Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - KAMİL SERDAR OĞUR ve GÜLHAN OĞUR Başvurusuna İlişkin Karar - 20/4/2017

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Raportör

:

Yakup MACİT

Başvurucular

:

1. Kamil Serdar OĞUR

2. Gülhan OĞUR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, tazminat davasında kanun ve usule aykırı olarakçelişkili karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının; esaslı iddialarınkararda cevaplandırılmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının; yargılamanınuzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 27/5/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:

A. Bireysel BaşvuruTarihinden Önceki Süreç

8. Evli olan başvurucular Ordu Yardımlaşma Kurumuna (OYAK) aitİkitelli Oyakkent 1. Etap Toplu Konutlarından birdaire satın almışlar ve söz konusu daire 2009 yılında başvuruculara teslimedilmiştir.

9. Başvurucular 3/6/2010 tarihinde Küçükçekmece 2. Asliye HukukMahkemesinde açtıkları davada, OYAK'tan satın aldıkları dairenin de içerisindebulunduğu site ile ilgili düzenlenen Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporunuincelediklerinde, dairenin fahiş fiyatla kendilerine satıldığını farketttiklerini, satış işleminin Kanun hükümleri vedürüstlük kuralına aykırı olarak gerçekleştirildiğini, OYAK'ın satış nedeniylehaksız kazanç elde ettiğini belirterek 4.000 TL manevi, 18.000 TL madditazminat talebinde bulunmuşlardır.

10. Mahkeme 7/12/2010 tarihli kararında, davalı OYAK GenelMüdürlüğünün adresinin Kurtuluş/Ankara olduğunu belirterek dosyanın AnkaraNöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

11. Yetkisizlik kararı üzerine dosya, Ankara 25. Asliye HukukMahkemesine gönderilmiş, Mahkeme 12/5/2011 tarihli kararında, davacılarınOYAK'tan ev satın aldıklarını, ancak satıcının edimini yerine getirmediğiniiddia ederek tazminat talebinde bulunduklarını, tarafların 23/2/1995 tarihlive4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da tanımı yapılantüketici-satıcı sıfatını taşıdıklarını, ihtilafın 4077 sayılı Kanun kapsamındatüketici mahkemeleri tarafından değerlendirilmesi gerektiğini belirterek davadilekçesini görev yönünden reddetmiştir.

12. Başvurucuların temyizi üzerine karar, Yargıtay 13. HukukDairesinin 21/12/2011 tarihli kararıyla onanmıştır.

13. Görevsizlik üzerine dosya Ankara 6. Tüketici Mahkemesinegönderilmiş, Mahkeme 25/9/2012 tarihli kararında, davacıların yerleşim yerinin Başakşehir/İstanbul olduğunu belirterek yetkisizliğinehükmetmiş ve dosyayı Bakırköy Tüketici Mahkemesine göndermiştir.

14. Yetkisizlik kararı üzerine davaya Bakırköy 1. Tüketici Mahkemesindedevam edilmiş, Mahkeme 10/10/2013 tarihli kararında, Ankara 6. TüketiciMahkemesinin davalının yetki itirazı olmadığı hâlde yetkisizlik kararıverdiğini, daha önce Küçükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkesindeyetki itirazının değerlendirildiğini, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ileYargıtay kararlarına göre davaya Ankara Nöbetçi Tüketici Mahkemelerinin görevlive yetkili olduğunu belirterek dava dilekçesini yetkisizlik nedeniylereddetmiştir.

