TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
KEMAL TORAMAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/1761)
Karar Tarihi: 21/1/2015
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Erdal TERCAN
Zühtü ARSLAN
Raportör
:
Muharrem İlhan KOÇ
Başvurucular
:
Kemal TORAMAN
Birkan MENGÜTAY
Salih ESMER
İlker BOĞA
Vekili
:
Av. Gül ALTAY
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucular, Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünde görevlipolis memurlarına tazminat ödenmesine neden oldukları iddiasıyla Diyarbakır 3.Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada tazminata hükmedilmesinin adilyargılanma haklarını ihlal ettiğini ileri sürmüşlerdir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 25/2/2013 tarihindeİstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 28/11/2013tarihinde kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanınBölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Bölüm 25/2/2014 tarihindebaşvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına kararvermiştir.
5. Başvuru konusu olay ve olgular 25/2/2014tarihinde Adalet Bakanlığına bildirilmiştir.
6. Adalet Bakanlığı 26/3/2014tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamdasunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağını bildirmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetleşöyledir:
8. İçişleri Bakanlığı, 18/3/2006tarihindeki eylemleriyle Diyarbakır Emniyet Müdürlüğünde görevli polismemurlarına tazminat ödenmesine neden oldukları iddiasıyla, 9/7/2007 tarihindebaşvurucular aleyhine Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davasıaçmıştır.
9. Aynı olaylarla ilgili olarak Diyarbakır 6. Ağır CezaMahkemesinin 28/11/2006 tarih ve E.2006/47, K.2006/221sayılı kararıyla örgüt propagandası yapmak suçundan başvurucularınmahkumiyetine ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir.
10. Polis memurlarının başvuruculara işkence/kötü muameleyaptıkları şikayetiyle ilgili soruşturmada Diyarbakır CumhuriyetBaşsavcılığınca 10/11/2006 tarihinde kovuşturmaya yerolmadığına karar verilmiştir.
11. Diyarbakır 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 6/3/2012 tarih ve E.2007/352, K.2012/133 sayılı kararıylabaşvurucuların 14.586,48 TL tazminatı müştereken ve müteselsilenödemelerine karar verilmiştir.
12. Temyiz incelemesi sonunda Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 17/12/2012 tarih ve E.2012/13188, K.2012/19491 sayılıilamıyla hüküm onanmıştır.
13. Tebligat belgelerine göre onama kararı 23/1/2013tarihinde tebliğ edilmiştir.
14. Başvuru formunda ise onama kararının 24/1/2013tarihinde tebliğ edildiği/öğrenildiği belirtilmektedir.
15. 25/2/2013 tarihinde bireysel başvuruyapılmıştır.
B. İlgili Hukuk
16. 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı NakdiTazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:
“Bu kanun kapsamınagirenlerden;
a) Ölenlerin kanuni mirasçılarına, en yüksekDevlet Memuru brüt aylığının (Ek gösterge dahil) 100katı tutarında,
b) Yaşamak için gerekli hareketleri yapmaktanaciz ve hayatını başkasının yardım ve desteği ile sürdürebilecek şekilde malül olanlara 200 katı, diğer engelli hâle gelenlere (a)bendinde belirtilen tutarın % 25'inden % 75'ine kadar, yaralananlara ise %20'sini geçmemek üzere engellilik ve yaralanma derecesine göre,
Nakdi tazminat ödenir.”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
17. Mahkemenin 21/1/2015 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 25/2/2013 tarih ve 2013/1761 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuların İddiaları
18. Başvurucular, tazminat davasına konu durumun polismemurlarınca kendilerine uygulanan orantısız güç nedeniyle gerçekleştiğini,ceza davasında verilen karara dayanılarak tazminata hükmedilmesi veyargılamanın makul süreyi aşması nedeniyle Anayasa’nın 36. maddesindetanımlanan adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
B. Değerlendirme
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun’un “Bireysel başvuru usulü”kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:
“Bireysel başvurunun, başvuru yollarınıntüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihtenitibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.…”
20. Bireysel başvuruların, 6216 sayılı Kanun'un 47.maddesinin (5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64.maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca, başvuru yollarının tüketildiğitarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibarenotuz gün içinde Anayasa Mahkemesine doğrudan veya diğer mahkemeler yahut yurtdışı temsilcilikler vasıtasıyla yapılması gerekmektedir (B. No: 2012/1075, 12/2/2013, § 18-19).
