TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
KAMURAN REŞİT BEKİR BAŞVURUSU (7)
(Başvuru Numarası: 2014/3163)
Karar Tarihi: 24/1/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucu
:
Kamuran REŞİT BEKİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, birdokümanın ceza infaz kurumu idaresi tarafından hükümlü olan başvurucuyaverilmemesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 28/2/2014 tarihi ve devamında yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. 2014/11242, 2014/12165, 2014/12569, 2014/12571, 2014/12613,2014/12615, 2014/13252, 2014/13253, 2014/13255, 2014/13256, 2014/13705,2014/13706, 2014/13707, 2014/14010, 2014/14013, 2014/14533, 2014/14537,2014/14793, 2014/15665, 2014/15666, 2014/15965, 2014/15966, 2014/16399,2014/16400, 2014/16403, 2014/16405, 2014/3164, 2014/3199, 2014/3733, 2014/3741,2014/4169, 2014/4170, 2014/4172, 2014/4176, 2014/4179, 2014/4888, 2014/4889,2014/4890, 2014/5677, 2014/5681, 2014/5684, 2014/5686, 2014/5687, 2014/5689,2014/6156, 2014/6158, 2014/8330, 2014/8335, 2014/8498, 2014/8506, 2014/8507,2014/8509, 2014/8510, 2014/8512, 2014/8514, 2014/8524, 2014/8525 sayılıbireysel başvuru dosyalarının kişi ve konu bakımından hukuki irtibat nedeniyle2014/3163 sayılı dosya üzerinde birleştirilmesine karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
8. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
10. Başvurucu başvuru tarihinde, yasa dışı silahlı örgüte üyeolmak suçundan Malatya (Kapatılan) 1 No.lu Devlet Güvenlik Mahkemesinin17/11/1994 tarihli kararı ile hükümlü olarak Ankara 2 No.lu F Tipi YüksekGüvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumundabulunmaktadır.
11.Başvurucuya gelen "Azadiya Welat"isimli gazetenin 14/1/2014 ve 28/8/2014tarihleri arasında yayımlanan bazı nüshalarının belirli sayfaları, Ceza İnfazKurumu Eğitim Kurulunun (Eğitim Kurulu) çeşitli tarihli kararlarıylabaşvurucuya verilmemiştir. Eğitim Kurulu söz konusu gazetenin 14/1/2014 tarihlinüshasının yeminli tercümesinde, terör örgütü lideri Abdullah Öcalan tarafındanyazılan ve Siirt (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesinin 17/8/2012 tarihli kararıylahakkında toplatma ve el koyma tedbirlerinin devamına hükmedilen"Demokratik Toplum Manifestosu Özgürlük Sosyolojisi (Üçüncü Kitap)"isimli kitabın haftanın belli günleri söz konusu gazetede yayımlanacağıbilgisine yer verildiğini tespit etmiştir. Bu doğrultuda anılan kitabınyayımlandığı sayfalar, Eğitim Kurulu tarafından söz konusu kitabın yasaklıolduğu gerekçesiyle başvurucuya verilmemiştir.EğitimKurulu kararlarında, ilgili sayfalar çıkarıldıktan sonra geri kalan kısımlarıntalebi hâlinde başvurucuya verileceği de belirtilmiştir.
12. Eğitim Kurulu kararlarına karşı başvurucu, Ankara Batı İnfazHâkimliğine (İnfaz Hâkimliğine) şikâyette bulunmuştur. İnfaz Hâkimliği,yasaklanmış bir kitaptan alındığı anlaşılan sayfaların başvurucuyaverilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle şikâyetlerireddetmiştir.
13. Başvurucu, İnfaz Hâkimliğinin ret kararlarına itirazetmiştir. İtirazları inceleyen Ankara Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi (Sincan 2.Ağır Ceza Mahkemesi), İnfaz Hâkimliğinin kararlarının usul ve yasaya uygunolduğu gerekçesiylebaşvurucunun itirazlarınıreddetmiştir.
14. Başvurucu süresinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
A. Ulusal Hukuk
15. Mevcut başvurunun değerlendirilmesi sırasında gözönünde bulundurulan ulusal hukuk kaynakları için bkz. Mehmet Çelebi Çalan, B. No: 2014/4163,19/12/2017, §§ 14-15.
B. Uluslararası Hukuk
16. Mevcut başvurunun değerlendirilmesi sırasında gözönünde bulundurulan uluslararası hukuk kaynakları içinbkz. Ahmet Temiz (6), B. No:2014/10213, 1/2/2017, §§ 17-18.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
17. Mahkemenin 24/1/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü
18. Başvurucu, başvuruya konu dokümanların kendisineverilmemesinin keyfî olduğunu, nitekim söz konusu gazete hakkında mahkemelertarafından verilmiş herhangi bir yasaklama kararı bulunmadığını ileri sürmüş veanayasal haklarınınihlal edildiğini iddia etmiştir.
19. Bakanlık görüşünde; başvuruya konu dokümanlarda yer alanyazıların, hakkında toplatma ve el koyma kararı bulunan bir kitaptan birebiralıntı içermesi nedeniyle başvurucuya verilmediği, bu noktada Eğitim Kurulununsöz konusu yazıların içeriği konusunda bir takdir yetkisinin olamayacağı ilerisürülmüştür. Bakanlık, ceza infaz kurumuna kapatılmış kişilerin bilgi vekanaatlere ulaşma özgürlüklerinin bulunduğunun tartışmasız olduğunu, bununlabirlikte ceza infaz kurumlarında suçun önlenmesi, güvenliğin ve disiplininsağlanması amacıyla bu kişilerin bazı kısıtlamalara tabi tutulabileceklerinibelirtmiştir. Dolayısıyla Bakanlık, somut başvuruya ilişkin kısıtlamanındemokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve hedeflenen meşru amaçlarla orantılıolduğunu ifade etmiştir.
20. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuruformunda yer verdiği iddiaları yinelemiştir.
B. Değerlendirme
21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Bu bağlamda başvurucunun şikâyeti ifadeözgürlüğü kapsamında incelenmiştir.
22. Anayasa’nın 26. maddesi şöyledir:
“Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı,resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yaymahakkına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamların müdahalesi olmaksızın haber veyafikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar...
Bu hürriyetlerin kullanılması, ... kamu düzeni,kamu güvenliği, ... suçların önlenmesi, ... gereğine uygun olarak yerinegetirilmesi amaçlarıyla sınırlanabilir...
Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetininkullanılmasında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir.”
1. Adli Yardım TalebiYönünden
23. Anayasa Mahkemesinin MehmetŞerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkelerdikkate alınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkçadayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesigerekir.
2. Kabul EdilebilirlikYönünden
24. Anayasa'nın 26. maddesinin birinci fıkrasında ifadeözgürlüğüne herkesin sahip olduğu belirtilmiş, bunun sonucu olarak da AnayasaMahkemesi pek çok kararında hükümlü ve tutukluların ifade özgürlüğünün deAnayasa'nın koruması altında olduğunu vurgulamıştır. Mahkeme, hükümlü vetutukluların süreli veya süresiz yayınlara ulaşabilmesinin bilgi ve kanaatlereulaşma özgürlüğünün somut yansıması olarak ifade özgürlüğünün koruması altındabulunduğuna karar vermiştir (Kamuran ReşitBekir [GK], B. No: 2013/3614, 8/4/2015, § 43; Hüseyin Sürensoy,B. No: 2013/749, 6/10/2015, § 44; İbrahimBilmez, B. No: 2013/434, 26/2/2015, § 74; Ahmet Temiz (6), § 34).
25. Öte yandan ifade özgürlüğü, Anayasa'da sayılan meşru amaçlaruyarınca sınırlanabilir. Özellikle başvuru konusu olaydaki gibi terörlemücadelenin söz konusu olduğu durumlarda, kişinin temel ifade özgürlüğü iledemokratik toplumun terör örgütlerinin faaliyetlerine karşı kendisini korumayailişkin meşru hakkı arasında bir denge kurulması ihtiyacı ortaya çıkmaktadır (Halil Bayık [GK], B. No: 2014/20002,30/11/2017, § 32).
26. Başvurucunun şikâyeti, söz konusu gazete nüshalarınınhakkında toplatma kararı bulunan kitaptan alıntılar içeren sayfalarınınkendisine verilmemesidir. Başvurucu, sayfaların kendisine verilmemesine gerekçeolarak gösterilen toplatma kararına karşı herhangi bir hukuk yolunabaşvurmamıştır. Bu doğrultuda Anayasa Mahkemesinin önündeki mesele ilgilisayfaların verilmemesine gerekçe olarak gösterilen toplatma ve el koymakararının Anayasa'ya uygun olup olmadığı değil hakkında toplatma ve el koymakararı bulunan kitaptan alıntılar içeren sayfaların başvurucuya verilmemesineilişkindir (bkz. Sinan İyit(2) [GK], B. No: 2013/1495, 30/11/2017, § 51).
27. Anayasa Mahkemesi Sinan İyit kararında, hakkında toplatma kararı bulunanyayınların ya da bu yayınlardan alıntı içeren dokümanların hükümlü ya datutuklulara verilmemesi şeklindeki müdahalenin demokratik bir toplumda gerekliolduğu sonucuna varmıştır. Anılan kararda, bireylerin ifade özgürlüğünetoplatma ve el koyma kararlarıyla müdahalede bulunulduğu hâllerde mevcut olanzorunlu toplumsal ihtiyacın, özellikle terörle mücadelenin söz konusu olduğudurumlarda hükümlü ve tutuklular yönünden de mevcut olduğunda şüphe bulunmadığıbelirtilmiştir. Bu doğrultuda hakkında toplatma kararı bulunan yayınlar ya dabu yayınlardan alıntı içeren dokümanların hükümlü ve tutuklulara verilmemesişeklindeki müdahalenin ceza infaz kurumunun güvenliği, düzeni, disiplinininsağlanması ve mahkûmun ıslahı amaçlarının gerçekleştirilmesi için gerekliolmadığından bahsedilemeyeceği ifade edilmiştir (Sinan İyit(2), §§ 52-53).
28. Bu bağlamda terör suçundan mahkûm olan başvurucuya, hakkındatoplatma ve el koyma kararı bulunan bir kitaptan alıntılar içerdiğigerekçesiyle yalnızca alıntı bulunan sayfaların verilmemesi şeklindekimüdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olduğu ve müdahalede açık birdengesizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
29. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvuruların Anayasa Mahkemesince kabuledilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Başvurucunun ihlaliddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığıveya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlamaşikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu,B. No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
30. Açıklanan nedenlerle ifade özgürlüğüne yönelik bir ihlalolmadığının açık olduğu anlaşıldığından başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktanyoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemektenTAMAMEN MUAF TUTULMASINA 24/1/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.