TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
KERİM SATI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/14524)
Karar Tarihi: 8/1/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Recep KÖMÜRCÜ
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör
:
Zeynep KARAKOÇ
Başvurucu
:
Kerim SATI
Vekili
:
Av. Dilek DEMİREL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, terör olaylarından doğan zararların tazminedilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının; açılan davada hakkaniyete aykırı kararverilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 21/8/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu; terör örgütü üyeleri tarafından kardeşinin vebabasının kaçırıldığını, güvenlik endişeleri nedeniyle köyünden ayrılmakzorunda kaldığını belirterek 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve TerörleMücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamındazararlarının giderilmesi yolundaki başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptaliistemiyle Erzurum 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme18/2/2014 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Danıştay Onbeşinci Dairesininonama ve karar düzeltme ret kararları üzerine Mahkeme kararı kesinleşmiştir.
8. Nihai karar 3/8/2015 tarihinde tebliğ edilmiş ve başvurucu21/8/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
9. Başvurucu, bireysel başvuruda bulunduktan sonra 2/1/2019tarihinde vefat etmiştir.
10. Başvurucunun murisleri bireysel başvuruya devam etmekistedikleri yolunda bir beyanda bulunmamışlardır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 8/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
12. Başvurucu, Iğdır'ın Tuzluca ilçesi Gedikli köyünde ikametetmekte iken 1993 ve izleyen yıllarda meydana gelen terör eylemlerindenkaynaklanan güvenlik kaygısı nedeniyle köyünü terk etmek zorunda kaldığını,zararlarının 5233 sayılı Kanun kapsamında karşılanmasına ilişkin başvurusununreddine dair Zarar Tespit Komisyonu kararının ise eksik incelemeye dayalı vehaksız olduğunu belirtmiştir. Başvurucu, 27/3/1994, 24/12/1995 ve 18/4/1999tarihlerinde seçimlerin yapıldığı gerekçesiyle anılan yerleşim yerinin 1993-1999yılları arasında boşaltılmadığı sonucuna varılarak davasının reddedilmesinedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 49. maddesinin (7) numaralıfıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurularınincelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usulkanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır."
14. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin (1)numaralı fıkrası şöyledir:
"Bireysel başvurularınincelenmesinde, kararların infazında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayanhâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygunhükümleri uygulanır."
15. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu'nun "Dava sırasında taraflardanbirinin ölümü" kenar başlıklı 55. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
"Taraflardan birininölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunlabelirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim,gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyımatanmasına karar verebilir."
16. 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun606. maddesi şu şekildedir:
"Miras, üç ay içindereddolunabilir.
Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçıolduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe mirasbırakanın ölümünüöğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için mirasbırakanıntasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar."
17. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucunun 2/1/2019tarihinde öldüğü nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır.
18. Anayasa Mahkemesi AsyaOktay ve diğerleri (B. No: 2014/3549, 22/3/2017, §§ 18-21) kararındabaşvurucunun bireysel başvurunun yapıldığı tarihten sonra ölmesi durumundabaşvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyeceğine ilişkin ilkelerinibelirlemiştir. Anılan kararın ilgili kısmı şöyledir:
"18. Uygulamada hukuk yargılamalarında,taraflardan birinin ölümü halinde dava sonunda verilecek hükmün olumlu veyaolumsuz bir şekilde mirasçıların haklarını etkilemesi nedeniyle davayamirasçılar tarafından devam edilebileceğinin kabul edildiği hallerde,mahkemelerce mirasçılara usulüne uygun olarak tebligat yapılarak mirasıreddetmeyen mirasçıların mecburi dava arkadaşı olarak davada yer almalarınınsağlandığı görülmektedir (Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E. 2015/20127, K.2015/21189, 26/11/2015).
19. Asli görevi Anayasa'yı yorumlamak, böyleceAnayasa'da yer alan temel hak ve özgürlüklerin kapsam ve sınırlarını belirlemekolan Anayasa Mahkemesinin (Mahkeme) bireysel başvuru yolunda başvurucularınbaşvuru tarihinden sonra vefat etmeleri hâlinde yukarıda yer verilen usulübenimseyerek 4721 sayılı Kanun'un anılan hükümlerindeki tarihleri tespit etmeve buna göre mirası reddetmeyen mirasçıların başvuruya devam etmelerini sağlamayükümlülüğünü üstlenmesinin, Mahkemenin asli görevini yerine getirmesi önündeengel teşkil edecek ve böylelikle Mahkemeyi temel işlevinden uzaklaştırabilecekolması nedeniyle bireysel başvurunun niteliğine uygun düşmediği görülmektedir.
20. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralıfıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklıkılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun düşmesinekarar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralıfıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması, yorumlanması veya temel haklarınkapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gereklikıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceği öngörülmüştür.
21. Yukarıda yer verilen açıklamalardoğrultusunda Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel haklarınkapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gereklikıldığı hâller gibi başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan birsebebin olmadığı kanaatine varıldığı durumlarda, başvurucuların vefat etmesihâlinde başvuruya devam edilmesinin sağlanması yönünden öncelikli yükümlülüğünbaşvuruya devam etme hakları olan şahıslarda bulunduğu kabul edilmelidir."
19. Anayasa Mahkemesi AsyaOktay ve diğerleri içtihadından sonraki dönemde, bireysel başvurudevam ederken başvurucunun ölmesi durumunda, ölüm tarihinden sonra makul birsüre içinde kendiliğinden Anayasa Mahkemesine başvurarak başvuruya devam etmekistediğini bildiren mirasçıların -menfaatlerinin bulunup bulunmadığını dagözeterek- başvurularını incelemiştir (diğerleri arasından bkz. Ayten Yeğenoğlu, B. No: 2015/1685,23/5/2018 [ölümden yaklaşık üç ay sonra]; FatmaÜlker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018 [ölümden iki ay sonra]).Mirasçıların başvuruyu devam ettirme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesinebildirmediği hâllerde ise düşme kararı verilmektedir (bkz. Ali Sedat Yücelik ve diğerleri, B. No:2015/2574, 9/5/2018, §§ 22-25; Abbas Çelikve diğerleri, B. No: 2014/749, 7/3/2018, §§ 26-29; Haşim Özpolat, B. No: 2014/3140,21/9/2017, § 19; Şükran Çopuraslan,B. No: 2014/4695, 14/9/2017, § 22).
20. Anayasa Mahkemesi T.G.(B. No: 2017/21163, 9/1/2019, §§ 17-20) kararında bireysel başvuru yapıldıktansonra ölen başvurucuların mirasçılarının başvuruyu devam ettirme yönündekitaleplerini Anayasa Mahkemesine iletebilecekleri makul sürenin -haklımazeretler saklı kalmak kaydıyla- ölüm tarihinden itibaren dört ay olaraktespit etmiştir.
21. Somut olayda başvuru devam ederken ölen başvurucununmirasçıları ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde başvuruya devam etmekistediklerine ilişkin taleplerini Anayasa Mahkemesine iletmemişlerdir.
22. Öte yandan somut başvuruya benzer şikâyetler, AnayasaMahkemesince karara bağlanmış olup bu kararlarda ilgili Anayasa hükümleriuygulanıp yorumlanmış, temel hak ve özgürlüğün kapsam ve sınırlarıbelirlenmiştir (Sadettin Tiryaki vediğerleri, B. No: 2013/4623, 21/1/2016, Emine Çelik ve diğerleri, B. No: 2013/5809, 15/12/2015).Dolayısıyla başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri debulunmamaktadır.
23. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA8/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.