TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
KATAYOUN BAHRAMI POURAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/17658)
Karar Tarihi: 5/7/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör
:
Mahmut Serhat MAHMUTOĞLU
Başvurucular
:
Katayoun BAHRAMI POURAN (İran İslam Cumhuriyeti)
Mohammad ESMAEILZADEH (İran İslam Cumhuriyeti)
Sorena ESMAEILZADEH (İran İslam Cumhuriyeti)
Vekilleri
:
Av. Ali Nezhet BOZLU
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riskibulunan ülkeye sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muameleyasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/11/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvurucular, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
4. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca tedbir talebinin Bölümtarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm tarafından 19/11/2015 tarihinde tedbir talebininkabulüne ve sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.
6. Başvurucular tarafından 9/11/2016 tarihinde başvurudanferagat edilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucular Mohammad Esmailzadeh ve Katoyoun Bahrami Pouran evlidir. Sorena Esmailzadeh isebaşvurucuların 2010 doğumlu müşterek çocuklarıdır. Başvurucular İran İslamCumhuriyeti vatandaşıdır.
9. Birinci başvurucu, ülkesinde üniversite öğrencisi olup aynızamanda on yılı aşkın bir süredir gazetecilik yapmaktadır.
10. Birinci başvurucu; ülkesinde rejim karşıtı gazetelerin yasakolduğunu, bu nedenle İnternet üzerinden insan hakları ihlallerine ilişkinyazılar yazdığını belirtmiştir. Anılan yazıları nedeniyle 16 gün hücrede, 1 aycezaevinde tutulduğunu; hakkında 10 ay 91 gün hapis ve 5 yıl eğitim yasağıcezalarına hükmedildiğini ifade etmiş ve İran mahkemesinin kararını başvuruformuna eklemiştir.
11. Birinci başvurucu, cezaevinden çıktıktan sonra yazılarınadevam ettiği için evlerine yapılan operasyonda eşi olan ikinci başvurucuyaşiddet uygulandığını belirtmiştir.
12. Başvurucular, evlerine bir kez daha operasyon düzenlenmesiüzerine ülkelerini terk ederek Türkiye'ye sığınmış ve Adana Valiliği Göçİdaresi Müdürlüğüne başvurarak 19/2/2014 tarihinde uluslararası korumatalebinde bulunmuşlardır. Başvurucuların talepleri değerlendirmeye alınmış;ikamet ili Adana olarak belirlenmiştir.
13. Öte yandan başvurucular, Birleşmiş Milletler MültecilerYüksek Komiserliğine de (BMMYK) başvurmuşlardır.
14. Başvurucuların talepleri BMMYK tarafından 22/1/2014tarihinde kabul edilmiş ve Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD)yerleştirilmelerine karar verilmiştir.
15. Başvurucular, Göç İdaresine bildirmeden ikamet illerini terketmiş ve bu nedenle 2/6/2015 tarihinde başvurucuların sınır dışı edilmelerinekarar verilmiştir.
16. Başvurucular sağlık sorunları nedeniyle Mersin iline gitmekzorunda kaldıklarını belirterek anılan karara karşı Adana 1. İdare Mahkemesindeiptal davası açmışlardır. Mahkeme 22/10/2015 tarihli ve E.2015/1463,K.2015/2036 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir.
17. Bu karar 26/10/2015 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmişolup süresi içinde 17/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
18. Başvurucular 9/11/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesinebaşvuruda bulunarak ABD'ye gitmek üzere Türkiye'den ayrılacaklarını belirtmişve başvurularından feragat etmişlerdir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
19. Mahkemenin 5/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
20. Başvurucular, sınır dışı edilmeleri hâlinde ülkeleri İran'dayaşamları ile maddi ve manevi bütünlüklerinin tehlikeye düşebileceğinibelirterek yaşam hakkı, kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliğihakkının ihlal edileceğini ileri sürmüş; adli yardım ve sınır dışı işleminindurdurulması taleplerinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme
1. Adli Yardım Talebi
21. Anayasa Mahkemesinin MehmetŞerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkelerdikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderleriniödeme gücünden yoksun oldukları anlaşılan başvurucuların açıkça dayanaktanyoksun olmayan adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.
2. Sınır Dışı İşlemi
22.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar” kenar başlıklı 50. maddesinin (5) numaralı fıkrasışöyledir:
“Davadanferagat hâlinde, düşme kararı verilir.”
23. İçtüzük'ün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80.maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:
“(1) Bölümler ya dakomisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararıverilebilir:
a) Başvurucunun davadan açıkça feragat etmesi
…
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdakifıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devamedebilir."
24. Başvurucular 19/11/2016 tarihinde, Anayasa Mahkemesineyaptıkları bireysel başvurudan BMMYK tarafından yerleştirilmelerine kararverilen ABD'ye gitmek amacıyla feragat etmişlerdir. Somut olayda başvurudanferagat edilmesine rağmen başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılanbir neden de bulunmamaktadır.
25. Açıklanan nedenlerle başvurucuların başvurudan feragatettikleri anlaşıldığından başvurunun kabul edilebilirlik şartları yönündenincelenmeksizin feragat nedeniyledüşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle,
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. Başvurunun feragatnedeniyle DÜŞMESİNE,
C. 19/11/2015 tarihli kararla uygulanan tedbirinSONLANDIRILMASINA,
D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucularınnunmağduriyetine neden olacağı anlaşıldığından 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılıHukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarıncabaşvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMALARINA,
E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi GenelMüdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 5/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.