15. Başvurucuların temyizi üzerine karar, Yargıtay 13. HukukDairesinin 1/4/2014 tarihli kararıyla onanmıştır.

16. Onama kararı 29/4/2014 tarihinde başvuruculara tebliğedilmiş, 27/5/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

B. Bireysel Başvuru Tarihinden Sonraki Süreç

17. Yetkisizlik kararı üzerine dosya Ankara 6. TüketiciMahkemesine gönderilmiş, Mahkeme 12/3/2015 tarihli kararında, davanındavacıların OYAK'tan satın aldıkları daire fiyatının yüksek tutulması iddiasınadayalı olarak maddi ve manevi tazminat isteminden ibaret olduğunu, UyuşmazlıkMahkemesinin 11/11/2013 tarihli kararında belirtildiği üzere talebin, OYAK'ınTürk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına kanun gereği sağladığı sosyal yardım vehizmetlerden kaynaklandığını, bu hizmetlerin askerî hizmetle birlikteyürütüldüğünü, bu nedenle görevli yargı merciinin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi(AYİM) olduğunu belirterek davanın usulden reddine, davacıların AYİM'de dava açmakta muhtariyetine karar vermiştir.

18. Başvurucular 14/5/2015 tarihli dilekçelerinde, davanınusulden reddine karar verildiğini; ancak, dosyanın AYİM'egönderilmesine karar verilmediğini, kararda karşı taraf lehine vekâlet ücretinehükmedilmemesi gerektiğini belirterek hükmün her iki unsur açısından tashihedilmesini talep etmişlerdir.

19. Mahkeme 18/5/2015 tarihli kararında, davanın yargı yolununcaiz olmaması nedeniyle reddedildiğini, bu tür kararlarda ilgili mahkemeyedosyanın gönderilmesine karar verilmesinin mümkün olmadığını, vekâlet ücretiyönünden usul hükümlerine göre görevsizlik ve yetkisizlik kararlarındayargılama giderlerine hükmedilmeyeceğinin düzenlendiğini, verilen kararın bunitelikte olmadığını belirterek başvurucuların talebini reddetmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 20/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlalEdildiğine İlişkin İddia

21. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

22. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

23. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken, sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Güher Ergun ve diğerleri,B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

25. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda, Küçükçekmece 2. Asliye HukukMahkemesinde 3/6/2010 tarihinde açılan maddi ve manevi tazminat davasındaMahkemenin 7/12/2010 tarihinde yetkisizlik kararı verdiği; dosyanıngönderildiği Ankara 25. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/5/2011 tarihindegörevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verdiği; temyiz üzerinekararın Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 21/12/2011 tarihli kararıyla onandığı; budefa dosyanın Ankara 6. Tüketici Mahkemesine gönderildiği; Mahkemenin 25/9/2012tarihli kararla yetkisizliğine hükmettiği, yetkisizlik kararı üzerine davayaBakırköy 1. Tüketici Mahkemesinde devam edildiği, bu Mahkemenin 10/10/2013tarihli kararında, karşı yetkisizlik kararıyla dosyanın Ankara Nöbetçi TüketiciMahkemesine gönderilmesine hükmedildiği, kararın Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin1/4/2014 tarihli kararıyla onandığı, karşı yetkisizlik kararı üzerineyargılamayı yürüten Ankara 6. Tüketici Mahkemesinin 12/3/2015 tarihlikararında, davaya AYİM'in bakmakla görevli ve yetkiliolduğu belirtilerek usulden ret kararı verildiği anlaşılmıştır. Bu nedenlekarmaşık niteliği bulunmayan, görevsizlik ve yetkisizlik kararlarıyla buaşamaya gelen ve başvurucuların yargılamanın uzamasında önemli bir etkisinin detespit edilmediği başvuru konusu davada yaklaşık 4 yıl 9 aylık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

26. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.

B. Diğer İhlal İddiaları

27. Başvurucular;

i. Başvuru formunda, yargılama sırasında ileri sürülen iddialardikkate alınmadan usul ve kanuna aykırı, keyfî olarak karar verildiğini,Mahkeme ve Yargıtay kararlarının gerekçesiz olduğunu, Yargıtay 13. HukukDairesinin 1/4/2014 tarihli kararının daha önce verilen Yargıtay kararlarıylaçeliştiğini, Uyuşmazlık Mahkemesi kararının Yargıtay tarafından dikkatealınmadığını, benzer konuda yargılamanın yapıldığı İstanbul 1. TüketiciMahkemesinin E.2013/816 sayılı dosyası ile başvuru konusu dava dosyasınınbirleştirilmesi gerektiğini, karşılıklı yetkisizlik kararlarında, Yargıtayın görevli ve yetkili mahkemeyi belirlemesigerektiği halde bu işlevi yerine getirmediğini, OYAK hakkında Türkiye BüyükMillet Meclisi Komisyonunca düzenlenen raporlarda bu kurumun yapmış olduğuusulsüzlüklerin ortaya konulduğunu; ancak, raporun bir türlü açıklanmadığını,diğer yandan Millî Savunma Bakanlığınca da gerekli gözetim ve denetiminyapılmadığını belirterek Anayasa'nın 3., 5., 6., 8., 10., 11., 12., 13., 14.,17., 35., 36., 37., 40., 74., 129., 138., 157., 158., 141. maddelerinde güvencealtına alınan haklarının ihlal edildiğini,

ii. 26/6/2015 tarihli dilekçelerinde; başvuru tarihindensonra dosyanın Ankara 6. Tüketici Mahkemesine gönderildiğini, Mahkemenin12/3/2015 tarihli kararında davaya AYİM'in bakmasıgerektiğinden bahisle usulden ret kararı verildiğini, kararın tashihi yönündekitaleplerinin usul, kanun ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olarakreddedildiğini, karara karşı Yargıtaya başvurmadıklarını,başvuru tarihinden sonra OYAK GenelKurulunun 55. Genel Kurul toplantısında alınan kararların da kanuna aykırıolduğunu, yönetmelik hükümleriyle kanunda olmayan yetkinin OYAK yönetimineverildiğini belirterek anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler,

yeniden yargılama ve tazminat talebindebulunmuşlardır.

28. Başvurucuların 26/6/2015 tarihli dilekçelerinde ilerisürdükleri ihlal iddialarının başvuru tarihinden sonra gerçekleşen hususlarayönelik olduğu anlaşılmış, bu açıdan iddialar değerlendirme konusuyapılmamıştır.

29. 30/3/2011 tarihli ve6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (2) numaralıfıkrası uyarınca bireysel başvuru yoluna başvurabilmek için olağan kanunyollarının tüketilmiş olması gerekir (Ayşe Zıraman veCennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, § 16).

30. Somut olayda, bireysel başvuruya konu Bakırköy 1. TüketiciMahkemesinin E.2012/1520 sayılı dosyasında verilen yetkisizlik kararınınardından dosyanın Ankara 6. Tüketici Mahkemesine gönderildiği, Mahkemenin12/3/2015 tarihli kararında davanın usulden reddine; başvurucularınuyuşmazlıkla ilgili olarak AYİM'de dava açmaktamuhtariyetine karar verildiği, buna göre başvuru tarihi itibarıyla yargısalsürecin tamamlanmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvurucuların makul süredeyargılanma hakkı dışında ileri sürdükleri ihlal iddialarını bu aşamada AnayasaMahkemesi önüne getirmeleri mümkün değildir.

31. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

32. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”

33. Başvurucular ayrı ayrı 10.000 TL maddi, 25.000 TL manevitazminat talebinde bulunmuşlardır.

34. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.

35. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucular Kamil Serdar Oğur ve Gülhan Oğur'a müşterekennet 4.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

36. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harçtan oluşanyargılama giderinin başvuruculara ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Diğer ihlal iddialarınınbaşvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucular Kamil Serdar Oğur, Gülhan Oğur'a net 4.800 TLmanevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinREDDİNE,

D. 206,10 TL harçtan oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCULARAÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin Ankara 6. Tüketici Mahkemesine(E.2014/1554, K.2015/400) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE20/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy