TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
KULPU GIDA İNŞ. TEKSTİL PET. ÜRÜ. İTH. İHR. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.
BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19699)
Karar Tarihi: 2/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
Kulpu Gıda İnş. Tekstil Pet. Ürü. İth.İhr. San. veTic.
Ltd. Şti.
Temsilcisi
:
Veysi KULPU
Vekili
:
Av. Ziver AKSEL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması veMahkemece hatalı karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlaledildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, fakir ve yardıma muhtaç ailelere gıda paketidağıtılmasına ilişkin gıda alım ihalesi kapsamında Gercüş Kaymakamlığına teslimettiği gıda paketlerinin bedellerinin ödenmediğini ileri sürerek 12/10/2006tarihinde anılan Kaymakamlık aleyhine alacak davası açmıştır. Gercüş AsliyeHukuk Mahkemesi 28/5/2012 tarihli kararı ile başvurucunun iddiasını ispatedemediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
9. Temyiz üzerine Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 28/1/2013 tarihlikararı ile "...Davacı, gıda paketleriniteslim ettiğini ileri sürmüş bu nedenle teslim tesellüm belgeleri ibrazetmiştir. İbraz edilen teslim-tesellüm belgelerinin çoğunluğunda vakıfsekreteri A. U.'nun imzası bulunmaktadır. Mahkemece,A. U.'nun o tarihlerde vakıfta çalışıp çalışmadığı,çalışıyorsa imzanın ona ait olup olmadığı tespit edilerek, A. U.'nun çalıştığı ve belgelerdeki imzanındaona ait olduğunun tespiti halinde gıda paketlerinin teslim edildiğinin kabulüile sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesiusul ve yasaya aykırı olup bozma gerektirir." gerekçesiylehükmü bozmuştur.
10. Bozmaya uyularak yapılan yargılamada Mahkemece başvurucutarafından dava dosyasına ibraz edilen gıda paketi teslim tesellüm belgelerindeimzası olan A. U.'nun Gercüş Kaymakamlığı SosyalYardımlaşma Vakfı bünyesinde Vakıf Sekreterliği görevinde sözleşmeli olarak çalıştığıtespiti yapılmış, A.U.'ya ait imza örneklerineilişkin bilirkişi raporu alınmış ve dava dosyasına ibraz edilen gıda paketiteslim tesellüm belgelerinde yer alan imzaların A. U.'yaait olduğu belirlenmiştir. Mahkemece 28/10/2014 tarihli karar ile: "...A. U.'nun el ürünüolduğu belirtilen 2 nolu zarftaki gıda teslimtesellüm belgeleri Mahkememizce tek tek sayılmış ve A. U. imzalı 58 adetbelgede toplam 67 adet gıda paketi teslim alındığı anlaşılmıştır. Bozmailamından önce dosya kapsamında yaptırılan bilirkişi incelemesinde üçlübilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan 08/05/2012 tarihli raporda VeysiKulpu imzası ile teslim edildiği bildirilen toplamda 33 gıda paketine ilişkinteslim tesellüm belgelerinde gıda paketi teslimine ilişkin 2 nolu zarfta yer alan diğer belgelerin aksine VakıfSekreteri olan A. U. imzası bulunmadığından bu gıda paketlerinin GercüşKaymakamlığı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığının bilgisidahilinde teslim edilmediği kanaatine varılarak hüküm altına alınmamıştır. Yineraporda belirtildiği üzere A. K. K. adlı şahsa ödendiği ileri sürülen 300,00 TLile ilgili Vakıf Başkanlığı tarafından alınmış bir kurul kararı ve ödemebelgesi olmadığından bu miktar da alacak olarak hüküm altına alınmamıştır. ...2nolu zarf içerisinde yer alan A. U. imzalı belgelerincelendiğinde toplamda 58 adet belge olduğu, bazı belgelerde birden fazla gıdapaketi yazılı olduğundan toplamda 67 adet gıda paketi yazılı olduğu, bir gıdapaketinin 41,50 TL'den ihale olduğu düşünüldüğünden (67 x 41,50 TL'den)davacının davalı Vakıf Başkanlığına imza karşılığında 2.780,50 TL tutarındagıda paketi teslim ettiği..." gerekçesiyle başvurucunundavasının kısmen kabulüne karar verilerek 2.780,50 TL alacağın dava tarihindenitibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak başvurucuyaverilmesine, ispat edilemediğinden fazlaya dair talebin reddine kararverilmiştir.
11. Temyiz üzerine karar, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 9/2/2016tarihli ilamı ile onanmıştır. Karar düzeltme talebinde bulunulmamış olup anılankarar 16/3/2016 tarihinde kesinleşmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 2/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
13. Başvurucu makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
14. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
17. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 9 yıl 4 aylıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
18. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
19. Başvurucu uzun süren yargılama nedeniyle dava konusualacağına sahip olamadığını belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlananmülkiyet hakkının da ihlal edildiğini iddia etmiştir. Başvurucunun makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiği yönünde yukarıda yer verilen tespitlerışığında mülkiyet hakkının ihlal edildiği yönündeki iddiasının ayrıcadeğerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
B. Yargılamanın Sonucuİtibarıyla Adil Olmadığına İlişkin İddia
20. Başvurucu 12/10/2006 tarihinde açtığı alacak davasındaGercüş Asliye Hukuk Mahkemesince 28/5/2012 tarihinde davanın reddine kararverildiğini ancak Yargıtay 13. Hukuk Dairesi tarafından Mahkemece eksikinceleme ile hüküm kurulduğu gerekçesi ile anılan kararın bozulduğunubelirtmiştir. Başvurucu, Yargıtayın bozma kararı ilelehe kazanılmış hak doğduğu hâlde eksik inceleme ile Mahkemece 28/10/2014tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi nedeniyle adilyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanunyolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvurudaincelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde davakonusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmamasıbireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvurukapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veyaaçık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bukapsamda değildir (Ahmet Sağlam,B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
22. Başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar, DereceMahkemesince delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasınailişkin olup Mahkeme kararında bariz takdir hatası veya açık bir keyfilikoluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında, ihlal iddialarınınkanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
23. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
24. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
25. Başvurucu, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
26. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
27. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında dava konusu hukuki menfaat de dikkate alınarak başvurucuya net6.700 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
28. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Yargılamanın sonucuitibarıyla adil olmadığına ilişkin iddianınaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 6.700 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Gercüş Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2013/71, K.2014/295) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE2/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.