21. Somut olayda, başvurucuların belirtilen nedenle davacıpolis memurlarına tazminat ödemesine dair Diyarbakır 3. Asliye HukukMahkemesinin 6/3/2012 tarihli hükmü, Yargıtay 4. HukukDairesinin 17/12/2012 tarihli ilamıyla onanmıştır.
22. İlk derece mahkemesi hükmünün onanmasına dair Yargıtay 4.Hukuk Dairesi ilamının 23/1/2013 tarihindebaşvurucular vekiline tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.
23. Bu kapsamda nihai kararın 23/1/2013tarihinde tebliği üzerine en geç 22/2/2013 tarihinde bireysel başvuru yapılmasıgerekirken, 25/2/2013 tarihinde yapılan başvuruda süre aşımı olduğu sonucunavarılmıştır.
24. Açıklanan nedenlerle, başvuru yollarının tüketildiğitarihten itibaren otuz gün içinde yapılmayan bireysel başvurunun, diğer kabuledilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin“süre aşımı” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar vermekgerekmiştir.
2. Disiplin Para Cezası Yönünden
25. 6216 sayılı Kanun’un “Başvuruhakkının kötüye kullanılması” kenar başlıklı 51. maddesi şöyledir:
“Bireyselbaşvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine,yargılama giderlerinin dışında, ayrıca ikibin TürkLirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebilir.”
26. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün“Başvuru hakkının kötüye kullanılması”başlıklı 83. maddesi şöyledir:
“Başvurucununistismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireyselbaşvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvurureddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibinTürk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasınakarar verilir.”
27. Öngörüldüğü amaç dışında ve başkalarına zarar vermekamacıyla bir hakkın kötüye kullanılmasını hukuk düzeninin korumayacağı açıktır.Hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuruda özel olarak ele alındığıgörülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olanve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engellemeyiamaçlayan davranışların, başvuru hakkının kötüye kullanılması olarakdeğerlendirilmesi mümkündür (B. No: 2013/7087, 18/9/2014,§ 28).
28. Bu kapsamda özellikle, Mahkemeyi yanıltmak amacıylakasten gerçek olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi vebelge sunulması, başvurunun değerlendirilmesine esas olabilecek bir unsurhakkında bilgi verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde ortaya çıkanve değerlendirmeyi etkileyebilecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkındaMahkemenin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir kanaatoluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı kalmakkaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit veyatahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamındaihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçlabağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda, başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29).
29. Somut başvuru açısından, başvuru konusu tazminat davasınailişkin yargılamada verilen nihai karar, bireysel başvuruda da başvurucularınvekili olan avukata 23/1/2013 tarihinde tebliğedildiği halde, başvuru formunda tebliğ/öğrenme tarihi 24/1/2013 olarakbelirtilmiştir. Bu şekilde yanıltıcı bir davranışla başvurunun süresi içindeyapıldığının kabul edilmesi amaçlanmıştır.
30. Açıklanan nedenlerle, başvurucuların yanıltıcı bilgivermesi nedeniyle 6216 sayılı Kanun’un 51. maddesi uyarınca takdiren500,00 TL disiplin para cezasıyla tecziyesine karar verilmesi gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurunun “süre aşımı” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucularüzerinde bırakılmasına,
C. 6216 sayılı Kanun’un 51. maddesiuyarınca başvuruculara müştereken 500,00 TL disiplin para cezası verilmesine,
21/1/2015 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.