleri tarafından verilen kararlar,basın yolu ile kişilik hakkının ihlali nedeniyle açılan diğer ceza veya hukukdavalarında bir kesin hüküm teşkil etmemektedir. Tekzip metninin yayımlanmasıbir müeyyide niteliği taşımasına rağmen bu hakkın kullanılması ya dakullanılmaması, hak sahibinin bu nedenle diğer dava haklarını kullanmasınıetkilememektedir (Ahmet Oğuz Çinko ve ErkanÇelik, § 51).

16. Başvurucunun itibarına gerçek dışı basın açıklaması ilehukuka aykırı olarak yapılan müdahalenin 5187 sayılı Kanun'un 14. maddesigereği çelişmeli bir yargılama yapılmadan, gecikmeksizin ve süratle bertarafedilmesi ihtiyacı ortaya konulabilmiş değildir. Somut başvuruya konu ihlaliddiasında diğer ceza veya hukuk yollarının daha yüksek başarı şansısunabilecek, kullanılabilir ve etkili başvuru yolları olduğu anlaşılmaktadır.

17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA7/3/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy