TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İLHAMİ SAYKIN BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/7289)
Karar Tarihi: 9/9/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
M. Emin KUZ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Basri BAĞCI
Raportör
:
Duygu KALUKÇU
Başvurucu
:
İlhami SAYKIN
Vekili
:
Av. Aytekin KILINÇ
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişihürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 4/1/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucuya ait 2017/8583 başvuru numaralı bireyselbaşvuru dosyasının kişi yönünden hukuki irtibat nedeniyle 2017/7289 başvurunumaralı bireysel başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2017/7289başvuru numaralı bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine kararverilmiştir.
5. Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm İkinci Komisyontarafından başvurucunun tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyetive güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiası dışındaki diğer temel hak veözgürlüklerin ihlal edildiğine yönelik iddiaların kabul edilemez olduğuna, başvurununtutuklamanın hukuki olmadığı iddiası bakımından Bölüme gönderilmesine ve adliyardım talebinin kabulüne karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
7. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî darbeteşebbüsüyle karşı karşıya kalmış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülkegenelinde olağanüstü hâl ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihindeson bulmuştur. Kamu makamları ve yargı organları -olgusal temellere dayanarak-bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çok uzun yıllardır faaliyetlerine devam edenve son yıllarda Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması(PDY) olarak isimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (AydınYavuz ve diğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25).
8. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelindedarbe girişimiyle bağlantılı ya da doğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasabile FETÖ/PDY ile bağlantılı olan ve aralarında yargı mensuplarının dabulunduğu çok sayıda kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılıkları tarafındansoruşturma başlatılmıştır. Bu kapsamda teşebbüsün savuşturulduğu gün AnkaraCumhuriyet Başsavcılığınca -aralarında Yüksek Mahkeme üyelerinin de bulunduğu-üç bine yakın yargı mensubu hakkında FETÖ/PDY ile bağlantılarının bulunduğuiddiasıyla başlatılan soruşturmada bu kişilerin büyük bölümü hakkında gözaltıve tutuklama tedbirlerine başvurulmuştur (Aydın Yavuz ve diğerleri, §§51, 350).
9. Başvurucu, en son Akseki Adliyesinde asliye hukukhâkimi olarak görev yapmıştır.
10. Başvurucu hakkında Manavgat Cumhuriyet Başsavcılığı(Savcılık) tarafından anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme veFETÖ/PDY'ye üye olma suçundan soruşturma başlatılmıştır. Bu kapsamda başvurucu16/7/2016 tarihinde gözaltına alınmış, 20/7/2016 tarihinde de Savcılıktarafından başvurucunun ifadesi alınmıştır.
11. Başvurucu, Savcılık tarafından anayasal düzeniortadan kaldırmaya teşebbüs etme ve FETÖ/PDY'ye üye olma suçlarındantutuklanması istemiyle 20/7/2016 tarihinde Manavgat Sulh Ceza Hâkimliğine sevkedilmiş; Hâkimlik tarafından aynı tarihte başvurucunun sorgusu yapılmış, sorgusırasında müdafii de hazır bulunmuştur. Başvurucu, Savcılık ifadesine benzerşekilde beyanlarda bulunmuştur.
12. Hâkimlik, sorgu sonucunda başvurucunun tutuklanmasınakarar vermiştir.
13. Başvurucu, tutuklama kararına itiraz etmiş; AlanyaSulh Ceza Hâkimliği 27/7/2016 tarihinde itirazın reddine kesin olarak kararvermiştir.
14. Öte yandan başvurucu, soruşturmanın devamı sürecindeHâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 24/8/2016 tarihli kararı ile meslektenihraç edilmiştir.
15. Devam eden soruşturma sürecinde başvurucunun tutmahâli ile ilgili olarak Manavgat Sulh Ceza Hâkimliğinin 19/8/2016; Ankara 8.Sulh Ceza Hâkimliğinin 10/11/2016; Ankara 9. Sulh Ceza Hâkimliğinin 8/12/2016tarihli kararları ile tutukluluğun devamına karar verilmiştir. Başvurucu,başvuruya konu nihai karar olarak 10/11/2016 ve 8/12/2016 tarihli kararlar ilebu kararların tebliğine ilişkin belgeleri ibraz etmiştir. Dosya kapsamındayapılan incelemede ibraz edilen kararların itirazı kabil kararlar olduğu, bunamukabil başvurucu tarafından her iki karar yönünden de itiraz kanun yolununişletildiğine dair bir bilgi verilmediği gibi UYAP üzerinden yapılan incelemeneticesinde de anılan kararlara itiraz edildiğine dair bir bilgi ya da belgeyeulaşılamamıştır.
16. Başvurucu 4/1/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
17. Başvuruya konu soruşturma dosyası 9/2/2017 tarihliyetkisizlik kararı ile İzmir Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiş; anılanBaşsavcılık tarafından 1/3/2017 tarihinde soruşturmanın geldiği aşama, mevcutdelil durumu ve tutuklu kaldığı süre dikkate alınarak başvurucunun tahliyesitalep edilmiştir.
18. Bunun üzerine başvurucu, İzmir 1. Sulh CezaHâkimliğinin 1/3/2017 tarihli kararıyla tahliye edilmiştir.
19. Başvurucu hakkındaki soruşturma bireysel başvurununincelendiği tarih itibarıyla İzmir Cumhuriyet Başsavcılığında devam etmektedir.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
20. Mahkemenin 9/9/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
21. Başvurucu, somut bir delil olmaksızın, soyut ve matbugerekçeler ileri sürülerek haksız yere tutuklandığını belirtmiş; kişi hürriyetive güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
22. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, iddia edilenhak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecekikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincillikniteliği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek içinöncelikle olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur (Ayşe Zıraman veCennet Yeşilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, §§ 16, 17).
23. Somut olayda başvuru formu ve eklerinde, başvurucununtutuklanmasına ilişkin karar ile bu karara karşı itiraz yoluna başvurupbaşvurmadığı ve başvurmuş ise itiraz merciince itirazın ne şekildesonuçlandırıldığı hususlarında bilgi ve belge bulunmamaktadır. Bu tespitlerinyanı sıra başvuru formu ve eklerinde, tahliye taleplerinin ya da itirazlarınınincelenmediği veya kararların tebliğ edilmediği yönünde başvurucu tarafındanileri sürülen bir şikâyetin de bulunmadığı anlaşılmaktadır.
24. Başvurucunun anılan şikâyetine ilişkin olarak olağankanun yollarını tüketmeden, doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudabulunması bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmamaktadır.
25. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Tutuklamanın hukuki olmaması dolayısıyla kişihürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucununyargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 9/9/2020 tarihindeOYBİRLİĞİYLE karar verildi.