TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
M.İ. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/13864)
Karar Tarihi: 14/9/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör Yrd.
:
Leyla Nur ODUNCU
Başvurucu
:
M. İ.
Vekili
:
Av. Ferdi AMCA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/8/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu, yükümlü olduğu askerlik görevini ifa etmediğigerekçesi ile 18/6/2001 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile Türkvatandaşlığından çıkarılmıştır.
9. Başvurucu hakkında, Almanya'da kurulan ve Türkiye aleyhinefaaliyetlerde bulunan bir birliğin yayımlamış olduğu bildirinin dağıtımındansorumlu olduğu yönünde alınan istihbari niteliktekibir bilgiye dayanılarak 12/9/2002 tarihli Bakan oluru ile yurda giriş yasağıkonulmuştur.
10. Başvurucu, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi EdinmeHakkı Kanunu kapsamında Türkiye'ye girişini engelleyecek bir durumun olupolmadığını öğrenmek istediğini belirtmiştir.
11. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 26/6/2007tarihli yazısı ile başvurucunun tarafına bilgi verilmesinin uygun görülmediğibelirtilmiştir.
12. Başvurucu tarafından, belirtilen işlem aleyhine 10/9/2007tarihinde iptal davası açılmıştır.
13. Ankara 4. İdare Mahkemesinin 18/6/2008 tarihli veE.2007/966, K.2008/1564 sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.
14. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin23/5/2012 tarihli ve E.2008/9378, K.2012/2458 sayılı ilamı ile İlk DereceMahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.
15. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin21/2/2014 tarihli ve E.2012/9080, K.2014/1059 sayılı ilamı ile reddedilmiştir.
16. Bozma kararına uyularak yapılan yeniden incelemede Ankara 4.İdare Mahkemesinin 30/6/2014 tarihli ve E.2014/1086, K.2014/1016 sayılı kararıile dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.
17. Başvurucu 18/8/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
18. Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin23/12/2014 tarihli ve E.2014/4644, K.2014/8069 sayılı ilamı ile onama kararıverilmiştir. Bu karar 20/2/2015 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiştir.Karar düzeltme yoluna taraflarca başvurulmaması üzerine karar kesinleşmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
19. Mahkemenin 14/9/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
20. Başvurucu, adil yargılanma hakkı kapsamındaki makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Gizlilik TalebiYönünden
21. Başvurucu, kamuya açık belgelerde kimlik bilgilerinin gizlitutulmasını talep etmiştir.
22. Başvuruya konu olayın niteliği dikkate alınarak gizliliktalebinin kabul edilmesi gerekir.
Serruh KALELİ bu kanaate katılmamıştır.
B. Değerlendirme
23. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireyselbaşvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiaedilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir.Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasınıiçeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).
24. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin meşruvasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veyadavalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğubelirtilmiştir. Maddede geçen “adil yargılanma hakkının” kapsamı Anayasa’daaçık bir şekilde düzenlenmediğinden bu hakkın kapsam ve içeriğinin,Sözleşme’nin “Adil yargılanma hakkı”kenar başlıklı 6. maddesi çerçevesinde belirlenmesi gerekir (Onurhan Solmaz, § 22).
25. Sözleşme’nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6.maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin “medeni hak veyükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların” ve bir “suç isnadının” esasınınkarara bağlanması süreçleri bakımından geçerli olduğu belirtilerek hakkınkapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Bu ifadeden hak arama hürriyetininihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmek için başvurucununya medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili bir uyuşmazlığın tarafı olması ya dabaşvurucuya yönelik bir suç isnadının esasının incelenmiş olması gerektiğianlaşılmaktadır. Dolayısıyla bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanmahakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular Anayasa ve Sözleşme kapsamıdışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz (Onurhan Solmaz, § 22).
26. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Maaouia/Fransa kararında([BD], B. No: 39652/98, 5/1/2000, §§ 33-40)yabancıların ülkeye girişleri, ikametleri ve sınır dışı edilmeleri ile ilgiliişlem ve yargılama süreçlerinin, Sözleşme’nin 6. maddesinin (1) numaralıfıkrası anlamında bir “medeni hak ve yükümlülük” veya bir “suç isnadının”esasının karara bağlanması ile ilgili olmadığını kabul ederek anılan Sözleşmehükmünün, belirtilen yargılama süreçleri bakımından uygulanabilir olmadığınakarar vermiştir (Z.M. ve I.M., B.No: 2015/2037, 6/1/2016, § 62).
27. Yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşıldığı üzereyabancıların ülkeye girişlerine ilişkin kararlar hakkındaki uyuşmazlıkları konualan yargılama süreçleri, Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında yeralmaktadır. Bu çerçevede yabancıların ülkeye girişlerine engel bir durumunbulunup bulunmadığı ile ilgili bilginin verilmesine ilişkin uyuşmazlıkları konualan yargılama süreçleri de evleviyetle adil yargılanma hakkının koruma alanıdışında kalmaktadır. Başvurucunun Türkiye'ye girişini engelleyecek bir durumunolup olmadığını öğrenme talebiyle yaptığı başvuru hakkında başvurucuya bilgiverilmesinin uygun görülmediğine dair işleme karşı açtığı dava sürecinde adilyargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasının konusunun Anayasa ve Sözleşme’ninortak koruma alanı dışında yer aldığının kabulü gerekir.
28. Açıklanan nedenlerle, başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin konubakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE Serruh Kaleli'nin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,
B. Başvurunun konu bakımındanyetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA14/9/2017 tarihinde karar verildi.