TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
KEMAL DENK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17989)
Karar Tarihi: 23/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1. Ayhan DURMAZ
2. Cihan DENK
3. Fikriye DENK
4. Gülpınar GÜNEŞ
5. Gülşan GÜNEŞ
6. Gülten DENK
7. Güneş KARAHAN
8. Hidayet DENK
9. Kemal DENK
10. Nezlişah KABAK
11. Perihan DENK
12. Remziye DEMİRALP
13. Sedat DENK
14. Abdulkadir DENK
15. Devrim DENK
16. Emine DURMAZ
17. Ersin DENK
18. Esin DENK
19. Evin NECİMOĞLU
20. Eyyüp DENK
21. Fevziye DENK
22. İbrahim Murat DENK
23. Mekkiye ALKAN
24. Mülkiye ÇELİK
25. Servet DENK
26. Zeki DENK
Vekili
:
Av. Hakan GELERİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/11/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvurucu Mehmet Denk'in 19/7/2015tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir. 23/12/2016 tarihli yazı ilemirasçılarına, başvurucu tarafından yapılan bireysel başvuruya mirasçı sıfatıile devam edip etmeyecekleri sorulmuş; devamedecek olmaları halinde buna ilişkin belgelerin Anayasa Mahkemesi Bölümler Başraportörlüğüne gönderilmesi gerektiği bildirilmiştir.Başvurucunun mirasçıları 5/1/2017 tarihli dilekçe ile bireysel başvuruyamirasçı sıfatı ile devam edeceklerini belirterek vekâletnameleri ile mirasçılıkbelgesinin onaylı suretini göndermişlerdir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
9. Başvurucuların bir kısmı ile diğerlerinin murisi tarafından30/9/2004 tarihinde kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasıaçılmıştır. Derik Asliye Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 2006 yılında davanın kısmenkabulüne karar vermiştir. Karar, Yargıtay 5. Hukuk Dairesince (Daire) 2008yılında bozulmuştur. Bozmaya uyularak yapılan yargılamada Mahkemece 28/2/2012tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar, Dairetarafından 28/11/2013 tarihinde bozulmuş; karar düzeltme talebi 11/12/2014tarihinde reddedilmiştir. Bozma üzerine dava dosyası, Mahkemenin E.2015/478sayılı dosyasına kaydedilmiştir. Başvurucu Mehmet Denk'in19/7/2015 tarihinde vefat etmesi üzerine mirasçıları davaya dâhil edilmiş olupyargılama devam etmektedir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 23/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
11. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğiniileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Fevziye DenkYönünden
12. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 83. maddesi ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi gereğibaşvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıylabireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlindebaşvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 TürkLirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına kararverilir.
13. Bu kapsamda özellikle Mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçekolmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulmasıdurumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 29, Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:2013/1013, 2/7/2015).
14. Başvuru konusu olayda, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi(UYAP) üzerinden yapılan araştırmada başvurucu Fevziye Denk'innüfus kayıtlarına göre 31/5/1970 tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir.Avukat Hakan Geleri tarafından başvurucunun ölümünden44 yıl sonra 17/11/2014 tarihinde, başvurucunun makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuru yapıldığı anlaşılmıştır.
15. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireyselbaşvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafındanbireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).
16. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden 44 yıl önce vefatetmiş başvurucu adına yapılan bireysel başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılması nedeniyle reddine kararverilmesi gerekir.
17. Bu durumda Avukat Hakan Gelerialeyhine, Anayasa Mahkemesini yanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve İçtüzük’ün 83.maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin paracezasına hükmedilmesi gerekir.
2. Diğer BaşvurucularYönünden
18. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılanmakul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmınınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih esas alınır (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
20. Başvuruya konu dava, başvuruculardan bir kısmının mirasbırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup buyönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak süreninbaşlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olaydamuris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:2013/1115, 5/12/2013, § 51).
21. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasınıda kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararınıverdiği tarih esas alınır (Güher Ergun vediğerleri, § 52).
22. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
23. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 12 yıl 4 aydırdevam eden yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
24. Açıklanan gerekçelerle, Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
25. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
26. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
27. Somut olayda başvurucu Fevziye Denk dışındaki başvurucularyönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
28. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında -dava dosyasındaki taraf ve mirasçı sayısı ile dava konusu hukukimenfaatin miktarı da dikkate alınarak- başvurucular Ersin Denk, Evin Denk,Devrim Denk, Esin Denk ve İbrahim Murat Denk'e ayrıayrı net 250 TL; başvurucular Abdulkadir Denk, Servet Denk, EyyüpDenk, Zeki Denk, Emine Durmaz, Mekkiye Alkan veMülkiye Çelik'e ayrı ayrı net 1.100 TL; Fevziye Denk dışındaki diğerbaşvuruculara ayrı ayrı net 8.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.
29. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuFevziye Denk dışındaki başvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Fevziye Denk adına Avukat Hakan Geleritarafından yapılan başvurunun başvuruhakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat Hakan Geleri'nin 2.000 TL disiplin para cezası ileCEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının başvurucu Fevziye Denk dışındaki başvurucular yönündenİHLAL EDİLDİĞİNE,
E. Başvurucular Ersin Denk, Evin Denk, Devrim Denk, Esin Denk veİbrahim Murat Denk'e ayrı ayrı net 250 TL;başvurucular Abdulkadir Denk, Servet Denk, EyyüpDenk, Zeki Denk, Emine Durmaz, Mekkiye Alkan veMülkiye Çelik'e ayrı ayrı net 1.100 TL; Fevziye Denk dışında diğerbaşvuruculara ayrı ayrı net 8.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminatailişkin diğer taleplerin REDDİNE,
F. 1. Başvurucu Fevziye Denk adına yapılan yargılamagiderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
2. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucu Fevziye Denk dışındaki BAŞVURUCULARAMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Derik Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2015/478) GÖNDERİLMESİNE,
İ. Kararın bir örneğinin Türkiye Barolar BirliğineGÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE23/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.