TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
KEMAL KEKEÇ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/33316)
Karar Tarihi: 30/9/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Basri BAĞCI
Raportör
:
Muzaffer KORKMAZ
Başvurucu
:
Kemal KEKEÇ
Vekili
:
Av. Kasım ER
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, tutuklu olan başvurucunun avukatıylagörüşmesinin teknik araçlarla kayda alınması ve infaz memurunun görüşmeyi izlemesinedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 14/8/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir.
6. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyandabulunmuştur.
III. OLAY VEOLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
A. GenelBilgiler
8. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbeteşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülkegenelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihindeson bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak-bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam edenve son yıllarda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel DevletYapılanması (PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunudeğerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169,20/6/2017, §§ 12-25).
9. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelindedarbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasabile FETÖ/PDY ile bağlantılı olan çok sayıda kişi hakkında Cumhuriyetbaşsavcılıkları tarafından soruşturma başlatılmıştır (Aydın Yavuz vediğerleri, § 51).
B. Başvurucuyaİlişkin Süreç
10. Başvurucu hakkında darbe teşebbüsünden sonra İstanbulCumhuriyet Başsavcılığı (Başsavcılık) tarafından FETÖ/PDY'nin hiyerarşikyapılanmasında yer aldığı iddiasıyla soruşturma başlatılmıştır.
11. Başvurucu, Başsavcılığın talimatıyla 30/3/2017tarihinde gözaltına alınmıştır.
12. İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimliği 31/3/2017 tarihindebaşvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına kararvermiştir.
13. Başsavcılık 26/4/2017 tarihli iddianameylebaşvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan cezalandırılması istemiyle aynıyer ağır ceza mahkemesinde kamu davası açmıştır.
14. İstanbul 22. Ağır Ceza Mahkemesi (Mahkeme)iddianameyi kabul etmiş ve E.2017/65 sayılı dosya üzerinden kovuşturma aşamasıbaşlamıştır.
15. Mahkeme 13/7/2017 tarihinde yaptığı duruşmada verdiğiara kararla başvurucunun tutukluluğunun devamına ve avukatıyla görüşmesininteknik araçlarla kayda alınması ve infaz memurunun görüşmeyi izlemesişeklindeki kısıtlamanın devamına karar vermiştir.
16. Başvurucu anılan kararı 13/7/2017 tarihindeöğrendiğini bildirmiştir.
17. Başvurucu 14/8/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
18. Mahkeme 3/7/2019 tarihinde, başvurucunun terörörgütüne üye olma suçundan beraatine karar vermiş ve hüküm kesinleşmiştir.
IV. İLGİLİHUKUK
19. İlgili hukuk için bkz. Emre Ayhan, B.No: 2016/80704, 13/2/2020, §§ 32-57.
V. İNCELEME VEGEREKÇE
20. Mahkemenin 30/9/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları ve Bakanlık Görüşü
21. Başvurucu, tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundaavukatıyla yaptığı görüşmelerin teknik araçlarla kayda alınması ve bu sıradaiki infaz memurunun görüşmeyi izlemesi nedenleriyle tutukluluğa itirazbağlamında savunma hakkının kısıtlandığını ve etkili bir şekilde hukukiyardımdan yararlandırılmadığını belirterek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkıile adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
22. Bakanlık görüşünde; öncelikle başvurucunun 4/12/2004tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde ve 16/5/2001tarihli ve 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu'nda öngörülen başvuru yollarınıtüketmeden bireysel başvuru yaptığı belirtilerek başvuru yollarının tüketilmemesinedeniyle kabul edilemezlik kararı verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
23. Bakanlık, şikâyetin esasına ilişkin olarak iseolağanüstü hâl döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararname (KHK) ile getirilenve bireysel başvuruya konu müdahalenin dayanağını oluşturan düzenlemeninyeterli güvenceleri bünyesinde taşıdığını ve denetim mekanizmalarını ortayakoyduğunu belirtmiştir. Bakanlığa göre düzenlemenin amacı kamu düzenininsağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesidir. Bakanlık, başvurucunun üzerine atılısuçun niteliği (FETÖ/PDY üyelerinde örgütsel davranış bilincinin yoğunluğu vefaaliyetlerini gizli icra etmeleri) dikkate alındığında toplumun ve ceza infazkurumunun güvenliğinin tehlikeye düşürülmesi, terör örgütü veya diğer suçörgütlerinin yönlendirilmesi, bunlara emir veya talimat verilmesi ya dayorumlarıyla gizli, açık veya şifreli mesajlar iletilmesi şüphesinin varlığıhâlinde söz konusu tedbirin uygulandığını belirterek anılan tedbirin orantılıve ölçülü olduğunu, dolayısıyla başvurunun açıkça dayanaktan yoksunluknedeniyle kabul edilemez bulunması gerektiğini ifade etmiştir.
24. Başvurucu; Bakanlık görüşüne karşı beyanında,tüketilmesi gerektiği ifade edilen kanun yollarının etkili olmadığınıbelirtmiştir.
B. Değerlendirme
25. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013 §16). Başvurucunun şikâyetinin özü, müdafi ile görüşmesinin teknik kayda alınmasıve bu görüşme sırasında iki infaz memurunun hazır bulunması nedeniyle etkilibir şekilde tutukluluğa itiraz hakkının engellendiğine ilişkindir. Dolayısıylabaşvurucunun bu bölümdeki iddialarının Anayasa'nın 19. maddesinin sekizincifıkrası bağlamındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında incelenmesigerekir.
26. Anayasa Mahkemesi 15 Temmuz darbe teşebbüsünden sonrailan edilen olağanüstü hâl döneminde çıkarılan 22/7/2016 tarihli ve 667 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin KHK'nın 6. maddesi uyarıcaterör suçları dâhil olmak üzere bazı suçlardan tutuklanan kişiler hakkındauygulanan avukatla görüşmelerin kayda alınması ve ceza infaz kurumu görevlileriaracılığıyla izlenmesi tedbirine ilişkin olarak -ilgili kanun hükümleri ve ülkegenelinde derece mahkemelerinin karar ve uygulamalarından hareketle- infazhâkimliklerine şikâyet yolunun tüketilmesi gereken ulaşılabilir ve etkili birbaşvuru yolu olduğu sonucuna varmıştır (İsmail Solmaz, B. No:2017/15251,12/2/2020, §§102-106; Emre Ayhan, §§ 132-136). Somut olayda BakırköyCumhuriyet Başsavcılığı, başvurucunun tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumundaFETÖ/PDY bağlantılı suçlardan tutuklanan kişilerin avukatları ile yapacaklarıgörüşmelerin teknik araçlarla kayda alınması ve infaz memurunun görüşmeleriizlemesine karar vermiştir. Bu karar doğrultusunda FETÖ/PDY bağlantılı suçtantutuklu bulunan başvurucunun avukatıyla yaptığı görüşmeler teknik araçlarlakayda alınmış ve bir infaz memuru görüşmeleri izlemiştir. Başvurucunun anılan tedbirinkaldırılmasına ilişkin olarak infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gitmediğigörülmektedir. Diğer yandan başvurucunun bireysel başvuruya konu tedbirinkaldırılması talebinin Mahkeme tarafından reddedilmesinin -söz konusu tedbirbakımından etkili başvuru yolunun infaz hâkimlikleri olması dolayısıyla- birönemi bulunmamaktadır. Bu kapsamda infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilmedenyapılan başvuruda başvuru yollarının tüketilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarınıntüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Tutukluluğun hukukiliğine etkili bir şekilde itirazedilememesi dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 30/9/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.