TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
KAYALAR TEKSTİL BRODE SAN. TİC. A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/15911)
Karar Tarihi: 10/1/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Nuri NECİPOĞLU
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Volkan SEVTEKİN
Başvurucu
:
KAYALAR TEKSTİL BRODE SAN. TİC. A.Ş.
Vekili
:
Av. Tekin DORUK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kanun yolu açık olmak üzere verilen görevsizlikkararı uyarınca dosyanın görevli mahkemeye gönderilme talebine rağmen davanınaçılmamış sayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 9/10/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
A. Bireysel BaşvuruÖncesi Süreç
6. Başvurucu, Denizli 1. İcra Müdürlüğünde alacak iddiasınadayanak 31/5/2012 tarihli faturaya kapsamında 1.347,01 TL bedel üzerindenilamsız icra takibi başlatmıştır.
7. Borçlunun borca itiraz etmesiyle takibin durması üzerinebaşvurucu, Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde (Mahkeme) itirazın iptalidavası açmıştır.
8. Mahkemenin 4/7/2013 tarihli kararıyla davanın ticari dava,davalının da tacir olmadığı gerekçesiyle davaya bakmaya asliye hukukmahkemesinin görevli bulunduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiş veanılan kararda "Dosyanın kararınkesinleşmesinden itibaren iki hafta içerisinde müracaat edilmesi halindegörevli Denizli Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine ... gerekçeli kararıntebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde Yargıtay yolu açık olmak üzere "ibareleri yazılarak karar verildiği açıklanmıştır.
9. Başvurucuya 24/12/2013 tarihinde tebliğ edilen görevsizlikkararı taraflarca temyiz edilmediğinden 31/1/2014 tarihinde kesinleşmiştir.Başvurucu vekili 9/1/2014 tarihli dilekçeyle dosyanın görevli mahkemeyegönderilmesi talebinde bulunmuştur.
10. Dosyanın gönderildiği Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesi3/3/2014 tarihli kararıyla davanın açılmamış sayılmasına karar verilipverilmeyeceğinin değerlendirilmesi için dosyanın tekrardan Denizli 1. AsliyeTicaret Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Karar gerekçesinde,görevsizlik kararının verildiği tarihte davanın değeri itibarıyla kararıntemyiz kabiliyetinin olmayıp kesin nitelikte olduğunu ve temyiz yolu açıkolarak karar verilmesinin bu karara temyiz yolunu açmayacağını belirtmiştir. Bunedenle dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesi talebinin 12/1/2011tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 20. maddesinin "...bu karar verildiği anda kesin ise butarihten ... itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, davadosyasının görevli ... mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksitakdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir."hükmü hatırlatılarak bu duruma göre tekrardan bir değerlendirme yapılmasıgerektiği belirtilmiştir.
11. Bu defa Mahkemenin 4/3/2014 tarihli ek kararı ile davanınaçılmamış sayılmasına karar verilmiş ve karara "...gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 15 güniçerisinde Yargıtay yolu açık olmak üzere" ibaresi yazılmıştır. Karar gerekçesindede dava konusu alacağın 1.347,01 TL, kararın temyiz edilebilirlik sınırının ise1.820 TL olması nedeniyle görevsizlik kararının verildiği tarihte kesinnitelikte olduğu açıklanmış, 6100 sayılı Kanun'un 20. maddesince görevsizlikkarar tarihi olan 4/7/2013 tarihinden itibaren iki haftalık süre geçirildiktensonra dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talebinde bulunulduğu belirtilmişve görevsizlik kararında temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmesinin kanununemredici hükmünü değiştirmeyeceği ifade edilmiştir.
12. Anılan ek karar 17/9/2014 tarihinde başvurucu vekilinetebliğ edilmiştir. Başvurucu ek kararda kanun yolunun açık olduğununbelirtilmesine rağmen karar gerekçesinde kararın kesin olduğu ve temyiz kabiliyetininbulunmadığı açıklandığından kanun yoluna başvurmadığını belirtmiştir. 9/10/2014tarihinde süresi içinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.
B. Bireysel BaşvuruSonrası Süreç
13. UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden, bireyselbaşvuru konusu olan karardan sonra bu defa başvurucu tarafından 31/5/2012tarihli faturaya konu bedelin tahsili istemiyle 28/11/2014 tarihinde alacakdavası açılmıştır.
14. Denizli 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 26/5/2015 tarihlikararıyla davalının davacının yanında işçi olarak çalıştığı, dava konusumalların da işçinin ücret alacağına karşılık olarak verildiğinin savunulmasınedeniyle işçinin ücret alacağının bulunup bulunmadığı hususunda davaya bakmayaiş mahkemesinin görevli bulunduğu belirtilerek görevsizlik kararı verilmiştir.
15. Dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi üzerine yapılanyargılama sonunda Denizli 3. İş Mahkemesinin 14/7/2017 tarihli kararıyladavanın kabulüne ve 1.347,01 TL alacağın takip talebinin tebliğ tarihi olan22/8/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdanalınarak davacıya verilmesine hükmedilmiştir.
IV. İLGİLİ HUKUK
16. 6100 sayılı Kanun'un "Görevsizlikveya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler" kenar başlıklıAnayasa Mahkemesinin 10/2/2016 tarihli ve E.2015/96, K.2016/9 sayılı kararı ile"…bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten…" ibaresinin iptal edilmeden önceki nihaikarar tarihi itibarıyla yürürlükte olan 20. maddesinin (1) numaralı fıkrasınınhâli şöyledir:
"Görevsizlik veyayetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten,süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiğitarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğtarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, davadosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir.Aksi takdirde, bu mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilir."
17. 6100 sayılı Kanun'un 297. maddesinin (1) numaralı fıkrasınınilgili kısmı şöyledir:
“Hüküm "Türk MilletiAdına" verilir ve bu ibareden sonra aşağıdaki hususları kapsar:
…
ç) Hüküm sonucu, yargılama giderleri iletaraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının iadesi, varsa kanun yolları vesüresini.
…”
V. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 10/1/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
19. Başvurucu, görevsizlik kararında gösterildiği şekildedosyanın görevli mahkemeye gönderilme talebine rağmen davanın açılmamışsayılmasına karar verilerek aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyleadil yargılanma hakkı ve bu kapsamda mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 48. maddesinin (5) numaralıfıkrası şöyledir:
"Kabul edilebilirlikşartları ve incelemesinin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükledüzenlenir."
21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 80. maddesi şöyledir:
"(1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın heraşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:
…
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçedenötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi.
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki fıkrada belirtilennitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temelhakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygınıngerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir."
22. Anılan düzenlemeler uyarınca Anayasa Mahkemesi, başvurucunundavadan açıkça feragat etmesi, davasını takipsiz bıraktığının anlaşılması,ihlalin ve sonuçlarının ortadan kalkmış olması ya da Anayasa Mahkemesincesaptanan benzer nitelikteki başka bir gerekçeden dolayı başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarması hâlinde başvuru hakkında düşme kararı verebilmektedir.
23. Adil yargılanma hakkının en temel unsurlarından biri olanmahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek veuyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamınagelir. Kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsızhâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştirensınırlamalar mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir (Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, §52).
24. Somut olayda başvurucunun temel şikâyeti Denizli 1. AsliyeTicaret Mahkemesinin 4/3/2014 tarihli ek kararı ile davanın açılmamışsayılmasına karar verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğiiddiasıdır.
25. Başvurucunun bireysel başvuru konusu olan ek kararsonrasında hak sahibi olduğu düşüncesiyle ileri sürdüğü hakkını mahkeme önünetaşıyarak etkili bir şekilde karara bağlanmasını sağladığı (bkz. § 15), birbaşka ifadeyle Mahkemenin ek kararı ile ortaya çıkan ve mahkemeye erişimhakkını engelleyen durumun ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.
26. Öte yandan İçtüzük'ün 80.maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen başvurunun incelenmesinindevamında Anayasa'nın uygulanması veya temel hakların kapsamının vesınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığıherhangi bir durumun da söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
27. Dolayısıyla başvurucunun söz konusu temel şikâyetininbireysel başvuru sonrasındaki yargılama sürecinde giderilmesi nedeniylebaşvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığıanlaşıldığından İçtüzük’ün 80. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendi gereğince başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin düşmesinekarar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden görülmemesi nedeniyleDÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA10/1/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.